Molo Południowe

• 
  Przystań Żeglugi Polskiej w budowie, Molo Południowe w Gdyni.
• 
  Molo Południowe.

Molo Południowe – długości 626,5 m stanowi przedłużenie Skweru Kościuszki. Początkowo w tym miejscu był drewniany pomost czyli szteg, długości 50 m, przedłużony potem do 148 m, odziedziczony po dawnym letnisku Gdyńskiego Towarzystwa Kąpieli Bałtyckich, które postawiło Kurhaus (Dom Kuracyjny).

W 1928 r. Żegluga Polska zbudowała nowy solidny pomost pasażerski długości pierwotnie 131 m, następnie 270 m (w pobliżu istniał też po­most dla pasażerów łodzi spa­cerowych gdyńskiego armato­ra Roberta Wilke).

W 1934 r. Urząd Morski w miejsce pomostu rozpoczął budowę mola Południowego, zamykającego basen Prezydenta od strony południowej. We wrześniu 1935 r. prace były na ukończeniu i zaczęto opracowywać plany zagospodarowania: przewidziana była budowa iglicy pomnika Zjednoczenia Ziem Polskich, przystani dla Żeglugi Polskiej, okazałe budowle jachtklubów, budowa ulicy wzdłuż molo oraz rozmieszczenie plantacji dekoracyjnych. W 1937 r. rozpoczęto budowę gmachu Stacji Morskiej (obecnie – Morski Instytut Rybacki i Akwarium Gdyńskie). W sierpniu 1938 r. postawiona została fontanna i przystąpiono do budowy Domu Żeglarza.

Opracowany w 1955 r. w Zakładzie Architektury Portów i Przymorza Politechniki Gdańskiej, kierowanym przez prof. Wacława Tomaszewskiego, plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego śródmieścia Gdyni zakładał ustawienie 4 pawilonów klubowych prostopadle do nabrzeża, z zachowaniem prześwitów widokowych na basen.

Do początku lat 70. XX w. na molo wzdłuż al. Zjednoczenia stały obskurne baraki warsztatów Ligi Przyjaciół Żołnierza, kuźnia w prowizorycznej budzie, krzywy barak po Przedsiębiorstwie Budownictwa Inżynieryjno-Morskiego, które odbudowywało basen, zajęty przez Centrum Wychowania Morskiego Związku Harcerstwa Polskiego na magazyn. Przy al. Zjednoczenia 17 stały baraki Okręgowego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej i skład węgla. Baraki rozebrano w obliczu mających się odbyć regat o Złoty Puchar FINN. Budowa pawilonów trwała 10 lat (pierwsze pozwolenie na budowę pawilonu Klubu Sportowego Stal wydano w 1969 r., ostatni pawilon Yacht Klubu Polska oddano w 1979 r.).

W 1971 r. otwarte zostało Muzeum Oceanograficzne i Akwarium Morskie. Po drugiej stronie mola, przy nabrzeżu Pomorskim od 1960 r. do 1975 r. cumował okręt-muzeum ORP Burza, od 1976 r. ORP Błyskawica, od 1982 r. Dar Pomorza.

W 1977 r. zbudowany został Dworzec Pasażerski Żeglugi Przybrzeżnej w miejscu drewnianej prowizorki, postawionej po wojnie na miejscu dawnej, zniszczonej przystani żeglugi przybrzeżnej. Pomnik Józefa Conrada-Korzeniowskiego odsłonięto w 1976 r., w 1980 r. – uzupełniające go Maszty.

Na końcu mola postawiona była strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza, z czasem opuszczona i w 2003 r. przerobiona na Bałtycki Punkt Informacji Turystycznej (zwany Kurzą Stopką).

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)