Izba Przemysłowo-Handlowa w Gdyni

Organ samorządu gospodarczego. Początkowo (1927 r.) działała jako gdyńska ekspozytura Izby Przemysłowo-Handlowej w Grudziądzu. W 1930 r. przyjęła nazwę Pomorska Izba Przemysłowo-Handlowa w Gdyni. Izba uczestniczyła we wszystkich organizacjach i wydarzeniach związanych z rozwojem gospodarczym miasta, w Komisji Międzyministerialnej dla Rozbudowy Miasta i Portu w Gdyni, Towarzystwie Szkoły Handlu Morskiego i Techniki Portowej, Tymczasowej Radzie Portowej przy Urzędzie Miasta w Gdyni.

Prezesem Izby został inż. Napoleon Korzon. 20.10.1930 r. Izba uczestniczyła w konferencji u prezydenta RP poświęconej rozwojowi Gdyni. W 1933 r. weszła w skład międzyizbowej komisji handlu kompensacyjnego. 29.09.1933 r. została podzielona na trzy sekcje: handlową, przemysłową i żeglugowo-portową. Na czele stanęli prezes (Józef Kawczyński) i 7 wiceprezesów reprezentujących poszczególne sekcje.

W siedzibie Izby rozpoczął działalność Związek Handlu Morskiego. W październiku 1934 r. wybrano 50 radców, 5 radców mianował minister przemysłu i handlu, 5 pochodziło z kooptacji. Z inicjatywy Izby powstały: Zrzeszenie Interesantów Handlu Bawełną w Gdyni, Polski Związek Eksporterów Drobiu i Jaj w Gdyni, Pomorski Związek Eksporterów Ryb w Gdyni i Polski Związek Eksporterów Paszy. Nawiązano też współpracę z samorządami gospodarczymi w Czechosłowacji i Austrii, służącą rozwojowi tranzytu przez Gdynię.

II wojna światowa przerwała działalność Izby. W 1945 r. została reaktywowana, a w 1950 r. zlikwidowana decyzją komunistycznych władz. Powołano ją ponownie do życia w 1992 r. Zaprzestała działalności w 2004 r.

Do 1939

Najpierw powstała gdyńska ekspozytura IP-H [Izba Przemysłowo-Handlowa] w Grudziądzu. Zebranie założycielskie odbyło się w hotelu Franciszka Grzegowskiego 30.01.1927 r. w obecności burmistrza, radnych, władz izby. Kierownikiem ekspozytury został Lucjan Skupień. Izba uczestniczyła we wszystkich organizacjach i wydarzeniach związanych z rozwojem gospodarczym miasta (w pierwszej konferencji dotyczącej planu rozwoju Wybrzeża Morskiego w Gdyni (7-9.10.1927 r.), w Komisji Międzyministerialnej dla Rozbudowy Miasta i Portu w Gdyni, TSHMiTP [Towarzystwo Szkoły Handlu Morskiego i Techniki Portowej], Tymczasowej Radzie Portowej przy Urzędzie Miasta w Gdyni (delegatem IP-H był Julian Rummel).

W celu przygotowania się w zakresie problematyki morskiej IP-H utworzyła Komisję Morską oraz rozpoczęto wydawanie dwutygodnika „Pomorze i Gdynia”. W czerwcu 1930 r., w wyniku porozumienia z TSHMiTP, w siedzibie szkoły powstało Laboratorium Towaroznawcze Izby, a w wyniku porozumienia ze spółką Chłodnia i Składy Portowe S.A. powstał w Chłodni Portowej zakład badania masła nr 15 IP-H w Gdyni. 20.10.1930 r. IP-H uczestniczyła w konferencji u prezydenta RP poświęconej rozwojowi Gdyni.

Pod koniec 1930 r. przyjęła nazwę Pomorska Izba Przemysłowo-Handlowa w Gdyni. Pierwsze posiedzenie odbyło się 7.07.1931 r. w siedzibie przy ul. 10-Lutego 24. Zgłoszono inicjatywę założenia w Gdyni Związku Fabrykantów i Przemysłowców w Gdyni. Prezesem Izby został inż. Napoleon Korzon, wiceprezesami – Lucjan Byczkowski i Władysław Rawicz-Szczerbo.

