Uniwersytet Morski

Państwowa uczelnia techniczna, kształcąca oficerów marynarki handlowej, specjalistów w zakresie eksploatacji statków, portów, zarządzania systemem transportowym oraz innych gałęzi gospodarki morskiej na poziomie inżynierskim i magisterskim. W jego skład wchodzą Wydziały: Nawigacyjny, Mechaniczny, Elektryczny, Przedsiębiorczości i Towaroznawstwa oraz Informatyki, a także Instytut Morski.

Posiada uprawnienia do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych, w dyscyplinie: automatyka, elektronika, elektrotechnika i technologie kosmiczne; w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych, w dyscyplinie: inżynieria lądowa, geodezja i transport; w dziedzinie nauk społecznych, w dyscyplinie: nauki o zarządzaniu i jakości; w dziedzinie nauk ścisłych i przyrodniczych, w dyscyplinie: nauki o Ziemi i środowisku.

Jest armatorem żaglowca Dar Młodzieży, statku szkoleniowo-badawczego Horyzont II oraz badawczego Imor. Siedziba główna: ul. Morska 83-87, Wydział Nawigacyjny: Al. Jana Pawła II 3.

• 
  Budowa Szkoły Morskiej.
• 
  Państwowa Szkoła Morska, budynek przy ul. Czerwonych Kosynierów 83 (obecnie ul. Morska).
• 
  Gmach Akademii Morskiej (obecnie Uniwersytet Morski).

Szkoła Morska w Tczewie 1920-1930

Pierwsza w dziejach Polski szkoła morska powstała w Tczewie w czerwcu 1920 r. z inicjatywy szefa Departamentu Spraw Morskich kadm. Kazimierza Porębskiego i podlegała Departamentowi Spraw Wojskowych, a od 1922 r. – Ministerstwu Przemysłu i Handlu.

Po egzaminach wstępnych uczniowie poszli na wojnę polsko-bolszewicką. Po zakończeniu działań wojennych grupami zjeżdżali do Tczewa. Przeprowadzono dodatkową rekrutację spośród ochotników wracających z wojska. Przyjęto ostatecznie 82 słuchaczy: 49 na Wydział Nawigacyjny i 33 na Mechaniczny. 8.12.1920 r. – było to święto maryjne i najbliższy dzień wolny od zajęć – odbyła się uroczysta inauguracja z poświęceniem Szkoły i podniesieniem bandery na budynku.

Pierwszym dyrektorem został Antoni Garnuszewski, inspektorem i kierownikiem Wydziału Nawigacyjnego kpt. ż.w. Gustaw Kański, a kierownikiem Wydziału Mechanicznego inż. Kazimierz Bielski. Wykładowcami byli: Antoni Ledóchowski, kpt. ż.w. Stanisław Dłuski, Adolf Hryniewiecki, Aleksy Majewski, Aleksander Maresz, Tadeusz Kokiński, inż. Stefan Ancuta, Józef Klejnot-Turski, Jan Roiński. Pierwszym lekarzem szkolnym został dr Florian Hłasko.

4.09.1921 r. podniesiona została bandera na szkolnym żaglowcu Lwów.

Jako środek transportu na trasie Tczew – Gdańsk, wożąc osprzęt i uczniów na stacjonujący tam Lwów, służył w latach 1921- 1925 statek rzeczny s/s Kopernik. Wykorzystywany był też jako miejsce zajęć praktycznych dla uczniów Wydziału Mechanicznego.

Pod nadzorem dyrektora SM [Szkoła Morska] powstała w 1924 r. Bratnia Pomoc Uczniów Szkoły Morskiej, do której należeli obowiązkowo wszyscy; źródłem dochodów były organizowane odczyty, zabawy, imprezy.

Państwowa Szkoła Morska w Gdyni 1930-1939

W czerwcu 1930 r. Szkoła Morska została przeniesiona do specjalnie dla niej pobudowanych gmachów w Gdyni przy ul. Morskiej, zaprojektowanych przez Wacława Tomaszewskiego.

W lipcu 1930 r. do służby, w miejsce Lwowa, wszedł kolejny żaglowiec – Dar Pomorza.

W 1938 r. utworzono trzeci wydział – Transportu i Administracji Morskiej, kształcący intendentów dla statków pasażersko-towarowych (działał wówczas w Gdyni Związek Intendentów Polskiej Marynarki Handlowej). Kierownikiem został Bogusław Żórawski.

