Cmentarz Żołnierzy Polskich w Redłowie

Cmentarz Żołnierzy Polskich w Redłowie powstał w latach 1946-1948 przy ul. Legionów, według projektu Barbary Kaszyckiej, na ok. 2 ha powierzchni.

• 
  Cmentarz Obrońców Wybrzeża – obelisk ku czci żołnierzy Armii Czerwonej, warta honorowa.
• 
  Cmentarz żołnierzy polskich w Redłowie.
• 
  Pomnik Katyński na cmentarzu w Redłowie,
• 
  Miejsce pochówku żołnierzy broniących Gdyni w 1939 r.
• 
  Grób płk Stanisława Dąbka.
• 
  Pomnik upamiętniający obrońców Gdyni podczas II wojny światowej.
• 
  Miejsce pamięci poświęcone żołnierzom Marynarki Wojennej – ofiar systemu komunistycznego w latach 1946-1956.

Historia

30.10.1946 r. mieszkańcy Gdyni uroczyście odprowadzili na miejsce ostatecznego spoczynku płk Stanisława Dąbka i jego żołnierzy, ekshumowanych z Oksywia i Babich Dołów. Cztery dni wcześniej Gdynia żegnała po raz ostatni swoich obywateli pomordowanych w Piaśnicy.

Cmentarz podzielony jest na dwie części: w centralnej znajdują się kwatery żołnierzy polskich, którzy zginęli we wrześniu 1939 r. i marcu 1945 r.; z lewej – kwatery żołnierzy radzieckich. Pierwsze pochówki, na niegotowym jeszcze cmentarzu, odbyły się w kwietniu 1946 r., gdy rozpoczęto na Skwerze Kościuszki ekshumację żołnierzy radzieckich „poległych w czasie zdobywania Gdyni”, jak pisał „Dziennik Bałtycki” 27.04.1946 r.

Przez pierwszych kilka lat na cmentarzu znajdowały się także groby żołnierzy francuskich, angielskich i holenderskich.

Polegli polscy żołnierze Września ‘39 (oddziałów Lądowej Obrony Wybrzeża, w tym 185 poległych z 1. Morskiego Pułku Strzelców) zostali ekshumowani i przewiezieni tu z cmentarza na Pogórzu, w Kosakowie i Szemudzie, z rejonu wsi Dębogórze oraz z Oksywia i Babich Dołów. Ze zbiorowej mogiły na Oksywiu przeniesieni zostali marynarze z ORP Nurek i ORP Mazur.

Cmentarz został poświęcony rok później, 1.11.1947 r. Na wniosek byłych żołnierzy 2. Morskiego Pułku Strzelców zostali tu pochowani zmarli po wojnie dowódcy walk wrześniowych: kmdr Stanisław Zaucha, płk Kazimierz Pruszkowski, płk Ignacy Szpunar, kadm. Włodzimierz Steyer.

W 1968 r. zamontowano na cmentarzu pomnik poświęcony obrońcom Gdyni (autor pomnika – Adam Smolana) oraz 9 tablic, wśród nich jedną z 301 symbolami mogił nieznanych żołnierzy poległych w obronie polskiego Wybrzeża w latach 1939-1945, i 6 tablic z 333 nazwiskami poległych na polu chwały (w tym zakładników gdyńskich – z jednym błędem w dacie śmierci Aleksandra Burkieta: 11.09.1939 r. zamiast 11.11.1939 r.).

W latach 1975-1978 krzyże na mogiłach zastąpiono stylizowanymi orderami.

Do lutego 1989 r. na cmentarzu tym odbywały się oficjalne miejskie uroczystości z okazji kolejnych rocznic powstania Armii Radzieckiej.

Do sierpnia 1993 r. cmentarz był wspólną nekropolią żołnierzy polskich i radzieckich, symbolem „braterstwa broni”. Staraniem organizacji kombatanckich i władz samorządowych nastąpiło rozdzielenie na Cmentarz Żołnierzy Polskich i Cmentarz Żołnierzy Radzieckich.

9.11.1989 r. odsłonięto pomnik poświęcony marynarzom polskim poległym na wszystkich morzach i oceanach w latach 1939-1945.

W 1991 r. stanął tu pomnik upamiętniający marynarzy Polskiej Marynarki Wojennej rozstrzelanym lub zmarłym w więzieniach w latach 1945-1956; w 1992 r. – Pomnik Katyński ku czci polskich oficerów zamordowanym przez NKWD wiosną 1940 r.; w 1997 r. ufundowano pomnik dla żołnierzy 1. Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte.

9.11.2023 r. została odsłonięta tablica poświęcona budowniczym naszego miasta i portu, którzy zostali rozstrzelani przez Niemców w lesie piaśnickim 11.11.1939 r. Pomysłodawcą tego przedsięwzięcia była Małgorzata Sokołowska

W radzieckiej części cmentarza znajduję się Natasza, czyli rzeźba z pochodząca z Pomnika Polsko-Radzieckiego Braterstwa Broni, ustawiona tu w lipcu 1990 r., po demontażu tegoż pomnika (pierwotnie stojącego na Skwerze Kościuszki).

autor: Jacek Dworakowski (2006 r., 2025 r.)