Pogotowie Ratunkowe
W 1927 r. Gdynia potrzebowała sprawnej pomocy lekarskiej dla kilku tysięcy robotników budujących port i miasto. Powstało maleńkie ambulatorium sióstr szarytek, potem Kasa Chorych wypożyczyła karetkę z Inowrocławia, którą garażowano w Strażnicy Straży Pożarnej przy ul. Chrzanowskiego. Tam też w lutym 1929 r. zorganizowano Ambulatorium Portowe i ulokowano Stację Pogotowia Ratunkowego. W latach 30. XX w. pogotowie przeniesiono na ul. Władysława IV. W czasie okupacji niemieckiej pogotowie mieściło się w baraku przy ul. Śląskiej.
W 1945 r. dr Augustyn Dolatkowski zorganizował pierwszy powojenny Wydział Zdrowia przy ul. Portowej 15. Powstawały także punkty Polskiego Czerwonego Krzyża – przy ul. Świętojańskiej 118 i 120 otwarto pierwsze powojenne Pogotowie Ratunkowe. W 1946 r. przejęła je Ubezpieczalnia Społeczna i umieściła ponownie przy ul. Chrzanowskiego 14 w Przychodni Portowej. Pierwszym kierownikiem był dr Adam Unieszowski, który prowadził ambulatorium chirurgiczne.
W 1950 r. stację pogotowia przeniesiono na skwer Kościuszki, róg ul. Żeromskiego, kierownikiem został dr Henryk Cetkowski. Rejon działania obejmował Gdynię z częścią powiatów wejherowskiego i puckiego. W 1958 r. pogotowie ulokowano w przychodni przy ul. Żwirki i Wigury.
W 1960 r. było w Gdyni 5 karetek, wszystkie zostały zradiofonizowane, zatrudnianie kierowców przejęła Wojewódzka Kolumna Transportu Sanitarnego w Gdańsku z siedzibą w Gdyni. W 1973 r. ambulatorium chirurgiczne wzmocniono pracownią rtg czynną całą dobę, a Pogotowie Ratunkowe zostało włączone do Zespołu Opieki Zdrowotnej nr 2.
W 1991 r. zespoły opieki zdrowotnej zostały rozwiązane, w ich miejsce powstały jednostki samodzielne organizacyjnie, m.in. Miejska Stacja Pogotowia Ratunkowego, w której skład weszły 2 Oddziały Pomocy Doraźnej w Gdyni i Gdyni-Obłużu. 14.12.1998 r. pogotowie zostało wpisane do rejestru sądowego jako Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, który zakończył współpracę z Wojewódzką Kolumną Transportu Sanitarnego i wyposażył stację we własny tabor sanitarny.
1927-1939
W 1927 r. Gdynia potrzebowała sprawnej pomocy lekarskiej dla kilku tysięcy robotników zatrudnionych przy budowie portu i miasta. Pacjenci, często z poważnymi obrażeniami, transportowani byli do odległych szpitali. W 1927 r. powstało maleńkie ambulatorium sióstr szarytek. 23.09.1928 r., po prasowej kampanii na rzecz pomocy doraźnej, Kasa Chorych wypożyczyła na 4 miesiące karetkę pogotowia z Kasy Chorych w Inowrocławiu. Pierwszym kierowcą był Jan Krężelewski, karetkę garażowano w Strażnicy Straży Pożarnej przy ul. Chrzanowskiego.
W lutym 1929 r. Kasa Chorych zorganizowała Ambulatorium Portowe przy ul. Chrzanowskiego obok straży pożarnej i tam ulokowała Stację Pogotowia Ratunkowego wraz z karetką.
W latach 30. XX w. pogotowie zostało przeniesione na ul. Władysława IV do (nieistniejącego już) budynku straży pożarnej. Telefonem alarmowym był telefon Kasy Chorych, która zawiadamiała o wypadku lub zachorowaniu dyżurnego kierowcę karetki, a on z kolei miał obowiązek znalezienia lekarza spośród lekarzy Kasy Chorych. Z czasem zatrudniono pielęgniarzy i kierowców, a lekarze Kasy Chorych pełnili w ciągu dnia dyżury, przyjmując jednocześnie pacjentów, a nocą byli pod telefonem w domach. Ta forma organizacji przetrwała do 1939 r.