Ustawa z 3.10 1932 r. zlikwidowała regionalne izby, w tym IP-H w Grudziądzu/Gdyni i określiła 5-letnią kadencję Izby – licząc od 1.01.1930 r. Obszar działania wyniósł 16 386 km² zamieszkałych przez 1 mln86 tys. mieszkańców; Izba liczyła 30 radców. W 1931 r. siedziba Izby została przeniesiona do Gdyni. Na początku 1932 r. zorganizowała kilka konferencji służących ożywieniu życia gospodarczego Gdyni, rozwojowi przemysłu bekonowego na Pomorzu, zorganizowaniu w Gdyni międzynarodowej wystawy sportów morskich i rzecznych.

W listopadzie 1932 r. delegowała swojego przedstawiciela do Państwowej Rady Kolejowej (został nim inż. Alfred Dziedziul) oraz do Komisji ds. Handlu przy Ministerstwie Przemysłu i Handlu.

W styczniu 1933 r. na konferencji poświęconej turystyce w Gdyni i na Wybrzeżu zgłosiła wniosek w sprawie utworzenia międzykomunalnego Związku Turystycznego oraz nadania miastu i powiatowi morskiemu charakteru użyteczności publicznej.

W 1933 r. weszła w skład między izbowej komisji handlu kompensacyjnego (IP-H, Centralny Związek Przemysłu Polskiego, Górnictwa, Handlu i Finansów, Stowarzyszenie Kupców Polskich, Centrala Związków Kupców).

29.09.1933 r. została zniesiona IP-H w Bydgoszczy, do obszaru działania IP-H w Gdyni włączono miasto i powiat Bydgoszcz, miasta i powiat Inowrocław, powiaty szubiński i wyrzyski, obszar działania zwiększył się do 20 903 km². IP-H została podzielona na trzy sekcje: handlową, przemysłową i żeglugowo-portową. Na czele stanęli prezes (Józef Kawczyński) i 7 wiceprezesów reprezentujących poszczególne sekcje.

We wrześniu 1933 r. przeniesiono do Gdyni Liceum Handlowe IP-H z Wejherowa. W grudniu 1933 r. IP-H i GZPT [Gdyński Związek Propagandy Turystycznej] zawarły porozumienie o ścisłej współpracy. Dyr. H. Krupski i L. Godlewski weszli w skład zarządu GZPT.

Od początku 1934 r. IP-H zajęła się zagadnieniem importu bawełny i eksploatacji magazynów bawełny w porcie. Podjęto też decyzję o zorganizowaniu w Bydgoszczy ekspozytury IP-H (dyr. M. Cieśliński), zorganizowano też stały Komitet Eksportu przy Izbie. W siedzibie Izby rozpoczął działalność Związek Handlu Morskiego. W październiku 1934 r. wybrano 50 radców, 5 radców mianował minister przemysłu i handlu, 5 pochodziło z kooptacji. Z Gdyni weszli: B. Nowacki (sekcja przemysłowa), W. Smoleń (sekcja handlowa), Napoleon Korzón, L. Byczkowski, Feliks Kollat, J. Rummel (sekcja żeglugowo-portowa). Minister mianował Franciszka Skąpskiego, Stanisława Tora, Władysława Grabowskiego, W. Rawicza-Szczerbę. Uroczyste zebranie konstytucyjne IP-H, z udziałem wojewody Stefana Kirtiklisa i Franciszka Sokoła, odbyło się 27.03.1935 r. Prezesem został S. Tor, wiceprezesami – A. Dziedziul, Konrad Kasperowicz, B. Kentzer.

