Rummel Julian

Julian Rummel (1878-1954) – inżynier okrętowy, wizjoner rozwoju Gdyni, pierwszy dyrektor Żeglugi Polskiej i pionier polskiej floty handlowej. Urodzony w Libawie, wykształcony w Petersburgu i Glasgow, działał w rosyjskich instytucjach morskich. Po 1918 r. przeniósł się do Polski i zaangażował się w propagowanie budowy portu w Gdyni. Zainicjował powstanie wielu przedsiębiorstw żeglugowych (Polbryt, GAL [Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe]), instytucji branżowych i społecznych. Organizował wydarzenia morskie, m.in. pierwsze Święto Morza w 1932 r. Pełnił wiele funkcji w organizacjach gospodarczych, edukacyjnych i turystycznych Gdyni. Podczas II wojny światowej przebywał w Grecji jako konsul generalny, pomagając uchodźcom. Po wojnie działał w Polsce do 1949 r., kiedy został odsunięty przez władze komunistyczne. Zmarł w Gdyni, pochowany na cmentarzu Witomińskim. Odznaczony Orderem Polonia Restituta.

• 
  Julian Rummel (drugi od lewej strony) z rodziną.
• 
  Członkowie Rady Miejskiej i starosta morski i gen. Mariusz Zaruski, Julian Rummel siedzi pierwszy od prawej strony.

Wczesne lata i edukacja (1878-1902)

Julian Rummel urodził się 29.09.1878 r. w Libawie (obecnie Liepāja na Łotwie), gdzie jego ojciec budował port. W 1888 r. rozpoczął naukę w gimnazjum klasycznym w Rewlu, a od 1892 r. uczęszczał do Szkoły Komercyjnej w Petersburgu, wzorowanej na angielskich collegach, kładącej nacisk na naukę języków obcych. Po ukończeniu szkoły planował wstąpić do marynarki wojennej, lecz sprzeciw ojca skierował go na studia inżynierskie w Glasgow w Szkocji. W 1902 r. powrócił do Petersburga statkiem Wilson Line, którą to 25 lat później kupił dla Polski.

Kariera w Rosji (1902-1918)

Podjął pracę w największym rosyjskim syndykacie hutniczym Prodamiet i ożenił się z Olgą de Morandi, Rosjanką włoskiego pochodzenia.

W 1906 r. został członkiem Państwowej Rady Żeglugi w Petersburgu, a 3 lata później – honorowym członkiem pierwszego wszechrosyjskiego zjazdu działaczy żeglugowych w Moskwie. Działał m.in. w Rosyjskim Cesarskim Towarzystwie Technicznym (sekretarz sekcji morskiej), współzakładał Rosyjsko-Włoską Izbę Handlową oraz Towarzystwo Dnieprowskie.

W lipcu 1918 r. na naradzie ekonomicznej (z Kazimierzem Porębskim, któremu 2 lata później miały podlegać sprawy morskie w Polsce), zorganizowanej przez przedstawicielstwo polskie w Petersburgu, wygłosił referat Polska a wyjście do morza.

Powrót do Polski i początki działalności nad Bałtykiem (1918-1923)

W 1918 r. opuścił Rosję z rodziną, podróżując przez Odessę, Bałkany i Wiedeń. W listopadzie 1920 r. dotarł do Warszawy. Zaproszony przez Związek Towarzystwa Transportowego Polbal w Gdańsku zamieszkał w Sopocie, a od 1921 r. pracował w warszawskiej siedzibie Polbalu. Został dyrektorem Biura Ligi Morskiej, intensywnie propagował ideę budowy portu w Gdyni – prowadził odczyty, pisał artykuły, wydawał książki, spotykał się z posłami i ministrami.

W 1923 r. wydał książkę Port w Gdyni (także po francusku), która przyczyniła się do podjęcia decyzji o budowie portu. W tym samym roku, podczas uroczystości poświęcenia Tymczasowego Portu Wojennego i Schroniska dla Rybaków, zorganizował zjazd Ligi Morskiej i Rzecznej oraz regaty przy świeżo wykończonej Polskiej Riwierze.

Budowa portu i tworzenie polskiej floty handlowej (1924-1932)

W 1924 r. z ojcem Władysławem Rummlem, szwagrem Teodozym Nosowiczem i dr. Zdzisławem Słuszkiewiczem założył Konsorcjum Francusko-Polskie dla Budowy Portu w Gdyni (formalnie nie wszedł w jego skład, bo ojciec uważał, że 2 osoby o tym samym nazwisku byłyby źle widziane). Przełom nastąpił w 1926 r., gdy ministrem został Eugeniusz Kwiatkowski – J. Rummel otrzymał zadanie zorganizowania polskiej floty handlowej i został pierwszym dyrektorem Żeglugi Polskiej.