Instytut Wydawniczy, utworzony jeszcze w Tczewie, działał i rozwijał się w Gdyni. W latach 1928-1931 ukazały się pierwsze podręczniki dla nawigatorów i dla mechaników. W latach 1933-1939 wyszło drukiem kolejnych 13 pozycji. Do wybuchu wojny ukazały się 34 podręczniki.

Dyrektorzy:

1930-1936 - kmdr por. Adam Mohuczy,

1936-1937 - kmdr ppor. Władysław Kosianowski,

1937-1939 - kpt. ż.w Stanisław Kosko, inspektor Konstanty Maciejewicz.

Wrzesień 1939 r.

W przededniu wybuchu wojny uczniowie Wydziału Transportu i Administracji Morskiej byli w rejsie ćwiczebnym na m/s Chrobry do Ameryki Południowej. Niemal wszystkich uczniów Wydziału Nawigacyjnego zaokrętował dyrektor Stanisław Kosko na Dar Pomorza, a uczniów Wydziału Mechanicznego odesłano do domów. W związku z mobilizacją do służby w jednostkach Marynarki Wojennej RP na Wybrzeżu zmobilizowany został dyrektor PSM [Państwowa Szkoła Morska] kpt. ż.w. Stanisław Kosko oraz 29 nawigatorów i mechaników.

W połowie grudnia na terenie Wielkiej Brytanii znalazły się w jednym niemal czasie dwie grupy uczniów – z Daru Pomorza i z Chrobrego.

Państwowa Szkoła Morska na uchodźstwie w Londynie i Southampton 1940-1945

Projekt zorganizowania Państwowej Szkoły Morskiej na terenie Anglii przygotował w październiku 1939 r. inspektor załogowy Polskiej Marynarki Handlowej kpt. ż.w. Konstanty Kowalski we współpracy z Bogusławem Żórawskim oraz Bronisławem Warzechą.

W 1940 r. w Londynie zorganizowane zostały: kurs handlowo-administracyjny dla słuchaczy Wydziału Transportu i Administracji Morskiej oraz 2 kursy nawigacyjne dla słuchaczy Wydziału Nawigacyjnego.

We wrześniu 1943 r. na Wydziale Nawigacyjnym University College w Southampton rozpoczęła działalność polska szkoła morska, oparta na systemie angielskim (i z uratowanym z Polski sztandarem PSM). Do października 1943 r. zorganizowane zostały 3 kursy nawigacyjne, po czym PSM została przeniesiona do Londynu. W PSM w Londynie od października 1943 r. do czerwca 1944 r. odbyły się dwa kursy nawigacyjne: aspiranta porucznika żeglugi małej oraz kapitana żeglugi wielkiej. Drugi kurs kapitanów żeglugi wielkiej trwał od października 1944 do czerwca 1945 r. Zorganizowano także 3 kursy szyprów i maszynistów (w latach 1942-1943, a trzeci od lutego do lipca 1944 r.), 2 kursy mechaników okrętowych II klasy (pierwszy od kwietnia do grudnia 1944 r., a drugi w 1945 r., zakończony 31 grudnia) oraz półroczny kurs maturalny (zakończony 31.12.1945 r.)

Dyrektor:

Kpt. ż.w. Antoni Zieliński

Państwowa Szkoła Morska w Gdyni 1945-1968

1.04.1945 r wrócił do Gdyni kpt. K. Maciejewicz, za nim pierwsi wykładowcy. Egzaminy wstępne odbyły się w dniach 8-14 października. Zgłosiło się 933 kandydatów, przyjęto 133 osoby: na Wydział Nawigacyjny – 65, Wydział Mechaniczny – 68, bez egzaminu wstępnego dodatkowo 22 uczniów, którzy rozpoczęli naukę w PSM w 1939 r.

Rok szkolny rozpoczął się 1.11.1945 r. tradycyjnie od mszy św. przy ołtarzu polowym, którego tłem była bandera z Daru Pomorza.

Nauka w Szkole była 3-letnia. Wymagano ukończenia kursów organizowanych przez oddziały Ligi Morskiej w Polsce, a od 1946 r. przez Państwowe Centrum Wychowania Morskiego [PCWM], utworzone zarządzeniem Ministerstwa Żeglugi i Handlu Zagranicznego 28.02.1946 r., jako organ Ministerstwa w zakresie wychowania morskiego oraz zasilania kadr zawodowych PMH.

W 1947 r. przeniesiono do Szczecina Wydział Nawigacyjny razem z uczniami i nauczycielami, pozostawiając w Gdyni Wydział Mechaniczny. Dyrektorem okrojonej, jednowydziałowej Państwowej Szkoły Morskiej w Gdyni został jej pierwszy dyrektor z czasów tczewskich inż. A. Garnuszewski.

