Michalewski Jerzy

Michalewski Jerzy (1894-1971) – działacz gospodarczy, podpułkownik Armii Krajowej, emisariusz gen. Sikorskiego, kawaler Vir­tuti Militari, dyrektor Departamentu Obrony Narodowej w Delegaturze Rządu na Kraj, ps. Jerzy Piotrowski, Barkowski, Dokładny, Jerzy Dokładny, Jerzy Grotowski, Heller.

Życiorys

Urodził się 7.04.1894 r. we wsi Krowinka pow. Trembowla, ojciec był administratorem dóbr. Studiował w Akademii Handlowej we Lwowie. Od sierpnia 1914 r. służył w Legionach Polskich. Ukończył kurs oficerski w Zambrowie i Pomiechówku, w okresie kryzysu przysięgowego w lipcu 1917 r. został zwolniony z Legionów jako niezdatny do służby wojskowej i pracował w prze­myśle naftowym w Borysławiu, jednocze­śnie kontynuując studia handlowe. Od listo­pada 1918 r. służył ochotniczo w WP w stopniu ppor., walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1921 r. ukończył studia, a we wrześniu 1922 r. został zwolniony do rezerwy i przyjechał do Gdyni.

Podjął pracę w firmie Elibor, początkowo w Gdańsku jako kierownik ekspedycji węgla, a następnie w Gdyni w dziale eksportu wę­gla. Od 1930 r. był syndykiem, a potem dyrektorem Związku Gdyńskich Ekspedytorów Portowych, od 1931 r. kierował Związkiem Przedstawicieli Koncernów Wę­glowych, a od 1935 r. także Związkiem Przedsiębiorstw Przemysłu Portowego i Magazynów Porto­wych. Ponadto pełnił funkcję członka Państwowej Rady Komunikacyjnej, eksperta Rady Porto­wej przy dyrektorze Urzędu Morskiego, korespon­denta Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni oraz był czynny w Radzie Interesantów w Gdyni, w której „Roczniku” zamieszczał artykuły dotyczące spraw ro­botników portowych.

Dążył do uporządko­wania problemów bytowych pracowników fi­zycznych i wyjednał wraz ze związkiem zawodo­wym w 1933 r. Kartę robotnika portowego, która stanowiła nowość w portach europej­skich. Od 1936 r. był prezesem Klubu Sportowego Bałtyk. Zabiegał o budowę robotniczych osiedli mieszkaniowych. Pełnił funkcję radnego w Gdyni.

Po wybuchu wojny powołany został, 11 września, przez komisarza cywilnego na obszar województwa pomorskiego Franciszka Sokoła, na stanowisko komendanta głównego Straży Oby­watelskiej w Gdyni, broniąc z odwagą tego, co jeszcze się obronić dało. Dopiero po kapitulacji Oksywia i Helu, zdobywszy paszport i wyjechał do Włoch, stamtąd zaś do Francji, gdzie generał Sikorski przeznaczył go do służby podziemnej w kraju. Zaprzysiężony na rotę Związku Walki Zbrojnej (ZWZ) 24.12.1939 r., wyruszył z powrotem do Polski jako kurier i emisa­riusz. Do Warszawy dotarł 4 lub 5.01.1940 r. Był zastępcą szefa, a w od lipca do grudnia 1940 r. szefem Oddziału I Komendy Głównej ZWZ, jednocześnie od czerwca 1940 – łącz­nikiem komendanta głównego ZWZ do tym­czasowego delegata rządu.

Od grudnia 1940 r. w nowo utworzonej Delegaturze RP na Kraj mianowany został kierownikiem Biura Pre­zydialnego. Od listopada 1942 r. był zastępcą Szefa Biur Wojskowego Komendy Głównej Armii Krajowej (AK), a jednocześnie łącznikiem dowódcy AK do Kierownictwa Walki Cywilnej. Od 31.08.1944 r. do 7.12.1944 r. sprawo­wał funkcję szefa Biura Finansów i Kontroli (Oddz. VII) Komendy Głównej AK. Od li­stopada 1944 r. był dyrektorem Departamentu Obrony Narodowej Rządu RP na Kraj.

Po zakończe­niu wojny ujawnił się z początkiem sierpnia 1945 r. i 15.09 został zastępcą dyrektora Głównego Urzędu Morskiego. Uczestniczył w kon­ferencjach naukowych z zakresu gospodarki mor­skiej. 4.11.1947 r. został aresztowany i w 1948 r. skazany wyrokiem Rejonowego Sądu Woj­skowego w Warszawie na 3 lata wię­zienia. Zwolniony w listopadzie 1950 r., zamieszkał w Warszawie i uzyskał pracę w Zjednoczeniu Robót Zmechanizowanych. Zrehabilitowany zo­stał przez Sąd Najwyższy w 1958 r.

Pod koniec życia zaczął pisać wspo­mnienia dotyczące okresu swej pracy na Wybrzeżu. Odznaczony był Krzyżem Vir­tuti Militari V klasy, 3-krotnie Krzyżem Walecznych, Krzyżem Niepodległości, złotym i srebrnym Krzyżem Zasługi, Krzyżem AK, Medalem Zwycięstwa i Wolności.

Zmarł 1.08.1971 w Warszawie i pochowany został na Powązkach.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)