Spółdzielcze Stowarzyszenie Osad Własnych Oficerów Marynarki Wojennej

Stowarzyszenie istniało od 1922 r. Przedmiotem działalności było nabywanie, dzierżawa i wynajem nieruchomości oraz budowa domów i administrowanie majątkiem własnym i członków stowarzyszenia. W 1948 r. nastąpiła zmiana nazwy na Spółdzielnia Mieszkaniowa Oficerów Marynarki Wojennej i Pracowników Morza. W 1953 r. przejęta przez Gdyńską Spółdzielnię Mieszkaniową.

Historia

Stowarzyszenie ukonstytuowało się w Warszawie 3.03.1922 r. na ogólnym zebraniu oficerów Marynarki Wojennej (od 1931 r. oficjalną siedzibę miało w Gdyni). Przedmiot działalności:

„zorganizowanie towarzystwa spółdzielczego oficerów i urzędników MW celem kupna parcelującego się majątku Wysokie w pow. wejherowskim woj. pomorskiego dla budowy tam domów dla oficerów i urzędników wojskowych”.

Pierwszy zarząd: kmdr por. inż. Marian Sasinowski – prezes, mjr KS Włodzimierz Nipanicz, kpt. por. Konstanty Dębski, u.w. Stanisław Bukowski – skarbnik. W radzie nadzorczej zasiadali: wiceadm. Kazimierz Porębski, gen. ppor. inż. Michał Borowski, gen. ppor. Józef Czikel, kmdr ppor. Jan Bartosiewicz-Stachowski, kmdr Witold Panasewicz, u.w. Kazimierz Łepkowski.

W szerzej ustanowionym przedmiocie spółdzielnia miała za zadanie:

„nabywać na własność, wydzierżawiać lub wynajmować nieruchomości miejskie i wiejskie, budować domy mieszkalne, parcelować tereny i budować domu mieszkalne, prowadzić administracje majątkiem własnym oraz majątkiem członków”.

Wykluczenie ze spółdzielni było przymusowe, w razie

„gdy zapadł w stosunku do niego wyrok sądów powszechnych o utracie praw publicznych lub obywatelskich, praw honorowych, gdy oficerski Sąd Honorowy prawomocnie orzekł o wykluczeniu go z korpusu oficerskiego lub gdy zapadł prawomocny wyrok wojskowego Sądu Karnego orzekający wydalenie z wojska lub z marynarki, degradację, względnie wydalenie z korpusu oficerskiego”.

W 1927 r. w zarządzie był Xsawery Czernicki, potem Zygmunt Horyd. W 1928 r. spółdzielnia miała 174 członków (154 oficerów Marynarki Wojennej, 6 oficerów Marynarki Handlowej, 9 oficerów Wojska Polskiego, 5 innych), wśród nich byli: kadm. Henryk Kłoczkowski, Adolf Hryniewiecki, Stanisław Hryniewiecki, Z. Horyd, Stefan i Mieczysław Jacynicz, Zaleski, Heliodor Laskowski, Adam Mohuczy, Borys Mohuczy, Hugon Pistel, Józef Poznański, Józef Unrug.

Kupiwszy tereny od skarbu państwa, spółdzielnia budowała przy ul. Morskiej, Emigracyjnej, Kujota i Kapitańskiej domy, które następnie były wykupywane i przechodziły na własność członków. W 1935 r. powstały ul. Beniowskiego i Admiralska. W 1938 r. oddano spółdzielni do dyspozycji w Redłowie 26 parcel (tylko 3 oficerów je nabyło). Od 1939 r. lokal stowarzyszenia mieścił się w nowym domu przy ul. Kapitańskiej 8.

W maju 1945 r. Spółdzielcze Stowarzyszenie Osad Własnych Oficerów Marynarki Wojennej wniosło o przywrócenie posiadania majątku spółdzielni i restytuowanie. Zapadła sądowna decyzja o wprowadzeniu w posiadanie nieruchomości położonych przy ul. Beniowskiego 31 oraz objętej ul. Morską, Komandorską, Kalksteina i Wąsowicza, a zapisanych w księdze wieczystej Grabowo.

Zebranie odbyło się w lokalu spółdzielni na ul. Kapitańskiej 8, zaczęło się od apelu poległych. Polegli na polu chwały: kmdr p. inż. Z. Horyd, kmdr p. inż. Stefan Kwiatkowski, kmdr p. inż. Franciszek Bomba, kmdr p. inż. Józef Czechowicz, kpt. Czesław Basiński. Zamordowani zostali w koncentracyjnych obozach Niemiec: kmdr por. Jan Zdeb, kmdr por. Tadeusz Ziółkowski, kmdr por. Tadeusz Bramiński, kmdr por. Bolesław Mikułowski, kmdr por. Stanisław Kamieński, por. Alfred Popiel. Zmarli w niewoli niemieckiej: kmdr p. inż. Ryszard Launer, kmdr p. inż. Aleksander Ciechanowski. Zmarli w czasie wojny: kmdr por. Michał Przysiecki, kpt. ż.w. Stanisław Dłuski, por. rez. dr Jan Lutto, członkini Lidia Wirpsza.

Obrady prowadził przedwojenny członek zarządu Stanisław Bukowski. Do zarządu wybrano: kpt. MW w st. sp. Wiktora Rutkowskiego, por. mar. w st. sp. Stanisława Bukowskiego, kpt. MW w st. sp. Mariana Myszkowskiego, Zofię Nabrocką. Prezesem został M. Jacynicz, potem kpt. MW Tadeusz Wysocki oraz Izabela Basińska.

W 1948 r. nastąpiła zmiana nazwy na Spółdzielnia Mieszkaniowa Oficerów Marynarki Wojennej i Pracowników Morza. W 1953 r. została przejęta przez Gdyńską Spółdzielnię Mieszkaniową.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)