W 1948 r. etat inspektora zamieniono na wicedyrektora ds. społeczno-politycznych.

W 1949 r. 3-letni cykl nauczania w Szkole Morskiej zastąpiono 2-letnim, poprzedzonym dodatkowo obowiązkową nauką w Szkole Jungów, a dyrektora inż. Antoniego Garnuszewskiego… robotnikiem Józefem Bogdańskim po 7 klasach szkoły powszechnej. Zamustrowany na Batorego jako „zastępca kapitana do spraw kulturalno-oświatowych” tak się skompromitował, że został przeniesiony na stanowisko… dyrektora Domu Książki. Kolejnym dyrektorem został mgr geografii Mieczysław Jurewicz.

Oprócz Daru Pomorza do szkolenia wykorzystywano także mniejsze żaglowce: Zew Morza.

W 1951 r. PCWM zostało zlikwidowane w atmosferze represji, a w miejsce PSM utworzono 5-letnie Technikum Morskie Mechaniczne. Nabór prowadzono wśród kandydatów po siódmej klasie szkoły podstawowej, co było związane z tworzeniem radzieckiego wzoru edukacji.

W 1953 r. zlikwidowano Technikum Morskie w Szczecinie, Wydział Nawigacyjny wrócił razem z uczniami do Gdyni.

W tym czasie zbudowane zostało, zaplanowane jeszcze przed wojną, zachodnie skrzydło gmachu (od ul. Grabowo). Obszerne pomieszczenia otrzymała w nim Sekcja Wojskowa, utworzona w 1951 r. rozkazem sowieckiego dowódcy polskiej marynarki wojennej (utworzonej 7.07.1945 r.) kadm. Wiktora Czerokowa. Był tu też internat, klub, czytelnia i biblioteka oraz sale wykładowe i laboratoria.

W 1954 r. utworzono klasy kształcące w specjalnościach radiotechnika okrętowa (32 osoby) i elektrotechnika okrętowa (33 osoby); pierwszym kierownikiem Wydziału Elektrycznego został inż. Henryk Łączyński.

Od roku szkolnego 1957/1958 PSM przyjmowała absolwentów szkół średnich do 3,5-letniej szkoły pomaturalnej. W 1962 r. naukę skrócono o pół roku, do 3 lat.

Specjalistyczne praktyki morskie prowadzono na tzw. statkach instrumentalnych Horyzont (od 1963 r.) i Zenit (od 1964 r.).

W 1967 r. powstał Wydział Służby Administracyjno-Morskiej, kształcący intendentów okrętowych. Kierownikiem został intendent okrętowy I kl. dr inż. Tadeusz Czachla.

31.07. 967 Ministerstwo Oświaty i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwo Żeglugi utworzyły Komisję do Spraw Wyższych Szkół Morskich. W jej skład weszli m.in.: inż. Mieczysław Derentowicz (przewodniczący), prof. Jerzy Bukowski, prof. dr Jerzy Doerffer, kpt. ż.w. Kazimierz Jurkiewicz (z PSM), prof. dr Kazimierz Kopecki, kpt. ż.w. Wienczysław Kon (z PSM), Czesław Nowacki (wiceprzewodniczący), mgr inż. Andrzej Perepeczko (z PSM), doc. inż. Antoni Plamitzer.

1.01.1968 r. Państwowa Szkoła Morska została administracyjnie połączona z Państwową Szkołą Rybołówstwa Morskiego. Objęła budynki PSRM przy Al. Zjednoczenia na Molo Południowym, niedokończony gmach internatu przy ul. Sędzickiego i przebudowany na statek szkolny trawler burtowy Jan Turlejski (z kubrykami w miejscu dziobowej ładowni), którym od 1954 r. dowodził kapitan żeglugi wielkiej rybołówstwa morskiego Wiktor Gorządek.

Dyrektorzy:

1945-1947 – kpt. ż.w. K. Maciejewicz,

1947-1948 – inż. A. Garnuszewski,

1949 (od stycznia do września) – tow. Józef Bogdański,

1949-1967 – mgr Mieczysław Jurewicz,

1967-1969 – kpt. ż.w. Kazimierz Jurkiewicz.

