Komitet Uczczenia Pamięci Poległych Obrońców Wybrzeża

Komitet Uczczenia Pamięci Poległych Obrońców Wybrzeża z lat 1939-1945 – pod taką nazwą 30.08.1946 r. ukonstytuował się 41-osobowy komitet. Przewodniczącym został – kontradm. Adam Mohuczy, I wiceprzewodniczącym – ppłk. Józef Lebiedź, II – Stanisław Zaucha; pozostali członkowie komitetu m.in.: wojewoda Stanisław Zrałek, prezydent Henryk Zakrzewski, min. Eugeniusz Kwiatkowski, kpt. Konstanty Maciejewicz, min. Kazimierz Rusinek oraz przedstawiciele wszystkich gdyńskich środowisk.

W październiku 1946 r., w związku z otwarciem masowych grobów w Piaśnicy, przed Komitetem stanęło zadanie przeniesienia poległych obrońców Oksywia i Babich Dołów na cmentarz Żołnierzy Polskich w Redłowie, budowany z funduszy Referatu Grobownictwa Zarządu Miejskiego w Gdyni.

25.10.1946 r. przystąpiono do identyfikowania i przewożenia zwłok. Zawarto umowę z Zakładem Pogrzebowym A. Staniaszek i Ska w Gdyni, na dostarczenie 1 tys. 200 trumien po 900 zł za sztukę. Na poczet tego zamówienia odebrano 320 trumien na sumę 282 tys.210 zł (koszt trumien okazał się nieco mniejszy wobec częściowo zmniejszonych wymiarów), wypłacając gotówką zł 75 tys. 230 zł., pochodzące z dobrowolnych ofiar społeczeństwa, w szczególności kupiectwa gdyńskiego.

Wobec pilności sprawy, braku funduszy na ten cel w Zarządzie Miejskim m. Gdyni i konieczności choćby częściowego regulowania należności za trumny, uzyskano pożyczkę bankową na weksel z podpisem 2-ch członków Komitetu. Na pokrycie dalszych wydatków wypuszczono w listopadzie 1946 r. cegiełki po 50 i 100 zł, na ogólną sumę 3 mln 346 tys. 300 zł (zezwolenie Zarządu Miejskiego w Gdyni z dn.30.10.1946 r. obowiązywało do 31.07.1947 r.). Akcja składkowa i sprzedaż cegiełek nie dała oczekiwanych wyników, ponieważ zbiegła się w czasie z wpłatami na Daninę Narodową, daniną na rzecz powodzian oraz zbiórkami na pomoc zimową. Weksel zdyskontowany w Banku Związku Spółek Zarobkowych 3-krotnie prolongowano przy współudziale firmy A. Staniaszak i Ska licząc na to, że w porze letniej, gdy ustaną inne zbiórki, zbierze się kwotę potrzebną na pokrycie zadłużenia.

Wstrzymano dalszą akcję ekshumacyjną i na zebraniu zarządu Komitetu uchwalono, by zwrócić się do Zarządu Miejskiego m. Gdyni o przejęcie reszty niewykorzystanych trumien i pomoc w spłaceniu długu przez Referat Grobownictwa Zarządu Miejskiego, który otrzymał fun­dusze na cele ekshumacyjne i urządzenie cmentarza wojennego.

16.12.1946 wybrany został Tymczasowy Zarząd Komitetu, przewodniczącym został prezes Powiatowego Koła Związku Inwalidów Władysław Gada, w skład weszli wiceprezydent Gdyni Piotr Stolarek, sekretarka Polskiego Czerwonego Krzyża Anna Bielecka, adwokat Czesław Jankowski, dyrektor Narodowego Banku Polskiego Józef Gregor oraz Stanisław Zaucha.

7.07.1947 r. dalsza działalność Komitetu została wstrzymana (na podstawie zarządzenia Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku oraz ZM Gdyni), weksle pozostały niezapłacone, pochówek ofiar przerwany.

autorka: Wiesława Kwiatkowska (2006 r.)