Statek pasażerski s/s Gdańsk - budowa i pierwszy rejs (24 obiektów)
W pierwszych latach po odzyskaniu przez Polskę niepodległości rozwój polskiej floty handlowej i pasażerskiej przebiegał powoli. Pierwsze inicjatywy rozwoju polskiej floty powstały poza krajem, między innymi nad Morzem Czarnym. W Stanach Zjednoczonych, z inicjatywy środowisk polonijnych, w 1919 r., założono spółkę pod nazwą Towarzystwo Polsko-Amerykańskiej Żeglugi Morskiej. Z armatorskich przedsiębiorstw prywatnych, założonych po I wojnie światowej, najbardziej znanym i najdłużej działającym było Towarzystwo Żeglugi Morskiej Sarmacja, które działało w latach 1919-1926. Jednak dopiero na kilka miesięcy przed upadkiem firmy jej statek po raz pierwszy zawinął do portu w Gdyni.
Sytuacja w rozwoju polskiej floty handlowej i pasażerskiej poprawiła się dopiero w drugiej połowie lat 20 XX w., kiedy to państwo polskie bezpośrednio włączyło się w jej rozbudowę. Pod koniec 1926 r. powstało w Gdyni Przedsiębiorstwo Państwowe Żegluga Polska, które oprócz eksploatowania statków handlowych otworzyło również żeglugę pasażerską. W pierwszej kolejności na zamówienie ŻP w Stoczni Gdańskiej wybudowano dwa statki – Gdańsk i Gdynię.
W zbiorach Muzeum Miasta Gdyni znajduje się album przedstawiający budowę i pionierską podróż statku s/s Gdańsk. Była to pierwsza jednostka pasażerskiej żeglugi przybrzeżnej ŻP. 19.06.1927 r . w Tczewie podniesiono na nim banderę. Po zakończeniu uroczystości Gdańsk wyruszył najpierw Wisłą, potem Zatoką Gdańską pod Hel – następnie zawinął do Gdyni. Wśród gości byli m.in.: minister przemysłu i handlu Eugeniusz Kwiatkowski, żona Józefa Piłsudskiego Aleksandra wraz z córkami, gen. Mariusz Zaruski, Stanisław Łęgowski – późniejszy dyrektor Urzędu Morskiego, kpt. Mamert Stankiewicz – ówczesny kierownik żeglugi przybrzeżnej.
Na kolekcję składają się zdjęcia z albumu wydanego przez The International Shipbuilding and Engineering Co. Ltd. (Międzynarodowe Towarzystwo Budowy Okrętów i Maszyn Sp. Akcj./Gdańsk) – jak głosi napis wytłoczony złotym kolorem na okładce. Znajdują się w nim 24 fotografie, naklejone pojedynczo na karty w albumie. Przedstawiają one uroczystość rozpoczęcia budowy statku oraz jej przebieg w Stoczni Gdańskiej, a także pasażerów oraz wnętrze statku w czasie pierwszej podróży.
Dariusz Małszycki