Gdyńska Spółdzielnia Mieszkaniowa

Powstała w 1928 r. Pierwszym prezesem był Ignacy Tyliński. Pod koniec 1929 r. rozpoczęła się budowa pierwszych domów robotniczych na Grabówku. Pierwszy wieżowiec postawiono w Chyloni w 1968 r. Pod koniec XX w. spółdzielnia posiada ponad 500 tys. m kw. powierzchni lokali mieszkalnych w ponad 200 budynkach położonych od Wzgórza św. Maksymiliana po granice Gdyni w Cisowej.

1928-1938

Zebranie założycielskie odbyło się 1.04.1928 r. Inicjatorem i pierwszym prezesem Gdyńskiej Spółdzielni Mieszkaniowej był Ignacy Tyliński, zarząd tworzyli także Piotr Jagodziński i Stanisław Grandtke. 11.06.1928 r. w Sądzie Okręgowym w Gdyni zarejestrowano statut GSM. Pierwsza siedziba mieściła się przy ul. Morskiej, obecna – przy ul. Helskiej 8. Przedmiotem działalności było „dostarczanie i wydzierżawianie członkom mieszkań” poprzez „masową budowę małych mieszkań dla robotników Gdyni”.

W maju 1928 r. spółdzielnia rozpoczęła starania o wydzierżawienie terenów państwowych o powierzchni ok. 3 ha pod budowę domów robotniczych. W 1929 r. do zarządu w miejsce S. Grandtkego wszedł Piotr Bedła (mistrz zduński), a pod koniec roku – Stanisław Szwalbe i Stanisław Witkowski. W tym czasie spółdzielnia rozpoczęła budowę 2 domów na działce, którą otrzymała od Komitetu Rozbudowy Gdyni na Grabówku. Budynki przy ul. Morskiej 96 i 98 (obecnie ul. Okrzei 2 i 4) zaprojektowali warszawscy architekci – Adam Paprocki i Juliusz Żakowski. Znalazły się w nich 106 mieszkań, siedziba OM TUR [Organizacja Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego] i pralnia.

We wrześniu 1930 r. odbyło się poświęcenie gmachu bez księdza, władze nie zostały zaproszone, obecni byli przedstawiciele PPS [Polska Partia Socjalistyczna], były senator Siedlecki, sekretarz Guziałek i prezes Generalnej Federacji Pracy inż. Maksymilian Zuske-Zdzierz.

1938-1945

W 1938 r. utworzono Drugą Gdyńską Spółdzielnię Mieszkaniową – głównie w celu zaciągnięcia kredytu na dalszy rozwój w Banku Gospodarstwa Krajowego. Otrzymane w maju 1939 r. wsparcie przeznaczono na zakup parceli przy ul. Morskiej. Wybuch wojny nie pozwolił na dokończenie robót. 6.09.1939 r. w budynku spółdzielni odbyło się zebranie, w którym uczestniczyli: z ramienia Komisariatu Rządu – naczelnik Czesław Karwowski, z ramienia dowództwa Lądowej Obrony Wybrzeża – kmdr Jacynicz i płk Chyla, z ramienia Zarządu Miejskiego PPS – Kazimierz Rusinek, z ramienia Gdyńskiej Spółdzielni Mieszkaniowej – prezes zarządu Henryk Zakrzewski i przewodniczący rady nadzorczej Kazimierz Werner. Podjęto decyzję, by w oparciu o zaplecze spółdzielni tworzyć oddziały ochotnicze do obrony miasta. Wiele osób z pasją i poświęceniem zaangażowało się w ich organizację. Część wystawionych oddziałów nazwano później kosynierami, część przewieziono na front w okolice Koleczkowa.

Lata powojenne

27.04.1945 r. spółdzielnia wznowiła działalność, odbudowując zniszczone budynki. W lutym 1946 r. powołano Trzecią Gdyńską Spółdzielnię Mieszkaniową. W 1948 r. pierwsza GSM połączyła się z drugą, a w 1949 r. z trzecią, tworząc Gdyńską Spółdzielnię Mieszkaniową, do której dołączyła Spółdzielnia Mieszkaniowo-Budowlana Marynarki i Pracowników Morza.

Pod koniec lat 40. XX w. posiadała 11 budynków z 316 mieszkaniami. Po 1956 r. zaczęto stawiać domy przy ul. Morskiej 69-71, ul. Okrzei 7-9 i 11-17, ul. Warszawskiej 38, ul. Generała Orlicz-Dreszera 20, 22, 24 i 26 oraz w centrum miasta – przy ul. I Armii Wojska Polskiego 4. Do połowy lat 60. XX w. postawiono budynki przy ul. Falistej 5, ul. Kołłątaja 43-47, ul. Morskiej 123-125. W 1963 r. spółdzielnia otrzymała tereny w Chyloni, pierwsze budynki stanęły przy ul. Gniewskiej 16 i 30, ul. Starogardzkiej 8, 10, 12 i ul. Chylońskiej 111, 113, 115 i 117. W następnych latach przy ul. Gniewskiej, Kartuskiej, Morskiej i Wejherowskiej.

W 1968 r. zbudowano pierwszy wieżowiec w Chyloni – przy ul. Chylońskiej 74. W 1970 r. rozpoczęto budowę w Cisowej. Do 1983 r. postawiono tam 47 bloków wielorodzinnych. Po 1990 r. wybudowano 4 domy w nowych technologiach, z mieszkaniami o dużych metrażach. W 1993 r. odebrano 16-kondygnacyjny budynek mieszkalno-usługowy przy ul. Gniewskiej 21 (187 mieszkań) i Dom Towarowy Chylonia, otwarty uroczyście przez prezydent Franciszkę Cegielską 16 grudnia 1993 r.

Na osiedlach budowano też pawilony handlowo-usługowe, obiekty socjalne i garaże.

Spółdzielnia posiada ponad 500 tys. m kw. powierzchni lokali mieszkalnych w ponad 200 budynkach położonych od Wzgórza św. Maksymiliana po granice Gdyni w Cisowej. W GSM działają 4 administracje osiedli. Najważniejszym zadaniem jest modernizacja budynków: ich docieplenie, wymiana instalacji wewnętrznych oraz budowa nowych systemów instalacyjnych.

W 1998 r., z okazji 70-lecia, spółdzielnia otrzymała od Krajowej Rady Spółdzielczej odznakę Za Zasługi dla Spółdzielczości, a wieloletni prezes zarządu Leszek Jaskuła od prezydenta RP – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Odznaczenie to w 2003 r. dostał także Mirosław Jurek.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)