Wyższa Szkoła Morska 1969-2001

Minister żeglugi mianował 1.01.1969 r. na stanowisko rektora doc. dr. Bohdana Kowalczyka z Politechniki Gdańskiej (na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 20.08.1968 r. w sprawie przekształcenia państwowych szkół morskich w Gdyni i Szczecinie w uczelnie wyższe).

W 1969 r. utworzony został Dział Wydawnictw na wzór przedwojennego Instytutu Wydawniczego PSM, który stopniowo przekształcał się w małą poligrafię.

13.12.1978 została uroczyście otwarta Sala Tradycji WSM [Wyższa Szkoła Morska] – szkolne muzeum (którego początki sięgają lat 30. XX w.) gromadzące eksponaty m.in. ofiarowane przez absolwentów Szkoły Morskiej w Tczewie i Gdyni oraz Wielkiej Brytanii.

14.10.1979 r. przy Wydziale Nawigacyjnym otwarto Planetarium im. kpt. Antoniego Ledóchowskiego, nazwane na cześć współtwórcy polskiego szkolnictwa morskiego.

14.06.1980 r. rozpoczął się w Gdyni 4-dniowy pierwszy światowy zjazd absolwentów Szkoły Morskiej z Tczewa i Gdyni. Przybyło ponad 100 absolwentów z kraju i zagranicy.

5.09.1980 r. na fali przemian, zapoczątkowanych strajkami Sierpnia ’80, odbyło się zebranie ogólne pracowników uczelni (około 400 osób), podczas którego wyłoniony został Uczelniany Komitet Założycielski NSZZ Solidarność. Przewodniczącym został doc. dr inż. Mikołaj Kostecki, wiceprzewodniczącą Ewa Kubasiewicz – kustosz dyplomowany Biblioteki Głównej WSM. Powstał też Niezależny Związek Stu­dentów (przewodniczący Jacek Boroń).

15.05.1981 r. odbyły się pierwsze demokratyczne wybory rektora. Kandydowały 4 osoby. Doc. Mikołaj Kostecki otrzymał 69 głosów, doc. Piotr Jędrzejowicz i doc. Jan Słoniewski – po 14, kpt. ż.w. Władysław Rymarz – 9.

13.12.1981 r., 2 dni po wprowadzeniu terenie całego kraju stanu wojennego, kierownik Urzędu Gospodarki Morskiej odwołał rektora i w jego miejsce mianował W. Rymarza. 20.12.1981 r. aresztowani zostali pracownicy WSM: Jerzy Kowalczyk, Ewa Kubasiewicz. Na wniosek powołanego przez prof. W. Rymarza zespołu ds. oceny nauczycieli zwolnieni zostali z pracy m.in. doc. dr inż. M. Kostecki, prorektor ds. studenckich doc. dr inż. Henryk Dzierżek, dr inż. Tadeusz Milancej, mgr inż. Michał Bagniewski, mgr inż. Marian Łucznik, mgr inż. Michał Bagniewski. 25.01.1982 r. zajęcia w szkole zostały przywrócone.

W lipcu 1982 r. odbyło się uroczyste wodowanie nowego statku szkolnego s/v Dar Młodzieży.

Rektorzy:

1969 – 1972 – prof. dr inż. Bohdan Kowalczyk,

1972 – 1981 – prof. dr kpt. ż.w. Daniel Duda,

1.10. - 15.12.1981 – dr inż. Mikołaj Kostecki,

1981 – 1984 – dr kpt. ż.w. Władysław Rymarz,

1984 – 1989 – prof. zw. dr hab. Piotr Jędrzejowicz.

Wyższa Szkoła Morska po 1989 r.

We wrześniu 1990 r. nad jeziorem Silm w pobliżu Iławy rozpoczął działalność nowoczesny ośrodek szkoleniowo-badawczy WSM [Wyższa Szkoła Morska] i Politechniki Gdańskiej.

W grudniu 1990 r. Senat WSM w Gdyni przywrócił Święto Szkoły Morskiej 8 grudnia. Podczas obchodów powołano Stowarzyszenie Absolwentów Szkół Morskich z przewodniczącym mech. okręt. I kl. Lechem Rezlerem.

WSM w Gdyni 16.03.2000 r. przystąpiła do Międzynarodowego Stowarzyszenia Wyższych Uczelni Morskich (IAMU).

28.04.2000 r. odbyło się uroczyste podniesienie bandery na statku szkoleniowo-badawczym Horyzont II z udziałem rektora prof. Piotra Przybyłowskiego. Matką chrzestną została Hanna Gronkiewicz-Waltz – prezes NBP, pierwszym kapitanem kpt. ż.w. mgr inż. Julian Witkowski – wieloletni dowódca statku instrumentalnego Horyzont.

