Filipkowski Stanisław
Filipkowski Stanisław (1896-1964). Inżynier-architekt i urbanista. Pracował w Komisariacie Rządu w Gdyni, był kierownikiem nowo utworzonej Pracowni Projektów. Kierował przygotowaniem projektu Planu Ogólnego Miasta Portowego Gdyni (zakładającego 250 tys. mieszkańców Gdyni), uchwalonego przez Radę Miejską 27.01.1936 r. Pod jego nadzorem powstał projekt Dzielnicy Reprezentacyjnej autorstwa inż. arch. Bolesława Malisza i inż. arch. Tadeusza Sieczkowskiego, który zdobył (w 1937 r.) I miejsce i został przyjęty do realizacji. Jego głównymi komponentami były Forum Morskie i Bazylika Morska. Uczestniczył w przygotowaniu przejęcia przez miasto prowadzenia spraw budowlanych w Orłowie, w pracach nad tworzeniem polityki gruntowej miasta, przygotowaniem Towarzystwa Budowy Osiedli S.A. w Gdyni do zabudowy terenów miejskich. Był bezpośrednio odpowiedzialny za przygotowanie szczegółowych planów zabudowania terenów miejskich w określonych terminach i rejonach miasta i strefy interesów miejskich.
1896-1932
Urodził się 13.07.1896 r. w Nowoświęcianach k. Wilna. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, oficer Wojska Polskiego (podporucznik piechoty). W 1926 r. był uczestnikiem ogólnopolskiego konkursu na budowę Miejskiej Centralnej Hali Targowej w Poznaniu. Jego projekt (i współautora) zajął II miejsce spośród ok. 40. W 1927 r. przystąpił do opracowania planu zabudowy Osiedla Leśnego w Bydgoszczy (zatwierdzonego do realizacji w 1931 r.). W latach 1928-1929 był pracownikiem Wydziału Technicznego magistratu Warszawy, członkiem zespołu autorskiego Planu Ogólnego Zabudowania Warszawy zatwierdzonego do realizacji przez Radę Miejską i Ministerstwo Robót Publicznych.
1933-1938. Działalność w Gdyni
W grudniu 1933 r., na zaproszenie Franciszka Sokoła, podjął pracę w Komisariacie Rządu w Gdyni i został kierownikiem nowo utworzonej Pracowni Projektów (w strukturze Biura Zabudowy Wydziału Technicznego). Był bliskim współpracownikiem komisarza rządu i kompetentnym wykonawcą jego wizji Wielkiej Gdyni, zaprezentowanej w lutym 1934 r. podczas konferencji urbanistycznej w Komisariacie Rządu, której celem było przygotowanie Pracowni Projektów do stawianych mu zadań i sformułowaniu najważniejszych uwarunkowań rozwoju Gdyni (uczestniczyli w niej przedstawiciele najważniejszych instytucji odpowiedzialnych za rozwój miasta i portu, wojska oraz sfer gospodarczych). Bezpośrednim rezultatem konferencji było powołanie przez F. Sokoła w maju 1934 r. Studium dla badania zagadnień rozwojowych portowego miasta Gdyni, złożonego z kierowników „rozwojowych” komórek Komisariatu Rządu, w tym inż. Stanisława Filipkowskiego.
W międzyczasie, potwierdzając służebną misję funkcjonariusza publicznego, stał się (kwiecień 1934 r.) współzałożycielem gdyńskiego Klubu Rotary oraz członkiem Komitetu Wydawniczego przy Instytucie Wydawniczym Państwowej Szkoły Morskiej w Gdyni (od października 1934 r.).
Efekty pracy Studium, odnoszące się do wszystkich determinantów rozwoju miasta, stały się podstawą opracowania Pięcioletniego Planu Rozbudowy Portowego m. Gdyni, podpisanego przez komisarza rządu 17.09.1935 r. Plan zakładał opracowanie ścisłego planu zagospodarowania (planu ogólnego) obszaru Wielkiej Gdyni, a więc od granicy z Gdańskiem po Rumię-Zagórze i Kosakowo.
S. Filipkowski kierował przygotowaniem projektu Planu Ogólnego Miasta Portowego Gdyni (zakładającego 250 tys. mieszkańców Gdyni) uchwalonego przez Radę Miejską 27.01.1936 r. W 1936 r. został wybrany – na roczną kadencję – prezesem koła Stowarzyszenia Architektów RP (SARP).
Był też współzałożycielem i zastępcą członka zarządu Towarzystwa Polsko-Francuskiego (wrzesień 1936 r.).
Zakończenie budowy Mola Południowego (sierpień 1935 r.) umożliwiło rozpisanie (międzynarodowego) konkursu na projekt rozplanowania Mola Południowego i terenów przyległych oraz szkic Żeglarskiego Ośrodka Morskiego w Gdyni. Warunki konkursu były przedmiotem wielu spotkań i konsultacji, m.in. z udziałem wicepremiera Eugenuiusza Kwiatkowskiego. Zainspirował on Pracownię Projektów, która przystąpiła do konkursu z ideą: „Powinien tu powstać duży plac w rodzaju Piazza di S. Marco w Wenecji. Trzeba stworzyć to, co w jednym rzucie oka powie – to jest Gdynia”. Pod nadzorem S. Filipkowskiego powstał projekt „Dzielnicy Reprezentacyjnej” autorstwa inż. arch. B. Malisza i inż. arch. T. Sieczkowskiego, który zdobył (w 1937 r.) I miejsce i został przyjęty do realizacji. Jego głównymi komponentami były Forum Morskie i Bazylika Morska.
Równocześnie uczestniczył w przygotowaniu przejęcia przez miasto prowadzenia spraw budowlanych w gminach obwodu wójtowskiego w Orłowie, w pracach nad tworzeniem polityki gruntowej miasta, przygotowaniem Towarzystwa Budowy Osiedli S.A. w Gdyni do zabudowy terenów miejskich. Był bezpośrednio odpowiedzialny za przygotowanie szczegółowych planów zabudowania terenów miejskich w określonych terminach i rejonach miasta i strefy interesów miejskich.
Aktywnie uczestnicząc w życiu kulturalnym miasta, był gościem Wieczorów czwartkowych (temat – plastyka miasta).
1938-1964
W 1938 r. wygrał konkurs na stanowisko profesora urbanistyki Politechniki Lwowskiej – gdzie prowadził zajęcia do 1941 r. Od 1943 r. pracował w Komisji Rzeczoznawców Urbanistycznych przy Zarządzie Miejskim Warszawy. Od 1947 r. był profesorem Politechniki Warszawskiej.
Zmarł 1.06.1964 r. w Warszawie.
autor: Ryszard Toczek (2009 r.)
