Stankiewicz Mamert

Stankiewicz Mamert (1889-1939) – kapitan żeglugi wielkiej, dowodził pierwszym polskim żaglowcem szkolnym Lwów oraz statkami pasażersko-towarowymi Polonia, Kościuszko, Pułaski i pasażerskim Piłsudskim. Od­znaczony m.in. Orderem Polonia Restituta i pośmiertnie Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy.

• 
  Kapitan Polonii Mamert Stankiewicz wydaje rozkazy przez tubę z mostka kapitańskiego.
• 
  Kapitan Mamert Stankiewicz – na mostku kapitańskim s/s Polonia, obsługujący telegraf maszynowy.
• 
  Oficerowie żaglowca Lwów na pokładzie statku, Francja, Cherbourg. Mamert Stankiewicz stoi czwarty od lewej strony.

Życiorys

Urodził się 22.01.1889 r. w Mitawie na Łotwie, rodzice Aleksander i Wik­toria z Rutkiewiczów wywodzili się z drobnej szlachty kresowej. W 1903 r., po ukończeniu 4 klas szkoły realnej w Mitawie, został przyjęty do elitarnego Korpusu Morskiego w Pe­tersburgu. Po maturze w 1909 r. został gardemarynem (rosyjski stopień wojskowy), praktykę odbył na pancerniku Cesariewicz i na krążowniku Aurora.

W 1910 r. zdał egzamin oficerski i podjął służbę na torpedowcach Bojewoj i Stierieguszczyj. W 1915 r. został oficerem nawigacyjnym na okręcie flagowym Floty Bałtyckiej Riurik, potem na pancerniku Sława, a w 1917 r. – oficerem nawigacyjnym sztabu floty.

Gdy zaczęła się rewolucja, opuścił Rosję, wyjechał do USA i pracował w konsulacie rosyjskim w Pittsburghu. Wiosną 1919 r. delegowano go na Syberię do armii admirała Aleksandra Kołczaka. Był kierownikiem Wydziału Personalnego Ministerstwa Mor­skiego w Omsku. Po klęsce armii więziony w Irkucku i w obozie w Krasnojarsku. W lipcu 1921 r. wrócił z żoną i dziećmi do rodzinnego majątku w Zwiryniu.

Zgłosił się do Departa­mentu dla Spraw Morskich w Warszawie i został oddelegowany na stanowisko kierownika Wydziału Nawigacyj­nego Szkoły Morskiej w Tczewie. Wykładał nawigację i astro­nomię w Oficerskiej Szkole Marynarki Wojennej w Toruniu. W 1923 r. został kierownikiem nauk na żaglowcu szkolnym Lwów, na którym odbył 2 rejsy, w tym z uczniami SM do Brazylii. Po tej wyprawie – na wniosek dyrektora tczewskiej szkoły Antoniego Garnuszewskiego – został mianowany kapitanem Lwowa.

W 1926 r. ze stoczni w Caen odebrał s/s Wilno, na którym pływał półtora roku. Potem z ramienia Żeglugi Polskiej w Wielkiej Brytanii odebrał rudowęglowiec Niemen, którym dowodził do 1929 r. W latach 1930-1935 był kapitanem na statkach pasażersko-towarowych Polonia, Kościuszko, Pułaski – obsługujących ruch emigracyjny na trasie Gdynia – Nowy Jork oraz Konstanca – Hajfa.

W 1934 r. Polskie Transatlantyckie Towarzystwo Okrętowe po­wierzyło mu odbiór ze stoczni w Monfalcone i dowództwo pierwszego prawdziwie nowoczesnego statku pasażerskiego m/s Piłsudski. 27.11.1939 r. statek został storpedowany u brzegów Anglii – kpt. M. Stankiewicz zmarł następnego dnia. Jest po­chowany na cmentarzu w Hartlepool.

Został od­znaczony m.in. Orderem Polonia Restituta i pośmiertnie Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy. Napisał wspomnienia Korsarz i Don Kichot wydane w 1995 r. w ramach serii Księgi Floty Ojczystej pt. Z floty carskiej do polskiej. M. Stankiewicza unieśmiertelnił Karol Olgierd Borchardt, poświęcając mu książkę Znaczy Kapitan.

Jego bracia: Jan (1888-1950) i Roman (1898-1940) byli kapitanami żeglugi wielkiej Marynarki Wojennej. Roman Stankiewicz zginął jako dowódca okrętu Medoc.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)