Dar Pomorza

Żaglowiec szkolny, zwodowany 28.09.1909 r. Podczas II wojny światowej stacjonowali na nim marynarze polskich okrętów podwodnych internowanych w Szwecji. We wrześniu 1981 r. odbył ostatni rejs. W 1982 r. zastąpił go nowy Dar Młodzieży, a żaglowiec przekazano Centralnemu Muzeum Morskiemu w Gdańsku z przeznaczeniem na statek-muzeum.

• 
  Dar Pomorza pod pełnymi żaglami.
• 
  Dar Pomorza w rejsie – pocztówka.
• 
  Żaglowiec Dar Pomorza w porcie gdyńskim.

Historia

Zamówiony w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu (Niemcy), zwodowany 28.09.1909 r. jako „Prinzess Eitel Friedrich”. Od 6.04.1910 r. w służbie Deutscher Schulschiff Verein jako statek szkolny. Podczas I wojny światowej wykorzystywany jako stacjonarny statek szkolny, wciąż dla marynarki handlowej.

1920-1945

W 1920 r. przydzielony (zgodnie z postanowieniami traktatu wersalskiego) Francji jako część odszkodowań wojennych. Nie był używany, choć planowano wcielenie go do służby jako Colbert. W lutym 1927 r. przekazany baronowi Maurice’owi de Forestowi, który zamierzał przebudować go na jacht z napędem mechanicznym, ale ostatecznie wystawił statek na sprzedaż.

Zakupiony latem 1929 r. przez Pomorski Komitet Floty Narodowej i nazwany Pomorze, gdyż fundusze na zakup pochodziły ze zbiórki społecznej na Pomorzu.

W grudniu 1929 r. odholowany do Nakskov (Dania) na remont. W czasie dramatycznej podróży omal nie zatonął, wpędzony sztormem na skały Zatoki Biskajskiej. Podczas remontu m.in. wstawiono silnik spalinowy.

13.07.1930 r. jednostka uroczyście weszła do służby jako Dar Pomorza – statek szkolny PSM [Państwowa Szkoła Morska]. W latach 1934-1935 okrążył kulę ziemską, w 1937 r. przeszedł wokół przylądka Horn. Pod koniec sierpnia 1939 r., wobec zbliżającej się wojny, skierowany do Sztokholmu, gdzie został przez całą wojnę pod opieką 7 najstarszych wiekiem członków załogi. Pozostałych wraz z jungami i słuchaczami PSM ewakuowano do Wielkiej Brytanii, gdzie wzięli udział w wojnie w składzie Polskiej Marynarki Handlowej i Polskiej Marynarki Wojennej.

Kilkakrotnie na żaglowcu stacjonowali marynarze polskich okrętów podwodnych internowanych w Szwecji.

1945-1983

Dar Pomorza wrócił do Gdyni w październiku 1945 r. i służył jako statek szkolny PSM. Okazjonalnie szkolili się na nim harcerze, uczniowie Liceum Morskiego i inne grupy młodzieży.

Od 1972 r. uczestniczył w Operacjach Żagiel i rozgrywanych z tej okazji regatach, zwyciężając w latach 1972 i 1980 (otrzymał wtedy The Cutty Sark Trophy). W 1981 r. odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

We wrześniu 1981 r. odbył ostatni rejs szkolny. W 1982 r. zastąpił go nowy Dar Młodzieży, a 16.11.1982 r. żaglowiec przekazano Centralnemu Muzeum Morskiemu w Gdańsku z przeznaczeniem na statek-muzeum. Udostępniony od 27.05.1983 r. jako pływające muzeum (w latach 80. XX w. frekwencja przekraczała 200 tys. ludzi rocznie). Od 1982 r. działa Towarzystwo Przyjaciół Daru Pomorza, które wspiera Narodowe Muzeum Morskie w opiece nad statkiem.

Dane techniczne (w służbie polskiej)

Pojemność 1561 BRT, 525 NRT; wymiary ok. 94 (z bukszprytem) × 12,6 × ok. 5 m; pełnorejowiec (fregata), pow. żagli 2230 m²; 1 silnik spalinowy MAN, 430 KM; prędkość – ok. 10 w. pod żaglami, 7 w. pod silnikiem; załoga – 190 osób, w tym 150 praktykantów.

autor: Marek Twardowski (2006 r.)