Cmentarz Witomiński

Położony przy ul. Witomińskiej, na ukształtowanych tarasowo wzgórzach Działek Leśnych. Przekazany 1.06.1929 r. parafii katolickiej w Gdyni miał powierzchnię 4 ha, w kolejnych latach był stopniowo powiększany. W 1951 r. przemianowano go na komunalny i włączono w jego obszar założony na początku lat 30. XX w. cmentarz ewangelicko-augsburski o powierzchni 1 ha. W latach 2002-2003 oddano do użytku ścianę pamięci i kolumbarium. W 2005 r. cmentarz zajmował 22 ha, znajdowało się na nim 32 tys. grobów.

Historia

Przez wiele lat mieszkańcom wsi Gdynia i okolic wystarczał cmentarz na Oksywiu, ale w 1926 r. drogę prowadzącą na Oksywie przecięto kanałem portowym i podstawowym środkiem komunikacji stał się prom. Gdyńskie stowarzyszenia monitowały, że „przewozić kondukt na cmentarz oksywski przez kanał morski może doprowadzić do katastrofy. Trzeba nieraz czekać 3 godziny nim pogrzeb przepłynie. Godność jest bardzo zaniepokojona. Prosimy najuprzejmiej cmentarz jak najszybciej urządzić”. Przeciwko chowaniu gdynian na Oksywiu był także proboszcz tamtejszej parafii.

Pomysł otwarcia cmentarza dla gdynian przy obecnej ul. Witomińskiej, na terenie Lasów Państwowych, też wywołał protesty – mieszkańców, którzy mieli z nim sąsiadować. Wnosili o „przeniesienie cmentarza na dalszą peryferię miasta, gdyż niedługo potrwa a cmentarz znajdować się będzie w śródmieściu”.

W październiku 1927 r. nadleśniczy z Chyloni komisyjnie przekazał grunty, w 1928 r. zgodę na inwestycję wyraziła gmina Chylonia, „jako sąsiadująca z terenami upatrzonymi przez miasto Gdynię pod założenie cmentarza dla gminy katolickiej w Gdyni”. Plan nekropolii wywieszono do publicznego wglądu w Miejskim Urzędzie Budowlanym przy ul. Abrahama. W pierwszym roku pochowano 80 zmarłych, do września 1939 r. blisko 5 tys.

W lipcu 1931 r. Komitet Rozbudowy Miasta przy Komisariacie Rządu przyznał Polskiemu Zborowi Ewangelickiemu 1 ha gruntu na działce leśnej nr 35 (obecnie teren ten znajduje się za kaplicą cmentarza Witomińskiego).

Kwatera Obrońców Ojczyzny

Znajduje się tuż przy głównym wejściu po prawej stronie, są tam kwatery 418 żołnierzy (wśród nich 24 oficerów i 35 podoficerów), którzy polegli podczas walk lądowych i na zbombardowanych okrętach od 1 do 12 września 1939 r., głównie z 2. Morskiego Pułku Strzelców, I Batalionu Obrony Narodowej i marynarze z Morskiej Obrony Wybrzeża.

Aleje zasłużonych

W 1937 r. planowano wydzielić teren przeznaczony na chowanie osób zasłużonych dla miasta, ale do wojny nie udało się tego zrealizować. Dopiero pod koniec lat 50. XX w. władze miejskie wytyczyły Aleję Zasłużonych. Na początku lat 80. XX w. powstała druga – Nowa Aleja Zasłużonych. Pochowanych jest w nich ok. 300 osób – w dużej mierze powojenni działacze komunistyczni i oficerowie Marynarki Wojennej (do lat 90. XX w. nie było cmentarza marynarskiego).

Następne cmentarze komunalne powstały: przy ul. Spokojnej (pod koniec lat 50. XX w. – 5 ha) i w Kosakowie (w latach 70. XX w. – 10,5 ha).

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)