Radtke Jan

Radtke Jan (1872-1958) – pierwszy po 140 latach polski administrator Gdyni, sołtys i wójt.

• 
  Jan Radtke z siostrą w Sopocie.
• 
  Pierwsza Tymczasowa Rada Miejska  Gdyni, Jan Radtke siedzi drugi od lewej strony.

Życiorys

Urodził się 10.02.1872 r. w Dębogórzu na Kępie Oksywskiej, jako drugi z dziewięciorga dzieci bogatego gbura kaszubskiego. Skończył szkołę rolniczą w Sopocie, praktykę odbył w Starostwie Powiatowym w Wejherowie, potem rodzice zafundowali mu podróż do Włoch. Gdy wrócił, pracował jako rządca majątku na Żuławach.

W 1910 r. osiadł w Gdyni i kupił od gospodarza Józefa Vogta działkę budowlaną. 2 lata później postawił na niej dom narożny (ul. 10 Lutego 2), a w 1914 r. dobudował drugi dla swoich sióstr (oba stoją do dziś). W powołanym w 1913 r. Związku Upiększania Gdyni przewodził tym, którzy widzieli rozwój miasta jako kąpieliska i ta koncepcja została przyjęta.

Dom J. Radtkego był miejscem spotkań przyszłych polskich radnych gminnych, bywał tam Antoni Abraham, gdy mieszkał w Oliwie i Sopocie, zaglądali dziennikarze i pisarze Władysław Pniewski, Aleksander Majkowski, w późniejszych latach m.in. Tadeusz Wenda, Feliks Nowowiejski. W „Gazecie Grudziądzkiej” nazywano jego dom „domem polskim”.

W 1917 r. został radnym. 30.09.1919 r. przejął obowiązki sołtysa od Niemca Aarona Jansena. 21.03.1923 r. ponownie wybrano go do Rady Gminnej i znów został sołtysem. Dekretem wojewody z 1925 r. mianowany także ponownie na wójta na obwód wójtowski Chylonia. Zorganizował regularną linię autobusową z Orłowa przez Gdynię do Redy. Zabiegał o budowę portu handlowego, o poszerzenie granic wsi, o status miejski i powołanie miejskich władz samorządowych, a także o budowę kościoła Najświętszej Marii Panny i w perspektywie Bazyliki Morskiej.

Budowa portu i miasta była przedmiotem rozmowy J. Radtkego z prezydentem Rzeczpospolitej Polskiej Stanisławem Wojciechowskim, którego witał i gościł w Gdyni w 1923 r., razem z A. Abrahamem.

21.11.1926 r. – w pierwszych wyborach do Rady Miejskiej po otrzymaniu przez Gdynię praw miejskich – został wiceburmistrzem. Funkcji tej jednak nie zatwierdził wojewoda Kazimierz Młodzianowski, ponieważ „badanie wykazało, że pan Radtke jest spokrewniony z członkami Rady Miejskiej Grubbą i Skwierczem, których matka jest siostrą matki p. Radtkego, co stanowi przeszkodę w zatwierdzeniu”.

Działał w gdyńskiej Stanicy, Sokole, Bractwie Kurkowym i miejscowym chórze. W 1937 r. został wiceprezesem Stronnictwa Narodowego i członkiem Kaszubskiego Komitetu Budowy Koszar w Gdyni. Podczas II wojny światowej osadzono go w obozie w Potulicach. Po zwolnieniu mieszkał na Pustkach Cisowskich. Po wojnie wrócił do swego domu, ale nękany był domiarami.

Zmarł 22.12.1958 r., spoczywa na cmentarzu Witomińskim.

Na ścianie jego domu wmurowano tablicę pamiątkową. W 1991 r. ul. Migały zmieniono na ul. Wójta Jana Radtkego.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)