Maklerstwo gdyńskie

Pierwszą polską firmą maklerską była Polska Agencja Morska (PAM).

W 1927 r. PAM otworzyła oddział w Gdańsku, natomiast firmy niemiecko-gdańskie zaczęły zakładać oddziały w Gdyni: F.C. Reinhold, Karlsberg-Spire, Prowe, Neisert, Lenczat, Wolff, I. Ick, Behnke und Sieg. Polacy, unikając Niemców, przychylniej traktowali firmy skandynawskie, angielskie i amerykańskie.

Najsilniejsza była współpraca ze Skandynawami. Przodującymi firmami były Bergenske, The Polish-Swedish Shipping Agency, polsko-szwedzki Speed, amerykańsko-skandynawsko-polska American Scantic Line.

W miarę rozwoju portu powstawało coraz więcej firm maklerskich, m.in. Gdyńska Spółka Kontrolna, Warta. Towarzystwo Ekspedycyjne, Rummel & Burton, Rothert & Kiłaczycki, Cedro i Ska, Atlantic. Towarzystwo Transportowe, Oceaniczna Agencja Okrętowa.

Własny dział maklerski miały Bandera, Gdynika. Funkcje biur maklerskich pełniły również oddziały stałych linii okrętowych przedsiębiorstw armatorskich Żeglugi Polskiej i Polbrytu.

Liczne firmy spedycyjne klarowały statki we własnym zakresie, maklerką zajmowały się 2 koncerny węglowo-przeładunkowe: Polskarob i Progress.

Gdyńskie firmy maklerskie, podobnie jak spedycyjne, w 1929 utwo­rzyły Związek Maklerów Okrętowych, który działał do wybuchu wojny. W 1937 r. było 25 firm, w 1938 r. – 31.

Po wojnie odradzały się firmy sprzed 1939 r. i powstawały nowe. W 1945 r. działała m.in. Agencja Morska sp. z o.o., Baltcoal. Morski Przeładunek Węgla, spółka z o.o., Gama. Gdyńska Agencja Morska i Asekuracyjna, Kazimierz Hichel. Makler okrętowy, Navigator. Polskie Towarzystwo Żeglugowe, Tuchołka i Zabłocki, Maklerzy Okrętowi sp. z o.o. W 1946 r. Baltica. Bałtycka Agencja Morska, J. Kunert. Maklerstwo Drzewne. Bimber & Wood Broker, Militadis Morfopoulos – Maklerstwo Okrętowe i Pośrednictwo Sprzedaży Bunkru, Polshipping sp. z o.o., Zjednoczeni Maklerzy Ubezpieczeń Morskich sp. z o.o. W latach 1947-1948 Agmor. Maklerska Spółdzielnia Pracy, Baltbrokers sp. z o.o., Eugeniusz Pinno makler okrętowy.

W końcu 1947 r. działało w Gdyni 17 firm maklerskich z oddziałami w Gdańsku, Szczecinie, Ustce, Darłowie i Kołobrzegu. 8 firm uzyskało agencje okrętowe, obsługując łącznie 65 regularnych linii zagranicznych do portów polskich. Wszystkie do 1950 r. zmuszone były zakończyć działalność, gdyż Ministerstwo Handlu Zagranicznego cofnęło koncesje, a centrale zbytu otrzymały zakaz korzystania z usług firm prywatnych. W grudniu 1950 r. utworzone zostało państwowe, monopolistyczne Polskie Przedsiębiorstwo Frachtowania Polfracht i maklerskie Morska Agencja Gdynia.

Po 1989 r., obok restrukturyzowanych i przekształcanych w spółki dawnych państwowych monopolistów, zaczęły powstawać prywatne firmy polskie i z kapitałem zagranicznym. W 2005 r. było ich ponad 30 (m.in. Baltic Shipping Agency Ltd, Baltimare. Shipbrokers & Forwarding, CMS. Consolidated Marine Services Co. Ltd., Cosco Poland, East-Mar, Inter Marine, Terramar). Od 1992 r. działa Polski Związek Maklerów Okrętowych.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)