Bergtrans Towarzystwo Żeglugowe

Bergtrans Towarzystwo Żeglugowe (Bergtrans). Prężnie działające w latach 1929-1939 (zlikwidowane formalnie w 1966 r.) przedsiębiorstwo zajmujące się przedstawicielstwem ok. 20 zagranicznych linii żeglugowych. Linie, których firma była agentem, miały nieomal monopol w ruchu z portami Szwecji, Norwegii, Hiszpanii, Portugalii i Afryki, a pod względem tonażu statków Towarzystwo stało na pierwszym miejscu w Gdańsku i na trzecim w Gdyni (po Polskarobie i Polskiej Agencji Morskiej).

Była siedziba firmy Bergtrans przy ul. Portowej 13/15.

Historia

Zarejestrowane zostało w sądzie rejestrowym 2.10.1928 r., a w Związku Maklerów Okrętowych w 1929 r. Pierwsza siedziba: ul. Portowa – dom Sudziłowskiego; potem: ul. Portowa 15 – dom własny.

Trzon działalności stanowiły przedstawicielstwa ok. 20 linii skandynawskich, niemieckich i angielskich. Linie, których firma była agentem, miały nieomal monopol w ruchu z portami Szwecji, Norwegii, Hiszpanii, Portugalii i Afryki, oraz przeważający udział w wymianie towarów z Zatoką Meksykańską i Bliskim Wschodem (Svenska Orient wspólnie z Żeglugą Polską). Pod względem tonażu statków Towarzystwo stało na pierwszym miejscu w Gdańsku i na trzecim w Gdyni (po Polskarobie i Polskiej Agencji Morskiej).

Dyrektorem był Jens Ejbøl (ożeniony z Polką). Dominujące stanowisko firmy obcej w obsłudze polskiego handlu nie było dobre, toteż strona polska postanowiła w 1936 r. przejąć większość udziałów w taki sposób, aby nie utracić zaufania armatorów. Majątek Bergenske oceniono na 1 mln zł (głównie w nieruchomościach w Gdyni i Gdańsku), grupę udziałowców polskich organizował Bohdan Nagórski, skandynawskich – Jens Ejbøl.

W maju 1937 r. nastąpiło przejęcie aktywów i czynności oraz zmiana nazwy na Bergtrans Towarzystwo Żeglugowe. Do rady nadzorczej weszli: Stanisław Pawłowicz – dyrektor Banku Brytyjsko-Polskiego, Michel z ramienia Skarbofermu, Władysław Potocki i Adam Nagórski. Z ramienia grupy zagranicznej – jeden z dyrektorów Bergenske w Olso, dyrektor naczelny firmy Wilhelm Wilhelmsen oraz Hamilton reprezentujący akcje J. Ejbøla i swoje. Dyrektorem został B. Nagórski. Firma odprawiała ok. 100 statków miesięcznie w Gdyni i tyle samo w Gdańsku. W Gdyni personel był niemal całkowicie polski (Zdzisław Jędrzejowicz, Franciszek Marszał, Wojnar).

1.09.1939 r. lista udziałowców była następująca: British and Polish Trade Bank AG Gdańsk (225), Polskie Kopalnie Skarbowe (175), W. Potocki (120), B. Nagórski (60), A. Nagórski (20); grupa zagraniczna: J. Ejbøl (179), Det Bergenske Bempskibszelskab (65), Angfartygs AB Tirfing (21), A/B Svenska Amerika Mexico Linien (12), W. Wilhelmsen (26), J.S. Hamilton (78), A/B Svenska Amerika Linien (5), Eriksberg Mek. Verstads (14)

Po wojnie sąd grodzki przywrócił 8.04.1948 r. prawa posiadania przedsiębiorstwa i nieruchomości przy ul. Portowej 13/15 (zajętej przez Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe, której z kolei siedzibę zajęła Ludowa Marynarka Wojenna). Zarząd stanowili J. Ejbøl, inż. B. Nagórski, pełnomocnikiem zarządu na terenie Polski został F. Marszał. Po jego śmierci 15.09.1948 r. kuratorem spółki ustanowiony został Gracjan Płócieniak. W 1950 r. budynek w całości zajął Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Nie mając żadnej możliwości działania i szans otrzymania koncesji, firma została zlikwidowana (formalnie w 1966 r.).

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)