Przybyszewski Zbigniew

Przybyszewski Zbigniew (1907-1952). Komandor porucznik, dowódca XXXI Baterii Artylerii Nadbrzeżnej im. Heliodora Laskowskiego na Helu, jeden z pierwszych sądzonych w „procesie siedmiu komandorów”. Odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari V klasy i Krzyżem Grunwaldu III klasy.

• 
  Promocja oficerska, Zbigniew Przybyszewski oznaczony strzałką
• 
  Kmdr por. Zbigniew Przybyszewski
• 
  Kmdr por. Zbigniew Przybyszewski w więzieniu podczas procesu komandorów
• 
  Ranny Zbigniew Przybyszewski
• 
  Zbigniew Przybyszewski z uczniami

1907-1945

Urodził się 22.09.1907 r. w Giżewie. Był synem Józefa i Heleny z Janiszewskich, właścicieli majątku ziemskiego. Po maturze został słuchaczem Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej, 15.08.1930 r. był promowany do stopnia podporucznika marynarki.

Po odbyciu kursu aplikacyjnego otrzymał przydział na stanowisko oficera wachtowego ORP Krakowiak, które zajmował od października 1931 r. do listopada 1933 r., czasowo pełniąc też obowiązki dowódcy okrętu. 1.01.1933 r. otrzymał awans na porucznika marynarki. Od 26.10.1933 r. do 1.02.1934 r. był dowódcą 7. kompanii w Kadrze Floty. Ponieważ obrał specjalizację w zakresie artylerii morskiej, przeszedł odpowiednie przeszkolenie, po którym do czerwca 1935 r. był oficerem artylerii na ORP Wilk, a jednocześnie słuchaczem II kursu oficerskiego podwodnego pływania.

Od czerwca 1935 r. w Ośrodku Szkolenia Jachtingu Morskiego był zastępcą komendanta, dowodził jachtem Temida II w regatach na Gotlandię, następnie przejął kierownictwo Ośrodka.

W 1936 r. został zastępcą dowódcy ORP Mazur, następnie I oficerem artylerii najpierw na ORP Burza, a potem na ORP Błyskawica. 19.03.1938 r. awansował na kapitana marynarki. Od 25.10.1938 r. do 2.10.1939 r. dowodził baterią cyplową im. kmdr ppor. Heliodora Laskowskiego. Do 30.01.1945 r. przebywał w niewoli niemieckiej w oflagach Nienburg, Spittal i Woldenberg.

Lata powojenne

Po powrocie do kraju pracował w Morskim Instytucie Rybackim, a 6.08.1945 r. wrócił do Marynarki Wojennej. Zweryfikowany został jako komandor podporucznik. Od stycznia do marca 1946 r. był starszym adiutantem dowódcy Marynarki Wojennej, od kwietnia do września – pierwszym dowódcą dywizjonu ścigaczy, od 30.09.1946 r. – dowódcą 31. Dywizjonu Artylerii Nadbrzeżnej w Redłowie. Awansował do stopnia komandora porucznika. Od stycznia 1949 r. był szefem Służby Artylerii w Dowództwie Marynarki Wojennej. W 1950 r. przeniesiony został do Wydziału Marynarki Wojennej w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego w Warszawie.

18.09.1950 r. został aresztowany jako pierwszy w tzw. grupie siedmiu komandorów (Robert Kasperski, Kazimierz Kraszewski, Stanisław Mieszkowski, Adam Rychel, Jerzy Staniewicz i Marian Wojcieszek). Śledztwo, połączone z torturami, trwało 22 miesiące. Po parodii procesu 21.07.1952 r. skazany został na karę śmierci i jako jedyny nie prosił o ułaskawienie. Stracony w więzieniu mokotowskim 16.12.1952 r. i pochowany w nieznanym miejscu. 24.04.1956 r. postanowieniem Najwyższego Sądu Wojskowego został całkowicie zrehabilitowany.

Odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari V klasy i Krzyżem Grunwaldu III klasy. Upamiętniają go dwie tablice: jedna (od 1956 r.) w kaplicy kościoła oo. franciszkanów na Wzgórzu św. Maksymiliana, druga (od 1984 r.) na ścianie kościoła św. Michała Archanioła na Oksywiu, przypominająca zarazem kmdr S. Mieszkowskiego i kmdr J. Staniewicza. 6. Harcerska Drużyna Wodna w Rybniku przyjęła jego imię, którym nazwano też jedną z ulic gdyńskich na Pogórzu.

autor: Walter Pater (2006 r.)