Utworzono 7 komisji stałych: morską, podatkową, finansowo-kredytową, polityki handlowej i eksportowej, szkolenia zawodowego, socjalną, komunikacyjno-turystyczną. Dyrektorem Izby został H. Krupski (od czerwca – J. Kawczyński). Nawiązano ścisłą współpracę z Radą Interesantów Portu w Gdyni dla oceny koniunktury gospodarczej i finansowej w strefie działalności (w tym na obszarze Wolnego Miasta Gdańska).

W maju podjęto uchwałę o zorganizowaniu Muzeum Ziemi Pomorskiej.

W lipcu 1935 r. IP-H oraz Związek Fabrykantów i Przemysłowców w Gdyni i w Bydgoszczy były współorganizatorem Zjazdu Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów (w Polskiej Riwierze). W sierpniu wybrano Komitet Budowy Gmachu IP-H i komitet ścisły (J. Rummel, W. Rawicz-Szczerbo i W. Grabowski).

W tym samym czasie powstał Związek Izb Przemysłowo-Handlowych z siedzibą w Warszawie, którego wiceprezesem został S. Tor.

W sierpniu 1935 r. powstały 2 nowe wydziały: handlu zagranicznego i dla spraw związanych z handlowym rozwojem Gdyni i Pomorza.

Z inicjatywy Izby powstały: Zrzeszenie Interesantów Handlu Bawełną w Gdyni, Polski Związek Eksporterów Drobiu i Jaj w Gdyni, Pomorski Związek Eksporterów Ryb w Gdyni i Polski Związek Eksporterów Paszy. Nawiązano tez współpracę z samorządami gospodarczymi w Czechosłowacji i Austrii służącą rozwojowi tranzytu przez Gdynię.

W 1935 r. oddano do użytku budynek Gimnazjum Kupieckiego IP-H. W wyborach do Senatu RP w 1935 r. S. Tor został wybrany senatorem.

30.01.1936 r. podjęto uchwałę o przyznaniu N. Korzónowi tytułu dożywotniego prezesa honorowego Izby.

W lutym 1936 r. w miejsce Tymczasowej Rady Portowej powstała Rada Portowa, do której delegowano – jako przedstawicieli Izby – S. Tora i J. Rummla. Poparto inicjatywę przeniesienia do Gdyni siedziby Instytutu Bałtyckiego i założenia Gospodarczego Archiwum Morskiego. Obie inicjatywy zostały zrealizowane. W lutym 1936 r. podjęto też uchwałę o przystąpieniu do Spółki Akcyjnej Towarzystwo Wystaw i Targów w Gdyni. Towarzystwo to było organizatorem (w 1936 r. i 1937 r.) Targów Gdyńskich.

Od 1936 r. IP-H regularnie zasilała konto Funduszu Ochrony Narodowej. Od lipca 1936 r. uczestniczyła w konsultacjach projektów ustaw: o komercjalizacji portu, organizacji służb celnych w porcie, o aukcjach. W sierpniu powstała Międzysamorządowa Komisja Porozumiewawcza z IP-H, Pomorską Izbą Rolniczą i Pomorską Izbą Rzemieślniczą. W październiku utworzono Komisję Opiniodawczą Handlu Wewnętrznego przy IP-H (jej członkiem był m.in. Czesław Nowacki).

W 1936 r. powstała przy Związku Izb Przemysłowo-Handlowych w Warszawie Rada Handlu Zagranicznego z siedzibą w IP-H w Gdyni; w jej skład wchodzili przedstawiciele IP-H w Gdyni, Katowicach, Lwowie, Łodzi, Sosnowcu i Warszawie, Centralnego Związku Przemysłu Polskiego, Centralnego Związku Średniego i Drobnego Przemysłu, Naczelnej Rady Kupiectwa Polski, Centrali Związków Kupców, Związków Izb i Organizacji Rolniczych, Izb Rzemieślniczych, gdańskiej IP-H. Przewodniczącym Rady został dr Stanisław Wachowiak.

W styczniu 1937 r. powołano regionalny Komitet Przywozowy przy IP-H.

