Mohuczy Adam
Mohuczy Adam (1891-1953). Kontradmirał, komendant Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej i Szkoły Specjalistów Morskich, dyrektor Państwowej Szkoły Morskiej, dowódca Marynarki Wojennej, zamęczony w stalinowskim więzieniu. Odznaczony orderem Virtuti Militari.
1891-1919
Urodził się w 7.03.1891 r. w Witebsku. Po ukończeniu 5 klas gimnazjum w Wilnie kontynuował naukę w Korpusie Morskim w Petersburgu, gdzie w 1908 r. złożył maturę. Po ukończeniu uczelni w 1911 r. i awansie na miczmana rozpoczął służbę w rosyjskiej marynarce wojennej.
Najpierw był zastępcą dowódcy kompanii w szkole maszynistów Floty Bałtyckiej, młodszym oficerem krążownika pancernego Rossija, komendantem klasy pokładowej na okręcie szkolnym Gierzog Edingburgskij, oficerem wachtowym i dowódcą kompanii na krążowniku Rossija oraz oficerem flagowym brygady pancerników. Ukończył oficerski kurs podwodnego pływania i awansował na lejtnanta w Dywizji Okrętów Podwodnych Morza Bałtyckiego. Został II oficerem okrętu podwodnego Akuła, następnie II oficerem, I oficerem i zastępcą dowódcy okrętów podwodnych Bars i AG-12, a później kierownikiem naukowym wyszkolenia podwodnego Mikołajewskiej Akademii Morskiej w Piotrogrodzie.
W listopadzie 1919 r. wyjechał z Rewla drogą morską do Gdańska jako kurier dyplomatyczny misji polskiej na Łotwie i w Estonii. 25.11.1919 r. został przyjęty w stopniu kapitana marynarki do Wojska Polskiego na referenta Wydziału Operacyjnego Departamentu dla Spraw Morskich.
1920-1939
W 1920 r. objął stanowisko dowódcy Kadry Marynarki Wojennej w Toruniu. Wyznaczony na dowódcę 2. Batalionu Morskiego brał udział w walkach frontowych w czasie wojny polsko-radzieckiej.
Został odznaczony orderem Virtuti Militari. Przed rozwiązaniem pułku morskiego pełnił obowiązki jego dowódcy. Później został przeniesiony na kierownika sekcji personalno-szkoleniowej Departamentu dla Spraw Morskich. W 1921 r. po weryfikacji otrzymał stopień komandora podporucznika i został wyznaczony na dowódcę Tymczasowych Instruktorskich Kursów, a na okres praktyki kursantów pełnił również obowiązki dowódcy kanonierki Generał Haller. 1.10.1922 r., po powołaniu Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej, został jej pierwszym komendantem.
W 1926 r. ukończył École de Guerre Navale w Paryżu. Awansowany w 1926 r. na komandora porucznika, najpierw objął stanowisko komendanta Portu Wojennego w Pucku a od 15.01.1927 r. był komendantem SSM [Szkoła Specjalistów Morskich] w Świeciu, a od sierpnia jednocześnie dowódcą hulku ORP Bałtyk, gdzie przeniesiono SSM.
24.10.1929 r. został przeniesiony w stan nieczynny, a 28.02.1931 r. – w stan spoczynku.
W 1929 r. został dyrektorem Państwowej Szkoły Morskiej w Tczewie, przeniesionej w 1930 r. do Gdyni. Od 1936 r. był kierownikiem biura angażowania załóg w Związku Armatorów Polskich i naczelnikiem Wydziału Zaopatrzenia w Żegludze Polskiej SA oraz Polsko-Brytyjskim Towarzystwie Okrętowym Polbryt.
1939-1945
Zmobilizowany 24.08.1939 r., został delegatem Dowództwa Floty ds. marynarki handlowej. Po wybuchu wojny był prokuratorem Wojennego Sądu Morskiego przy Dowództwie Floty. W przededniu kapitulacji Helu brał udział w nieudanej próbie przerwania blokady na kutrze rybackim. Okres niewoli spędził w oflagach XVIII A Lienz i IIC Woldenberg.
1945-1953
Po powrocie do kraju najpierw przebywał w Łowiczu, a następnie przybył do Gdyni i rozpoczął pracę w Izbie Przemysłowo-Handlowej jako naczelnik Wydziału Żeglugi i Portów. 24.07.1945 r. został powołany do Marynarki Wojennej w stopniu komandora porucznika na zastępcę komendanta Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej i dyrektora naukowego.
Awansowany na komandora, od 25.10.1945 r. był zastępcą szefa Sztabu Głównego Marynarki Wojennej. 25.12.1945 r. został wyznaczony na szefa Sztabu Głównego Marynarki Wojennej i pełniącego obowiązki dowódcy Marynarki Wojennej.
1.03.1946 r. otrzymał awans na kontradmirała. Ze względów zdrowotnych 14.02.1947 r. został przeniesiony do dyspozycji ministra Obrony Narodowej, a po wyborze na prezesa RG Ligi Morskiej oddelegowany do pracy w tej organizacji. 30.11.1948 r. przeszedł w stan spoczynku.
7.12.1949 r. został aresztowany w Warszawie i na podstawie fałszywych zarzutów 7.03.1950 r. skazany na 13 lat więzienia.
Zmarł 7.05.1953 r. w więzieniu w Sztumie. Pochowany jest na cmentarzu na warszawskim Bródnie. W 1957 r. został całkowicie zrehabilitowany.
autor: Walter Pater (2006 r.)
