Porębski Kazimierz
Porębski Kazimierz (1872-1933). Wiceadmirał, organizator polskiej administracji morskiej, gorący rzecznik wybudowania w Gdyni portu handlowego i wojennego, twórca Szkoły Morskiej w Tczewie, Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Toruniu, obrońca Warszawy w wojnie polsko-bolszewickiej, wizjoner Polski silnej na morzu, szef Departamentu dla Spraw Morskich Ministerstwa Spraw Wojskowych oraz szef Kierownictwa Marynarki Wojennej. Odznaczony Krzyżem Walecznych, Orderem Odrodzenia Polski IV klasy, francuską Legią Honorową IV klasy.
Życiorys
Urodził się 15.11.1872 r. w Wilnie. Po ukończeniu gimnazjum, w latach 1889-1892 studiował w petersburskim Korpusie Morskim. Awansowany w 1892 r. do stopnia miczmana rozpoczął, trwającą 25 lat, służbę w rosyjskiej marynarce wojennej, szybko awansując.
W 1894 r. i 1896 r. uczestniczył w wyprawach naukowych na Ocean Lodowaty Północny oraz na Morze Japońskie i Morze Ochockie. W 1903 r. został starszym oficerem krążownika Nowik i wziął udział w wojnie japońsko-rosyjskiej (1904-1905). Za czyny bojowe otrzymał order Krzyża św. Jerzego i odznaczenie Obrońca Port-Artura.
W 1905 r. otrzymał dowództwo kontrtorpedowca Triewożnyj, a potem pełnił szereg funkcji dowódczych. W lutym 1913 r. objął stanowisko szefa sztabu głównodowodzącego portami Morza Czarnego, a w końcu roku wyznaczono go na dowódcę budowanego w Nikołajewie pierwszego na Morzu Czarnym okrętu liniowego Impieratrica Marija.
Po wybuchu I wojny światowej został przeniesiony na dowódcę okrętu liniowego Rostisław, z którego w grudniu 1914 r. powrócił ponownie na Impieratricę Mariję z zadaniem przyśpieszenia budowy. Po oddaniu okrętu do służby Porębski dowodził nim we wszystkich działaniach na Morzu Czarnym.
Po awansie na kontradmirała (1916 r.) został dowódcą brygady krążowników, szefem lotnictwa Floty Czarnomorskiej i oddziałów szkolnych. Dowodził m.in. w operacji konstanckiej w listopadzie 1916 r. W grudniu 1916 r. ze względu na zły stan zdrowia poprosił o urlop i czasowo został przeniesiony do rezerwy.
W styczniu 1917 r. powołany został do służby czynnej we Flocie Bałtyckiej na stanowisko komendanta Morskiego Rejonu Ufortyfikowanego w Zatoce Fińskiej. Od marca tego roku był szefem wydziału morskiego sztabu Frontu Północno-Zachodniego i Rejonu Piotrogrodzkiego. 19.08.1917 r. podał się do dymisji.
Służba dla Polski
W sierpniu 1918 r. przyjechał do Warszawy i rozpoczął służbę dla Polski. Jeszcze przed odzyskaniem niepodległości założył stowarzyszenie Bandera Polska, którego był przewodniczącym. Od listopada 1918 r. w stopniu generała porucznika został przyjęty do Wojska Polskiego. Początkowo zajmował się działalnością w komisji odbierającej od Niemców roboty hydrotechniczne i mosty na Wiśle.
2.05.1919 r. wszedł w życie dekret o utworzeniu Departamentu dla Spraw Morskich [DSM]. Na szefa DSM został wyznaczony kontradmirał Porębski, który od marca 1919 r. był członkiem Rady Wojennej Ministerstwa Spraw Wojskowych. Departament dla Spraw Morskich miał szerokie kompetencje. Należały do niego sprawy marynarki wojennej i handlowej, portów i żeglugi morskiej oraz flotylle rzeczne.
Kontradmirał Porębski tworzył zręby Polski morskiej w sferze militarnej i gospodarczej. W 1919 r. brał udział w polsko-niemieckich rokowaniach w Berlinie i Paryżu na temat przejęcia dzielnicy pruskiej. Był na zaślubinach Polski z Bałtykiem 10.02.1920 r. w Pucku. Tego roku został przewodniczącym Komisji Morskiej w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.
W maju 1920 r. przedstawił 10-letni program rozbudowy floty morskiej, flotylli rzecznych i lotnictwa morskiego. Dzięki jego staraniom utworzona została Szkoła Morska w Tczewie, dla której zakupiono statek szkolny Lwów.
W końcu czerwca 1920 r., wobec trudnej sytuacji na froncie polsko-bolszewickim, wystąpił o utworzenie pułku morskiego. Po sformowaniu pułku skierował go na front gdzie już walczyły flotylle rzeczne. W lipcu przekazał obowiązki szefa Departamentu dla Spraw Morskich swemu zastępcy i zajął się organizacją żeglugi wojennej na Wiśle, a podczas bitwy warszawskiej dowodził Obroną Rzeczną i odcinkiem Zegrze-Dęby. Za udział w tej wojnie został odznaczony Krzyżem Walecznych.
25.09.1920 r. przedłożył następny program rozwoju floty, tzw. program minimum, który uzyskał akceptację w Ministerstwie Spraw Wojskowych, ale brakowało pieniędzy na jego realizację. W lutym 1921 r. został przewodniczącym komisji dla spraw morskich na rokowania z władzami Wolnego Miasta Gdańska (i zweryfikowany jako generał dywizji ze starszeństwem od 1.06.1919 r.).
Po utworzeniu w 1922 r. w miejsce Departamentu dla Spraw Morskich Kierownictwa Marynarki Wojennej, został jego szefem. W 1924 r. przedstawił kolejny, tzw. mały program rozbudowy floty. Wprawdzie został zatwierdzony, lecz nie był realizowany z tych samych powodów, co poprzednie.
W 1925 r. w wyniku tzw. „afery minowej” wiceadm. Porębskiemu na forum sejmowym postawiono zarzuty o dopuszczeniu do nadużyć w Marynarce Wojennej. W związku z tą aferą toczyło się śledztwo, które umorzono dopiero w 1928 r. W maju 1925 r. złożył dymisję i został przeniesiony w stan nieczynny, a wkrótce zwolniony ze stanowiska. Zostało to uzasadnione błędami w polityce kadrowej, brakiem nadzoru, nie usunięciem zaniedbań w zakresie przepisów i regulaminów oraz w dziedzinie przygotowań mobilizacyjnych.
W 1927 r. został przeniesiony w stan spoczynku bez rozprawy sądowej, której się domagał. Zmarł 20.01.1933 r. i został pochowany na Powązkach.
Prócz wymienionych wcześniej odznaczeń posiadał Order Odrodzenia Polski IV klasy, francuską Legię Honorową IV klasy i inne.
Od maja 1983 r. jest patronem jednej z ulic na Obłużu. Od 28.06.1994 r. jego imię nosi 8. Flotylla Obrony Wybrzeża w Świnoujściu.
Na Cmentarzu Marynarki Wojennej na Oksywiu znajduje się tablica poświęcona jego pamięci.
autor: Walter Pater (2006 r.)
