Polska Agencja Morska sp. z o.o.

Pierwsza polska firma maklerska, założona 1.06.1926 r. Spółka była przedstawicielem firm, takich jak Żegluga Polska, Polbryt, Ellerman’s Wilson Line Ltd. Hull, Finska Angfartygs Aktiebolaget Helskinki. Została zlikwidowana w 1948 r. podobnie jak inne prywatne firmy.

Historia

Przedmiot działalności: pośrednictwo w żegludze morskiej, odprawa okrętów w Gdyni i Gdańsku, udział w przedsiębiorstwach związanych z żeglugą i handlem morskim, frachtowanie okrętów. Od 1928 r. firma miała siedzibę we własnym domu przy ul. Świętojańskiej 10, a w momencie powstawania – w parterowym budynku opodal drewnianego mola, dzielonym z firmą Elibor, z którą powiązani byli założyciele PAM [Polska Agencja Morska], członkowie Rady Portu i Dróg Wodnych w Gdańsku: ziemianin z poznańskiego S. Grabski, kupiec dr F. Hilchen, kupiec S. Wirpsza.

22.06.1927 r. minister przemysłu i handlu Eugeniusz Kwiatkowski zezwolił Żegludze Polskiej na przystąpienie do udziału w firmie maklerskiej PAM oraz na wprowadzenie do rady nadzorczej Stanisława Witkowskiego, dyrektora zarządzającego Żeglugi Polskiej Juliana Rummla i Hugona Pistla. Współkierownikiem (razem z S. Wirpszą) mianowany został Andrzej Cienciała (od 1927 r. dyrektor, od 1933 r. także udziałowiec). Firma była na 5 lat zwolniona z państwowego podatku przemysłowego – zarządzeniem prezydenta RP o popieraniu rozbudowy i rozwoju gospodarczego Gdyni.

Spółka była przedstawicielem: Żeglugi Polskiej, Polbrytu, Ellerman’s Wilson Line Ltd. Hull, Finska Angfartygs Aktiebolaget Helskinki, Lykes Bros-Ripley Steamship Co. New Orleans Rederiaktiebolaget Nordst Jernan Stokholm, J. Jauritzzen Kjobenhavn, A/B Nyman & Schultz Stokholm, Alfred Holt & Co. Liverpool, Ellerman & Bucknall Steamship Co Ltd. London, Nederlandsche Stoomvaart-Maatschappij Oceaan N.V. Amsterdam.

Od 1927 r. miała oddział w Gdańsku. Tuż przed wybuchem wojny gros udziałów w PAM kupił Polskarob.

Po wojnie, w lipcu 1947 r., jeden z udziałowców, Z. Kierski, wniósł o ustanowienie kuratora do powołania władz statutowych i reaktywowania firmy. Sąd przywrócił posiadanie spółki i jej majątku, ale kamienicą przy ul. Świętojańskiej 10 administrował do 1.12.1948 r. Główny Urząd Morski. Ulokowały się tam firmy: GAL [Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe], Żegluga Polska, Polskarob i Navigator, 1 piętro zajmowała Polska YMCA. GAL odremontował budynek Bergtransu i tam przeniósł się z Żeglugą Polską.

W lipcu 1946 r. budynek PAM został opróżniony dla Komendy Milicji Obywatelskiej w Gdyni (która nie płaciła właścicielowi komornego) – usunięto z niego pozostałe firmy. W 1948 r. nieruchomością administrowało Zjednoczenie Przedsiębiorstw Portowych. Departament Morski Ministerstwa Żeglugi nie dopuścił do reaktywowania spółki, w następnym roku rozpoczął likwidację wszystkich prywatnych firm maklerskich.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)