Bazylika Morska

Bazylika Morska miała być jednym z symboli Gdyni i Polski Morskiej.

W 1934 r. konkurs na architektoniczny kształt świątyni wygrał projekt architekta Bogdana Pniewskiego – trójnawowa bazylika formą nawiązująca do żaglowca.

Realizację projektu przerwała II wojna światowa.

Karta pocztowa – Projekt Bazyliki Morskiej w Gdyni– autorstwa Bohdana Pniewskiego

Historia

Od początku budowy Gdyni przewidywano stworzenie Dzielnicy Reprezentacyjnej, która stać się miała symbolem Polski Morskiej i wizytówką Pierwszego Portu Rzeczypospolitej. Głównymi obiektami o szczególnym znaczeniu stać się miały: Pomnik Zjednoczenia Ziem Polskich oraz Bazylika Morska – wotum wdzięczności za odzyskaną niepodległość.

Początkowo świątynia miała być wzniesiona na szczycie Kamiennej Góry i stanowić dominantę wysokościową miasta, widoczną od strony morza. W marcu 1928 r. przybył do Gdyni w otoczeniu duchowieństwa z Pelplina i bliższej okolicy ks. bp Stanisław Okoniewski, celem objęcia placu pod budowę bazyliki, ofiarowanego przez Pierwsze Towarzystwo Kąpieli Morskich.

Pierwszy konkurs na kształt architektoniczny bazyliki, w 1929 r., nie przyniósł rozstrzygnięcia. Drugi rozpisany został w 1934 r. Pierwszą nagrodą uhonorowany został projekt arch. Bohdana Pniewskiego, który zachwycił specjalistów i opinię publiczną. Była to 3-nawowa bazylika zwieńczona 3 wieżami, które symbolizowały połączenie 3 zaborów, a kształtem nawiązywały do trójmasztowego żaglowca.

W 1934 r. powstało Towarzystwo Budowy Bazyliki Morskiej, prezesem został ks. dziekan Teodor Turzyński, wiceprezesem Ryszard Gałczyński, sekretarzem Andrzej Wachowiak, skarbnikiem Władysław Grabowski. W tym samym roku wmurowano na Kamiennej Górze kamień węgielny w obecności prezydenta RP [Rzeczpospolita Polska] Ignacego Mościckiego.

W lipcu 1937 r. odbyła się wielka debata nad projektem Dzielnicy Reprezentacyjnej, opracowanym przez zespół pod kierunkiem arch. Stanisława Filipkowskiego, z udziałem m.in. prezydenta I. Mościckiego, wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego, min. Becka, ks. bp. Okoniewskiego. Wicepremier Kwiatkowski stwierdził, że „Bazylika usytuowana na górze byłaby drugorzędnym kościołem w otoczeniu małych willi, a ma być pierwszorzędną świątynią. Musi ona stworzyć jedną całość z placem i morzem, całość o głębokiej wartości i symbolice”. W efekcie uznano, że powinna stanąć na placu reprezentacyjnym (Forum), który swoją lokalizacją symbolizować miał łączność Polski z morzem i na którym odbywać się miały wielkie uroczystości patriotyczne.

W Pracowni Projektowej Komisariatu Rządu przygotowano nowe wersje lokalizacyjne, które poddane zostały drobiazgowej ocenie zespołu rzeczoznawców pod przewodnictwem prof. Tadeusza Tołwińskiego. Wybrano projekt, według którego Bazylika Morska stanąć miała na południowej ścianie placu reprezentacyjnego, 70 m od brzegu zatoki, połączona z nią monumentalnymi schodami. Realizację projektu przerwała II wojna światowa.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)