Rektorzy:

1989-1996 – prof. dr hab. inż. Józef Lisowski,

1996 – 2002 – prof. dr hab. inż. Piotr Przybyłowski.

Akademia Morska w Gdyni 2002-2018

W grudniu 2001 r. decyzją Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Wyższa Szkoła Morska stała się Akademią Morską – jako ukoronowanie wieloletnich starań władz i kadry Wyższej Szkoły Morskiej, podnoszące jej naukową rangę i prestiż.

W dniach 30.06. –1.07. 2005 r. Sympozjum Nawigacyjne Nawigacja morska i bezpieczeństwo transportu morskiego odbyło się po raz pierwszy wyłącznie w języku angielskim, z udziałem przedstawicieli 11 państw. Przewodniczącym komitetu organizacyjnego został dr hab. inż. kpt. ż.w. Adam Weintrit, prof. AMG.

W 2007 r. zaczęły ukazywać się kolejne uczelniane czasopisma, m.in. kwartalnik „The TransNav – The International Journal on Marine Navigation and Safety of Sea Transportation”.

W miejsce Jacht Klubu Akademii Morskiej utworzony został Ośrodek Żeglarski.

W dniach 12–14.06.2011 r. odbył się w murach AMG [Akademia Morska w Gdyni] światowy zjazd wyższych uczelni morskich. Organizatorem było Międzynarodowe Stowarzyszenie Wyższych Uczelni Morskich (IAMU). Gdynia gościła flotyllę żaglowców uczelni morskich z całego świata, rektorów, profesorów i 1200 studentów z ponad 50 uczelni morskich.

Rektorzy:

2002-2008 – prof. dr hab. inż. Józef Lisowski,

2008 – 2012 – prof. dr hab. inż. Romuald Cwilewicz,

2012 – 2016 – prof. zw. dr hab. Piotr Jędrzejowicz.

Uniwersytet Morski w Gdyni

1.09.2018 r. Akademia Morska w Gdyni uzyskała status Uniwersytetu Morskiego – na podstawie rozporządzenia ministra gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej.

W 2019 r. rozporządzeniem ministra nauki i szkolnictwa wyższego Instytut Morski w Gdańsku stał się od 3 sierpnia częścią Uniwersytetu Morskiego w Gdyni.

17.06.2020 r. – w stulecie uczelni – wkopana została kapsuła czasu, a w niej list od rektora prof. Janusza Zarębskiego i społeczności akademickiej, Stowarzyszenia Absolwentów Szkół Morskich, Stowarzyszenia Kapitanów Żeglugi Wielkiej w Gdyni oraz studentów.

W lutym 2023 r. przewodniczącym IAMU i jednocześnie szefem Policy and Planning Committee wybrany został rektor UMG prof. dr hab. inż. kpt. ż.w. Adam Weintrit.

29.02.2024 r. odbyło się uroczyste otwarcie Centrum Offshore Uniwersytetu Morskiego w Gdyni – z nowoczesnymi laboratoriami, 500 metrami nabrzeża, około 200 stanowiskami pracy i misją utworzenia Polskiej Doliny Offshore.

23.05.2024 r. uroczyście otwarte zostało Centrum Sportu i Rekreacji Uniwersytetu Morskiego w Gdyni – w ramach pierwszego etapu budowy zaplanowanego w tym miejscu kompleksu sportowo-akademickiego. Prócz hali sportowej ze ścianką wspinaczkową w obiekcie są: siłownia, sauny, sale konferencyjne, pokoje gościnne oraz podziemny parking z miejscami postojowymi.

W International Conference on Marine Navigation and Safety of Sea Transportation TransNav organizowanej przez Wydział Nawigacyjny razem z Nautical Institute wzięło udział 200 uczestników 83 narodowości.

1.10.2025 r. na nowym, piątym, Wydziale Informatyki odbyło się uroczyste rozpoczęcie roku akademickiego, studentów powitał dziekan prof. dr hab. inż. Ireneusz Czarnowski (Zakłady: Podstaw Informatyki, Informatyki Stosowanej i Sztucznej Inteligencji, Inżynierii Systemów, Systemów Autonomicznych oraz Matematyki).

Rektorzy:

2016-2020 – prof. dr hab. inż. Janusz Zarębski,

2020-2028 – prof. dr hab. inż. kpt. ż.w. Adam Weintrit.

autorki: Małgorzata Sokołowska, Joanna Stasiak (2025 r.)