W 1928 r. założył Polsko-Brytyjskie Towarzystwo Okrętowe Polbryt i przejął linię transatlantycką, nazwaną Polskie Transatlantyckie Towarzystwo Okrętowe, a później przemianowaną na Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe (GAL). Otrzymał za to Order Polonia Restituta. Utworzył Polską Agencję Morską. W 1929 r. został prezesem Związku Armatorów Polskich, powstałego z inicjatywy E. Kwiatkowskiego. W 1931 r., bez pomocy państwa, wybudował w Gdyni Dom Marynarza i przez lata nim zarządzał.

Aktywność społeczna i organizacyjna w Gdyni (1928-1939)

W grudniu 1928 r. został członkiem Magistratu i przez krótki czas – po zawieszeniu Augustyna Krauzego (którego najpierw zastąpił mec. Hilary Ewert-Krzemieniewski) – pełnił obowiązki burmistrza Gdyni.

W 1932 r. został odwołany ze stanowiska dyrektora Żeglugi Polskiej [ŻP]. Odszedł z ukochanego przedsiębiorstwa z fasonem – zorganizował pierwsze Święto Morza (pomysłodawcą był Andrzej Wachowiak, gdyński radny, brat wojewody Stanisława Wachowiaka). Zlot 100 tys. Polaków nad morze prasa niemiecka nazwała „świętem Rummla”.

W odpowiedzi na utratę stanowiska w ŻP środowisko gdyńskie powierzyło mu liczne funkcje honorowe – w Izbie Przemysłowo-Handlowej i Radzie Interesantów Portu Gdyńskiego oraz w tych instytucjach, w których wcześniej zasiadał.

W 1934 r. wspólnie z Thomasem Burtonem z Gdańska założył firmę maklerską. Po roku, gdy Anglik wyjechał z Polski, jego wspólnikiem został Wincenty Bartosiak. Nie było w przedwojennej Gdyni stowarzyszenia związanego z morzem, w którym by J. Rummel nie działał. Zakładał i współzarządzał wieloma organizacjami: Yacht Klubem Polski, Gdyńskim Związkiem Propagandy Turystycznej, YMCA [Związek Chrześcijańskiej Młodzieży Męskiej], Klubem Rotary, Towarzystwem Szkół Zawodowych. Był radcą i prezesem Komisji Morskiej Gdyńskiej Izby Przemysłowo-Handlowej, przewodniczącym Rad Opiekuńczych Liceum Handlowego i Gimnazjum Kupieckiego, prezesem komitetu budowy gmachu Izby (wzniesionego już po wojnie).

W 1937 r. został prezesem Związku Maklerów Polskich. Był wiceprezesem Instytutu Bałtyckiego, członkiem rad nadzorczych Stoczni Gdyńskiej i Towarzystwa Reasekuracji Morskich. 14.11.1938 r. w Instytucie Bałtyckim pod jego przewodnictwem odbyło się posiedzenie Komitetu Redakcyjnego Monografii Gdyni.

W 1938 r. na prośbę rządu Grecji został konsulem generalnym tego kraju w Gdyni.

Wojna i ostatnie lata życia (1939-1954)

Wojnę spędził w Grecji, gdzie organizował pomoc polskim uchodźcom, m.in. poprzez Międzynarodowy Czerwony Krzyż w Genewie. W 1946 r. wrócił do Polski.

W 1947 r. założył Towarzystwo Przyjaciół Młodzieży Szkół Wyższych. Krótko był doradcą ministra żeglugi, w 1949 r. – po odsunięciu E. Kwiatkowskiego i Franciszka Sokoła – został zwolniony. Zamieszkał w Gdyni przy ul. Ujejskiego 29/2 (bo swoją przedwojenną willę Astrea na Kamiennej Górze przy ul. Mickiewicza sprzedał).

Zmarł 22 kwietnia 1954 r., jest pochowany na cmentarzu Witomińskim.

Życie rodzinne i pamięć

Córka Lidia w 1926 r. wyszła za barona Ksawerego Taube. Syn Aleksander (1908-1993) był inżynierem, oficerem Armii Krajowej, więźniem Oświęcimia i Mauthausen, a po wojnie profesorem Politechniki Szczecińskiej.

W 2004 r. na budynku Sztabu Marynarki Wojennej (dawna siedziba Żeglugi Polskiej) odsłonięto tablicę upamiętniającą J. Rummla.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)