W 1938 r. wybrano Radę IP-H w Gdyni – prezesem został N. Korzón, wiceprezesami – F. Kollat i L. Byczkowski. W kwietniu 1938 r. ukazał się pierwszy numer „Uprawy Morza” wydawany przez IP-H, zorganizowano też konferencję dotyczącą importu ryb, shipchandlerki, eksportu gęsi.

W czerwcu 1939 r. zorganizowano przetarg na budowę gmachu izby. W lipcu odbyło się poświęcenie kamienia węgielnego. W sierpniu – w związku z rosnącym zagrożeniem napaści Niemiec na Polskę – ewakuowano IP-H do Torunia.

Działalność wydawnicza: od 1930 r. IP-H wydawała „Sprawozdanie Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni. Rocznik” (do 1938 r.); od 1932 r. ukazywały się: „Biuletyn Informacyjny Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni" (3 razy w miesiącu) oraz „Dekadowy komunikat o odjazdach statków z Gdyni” (uzupełniony o wydawany od 1934 r. „Codzienny komunikat o ruchu statków w porcie gdyńskim”); od 1937 r. rozpoczęto wydawanie biuletynu „Komunikat portu rybackiego w Gdyni”.

Po 1945

IP-H została reaktywowana w 1945 r. przy udziale działaczy gospodarczych Tadeusza Marchlewskiego i J. Kawczyńskiego. Wybrano 3 wiceprzewodniczących: Stanisława Cylkowskiego, inż. Kazimierza Krzyżanowskiego i Kazimierza Muchę. Z 60 radców wojnę przeżyło 28. Wznowione zostało wydawanie biuletynu „Morski Przegląd Gospodarczy”. W październiku 1947 r. odbyła się uroczystość poświęcenia budowy gmachu przy ul. Pułaskiego 6, który powstał ze składek zrzeszonych przedsiębiorstw prywatnego handlu i przemysłu województw gdańskiego i pomorskiego. W 1950 r. IP-H została zlikwidowana decyzją komunistycznych władz. W jej miejsce i w jej nowej siedzibie ulokowano Polską Izbę Handlu Zagranicznego.

Po 1989

W związku z uchwaleniem przez Sejm RP ustawy 30.05.1989 r. o izbach gospodarczych, powstały prawne warunki do odbudowy samorządu gospodarczego. W Gdyni inicjatywa restytucji IP-H została przyjęta przez drobnych przedsiębiorców – działaczy Komitetu Obywatelskiego Solidarność na Oksywiu. 10.07.1992 r. ukonstytuował się Zarząd Komitetu Organizacyjnego IP-H (J. Andruszkiewicz, Michał Bald, Ryszard Brukarz, Marek Gomuła, Jan Gurzyński, Wojciech Kodłubański, Kazimierz Kostrubiec, Bożena Michniewicz-Sieczko, Zbigniew Samborski – wiceprzewodniczący, Jan Sawicki – przewodniczący, Joanna Wójt. Członkami honorowymi Komitetu byli W. Szczurek (przewodniczący Rady Miasta) i Ryszard Toczek (wiceprezydent miasta) – inicjatorzy restytucji Izby. Siedziba Komitetu: ul. płk Stanislawa Dąbka 78. W 1992 r. odbyło się Walne Zebranie Członków IP-H. Prezesem został W. Kodłubański. Siedziba mieściła się początkowo w budynku przy ul. Śląskiej, następnie w budynku hotelu Lark przy ul. Starowiejskiej, następnie przy ul. Armii Krajowej 24.

Inicjatywa restytucji IP-H w Gdyni zbiegła się z powstaniem w 1990 r. Gdańskiej Izby Gospodarczej, przekształconej w 1996 r. w PIPH [Pomorska Izba Przemysłowo-Handlowa] w Gdańsku. Prezesem PIPH został dotychczasowy prezes IP-H w Gdyni – W. Kodłubański, a IP-H w Gdyni została włączona do struktury PIPH jako oddział terytorialny. Prezesem oddziału został Wojciech Ożarowski, następnie A. Polak. Izba zaprzestała działalności w 2004 r.

autor: Ryszard Toczek (2006 r.)