W Pogotowiu Ratunkowym pracowali m.in.: Stanisław Bobkowski – lekarz ogólny, Henryk Herzberg – lekarz ogólny, Daniel Horyński – lekarz ogólny, Ignacy Klejman – lekarz chorób wewnętrznych i kobiecych, Józef Stankiewicz – lekarz ogólny, Rudolf Szetyński – chirurg, Stefan Skupień – lekarz ogólny, Witold Szymborski – lekarz ogólny, Lucjan Tomaszunas – radiolog, Adam Unieszowski – chirurg, Stefan Wittke – lekarz ogólny, Miron Mikiciński – chirurg, Kazimierz Woźny – lekarz chorób wewnętrznych.
Tuż przed wybuchem wojny wielu lekarzy otrzymało powołanie do czynnej służby wojskowej, wśród nich kierownik pogotowia dr M. Mikiciński.
1939-1945
W czasie okupacji niemieckiej w latach 1939-1945 pogotowie przeniesione zostało do nieistniejącego już baraku przy obecnym Banku PKO S.A. przy ul. Śląskiej. W marcu 1945 r. pierwszym lekarzem organizującym na terenie Gdyni pomoc doraźną dla rannych był dr Augustyn Dolatkowski, tworząc punkt opatrunkowy w piwnicy nieukończonej szkoły przy ul. Leśnej (obecnie ul. Wolności). 29.03.1945 r. Niemcy wycofali się z Grabówka i Chyloni, pozostawiając w dużym podziemnym schronie na Grabówku punkt opatrunkowy. W punkcie tym przez kilka następnych tygodni opatrywali chorych dr Franciszek Neuman i dr Wojtecka. Podobne punkty znajdowały się w gmachu obecnego sądu przy pl. Konstytucji oraz na Kamiennej Górze.
Dr A. Dolatkowski zorganizował pierwszy powojenny Wydział Zdrowia w gmachu firmy Bergtrans przy ul. Portowej 15. Zgłaszali się tam ochotniczo ludzie fachowego personelu medycznego, organizując kolumny sanitarne dla transportu rannych i chorych. Organizowano także punkty PCK [Polski Czerwony Krzyż]. Pierwszy został otwarty 30.03.1945 r. przy ul. Świętojańskiej 118 i 120, i tam właśnie powstało pierwsze powojenne Pogotowie Ratunkowe, którego organizatorami byli delegat Zarządu Głównego PCK w Warszawie Kazimierz Bryja i jego żona Eugenia, pierwszym lekarzem – Jugosłowianin dr Nedinovic, który wracając z obozu, zatrzymał się w Gdyni. Zorganizowane zostały: dom noclegowy na ok. 100 osób, stołówka dla ludzi wracających z obozów oraz apteka, porodówka i ambulatorium. W bramie i przybudówce stały konie i wóz, którym transportowano ciężko chorych do szpitala. W potrzebne leki zaopatrywano się w magazynach zniszczonej narożnej apteki przy ul. Świętojańskiej. W sierpniu 1945 r. uruchomiono samochód osobowy DKW [Dampfkraftwagen] z numerem na drzwiach 88 (pierwszym powojennym numerem telefonu pogotowia), kierowcą był Witold Stępień.
Od 30.03.1945 r. do czerwca 1946 r. pogotowie udzieliło pomocy wyjazdowej 637 pacjentom. Punkt PCK w Orłowie prowadził dr Jerzy Duszyński, na Witominie – p. Olszewska, punkty te udzielały pomocy lżej rannym i chorym.
1946-1950
W 1946 r. pogotowie przejęła Ubezpieczalnia Społeczna, umieszczając je ponownie przy ul. Chrzanowskiego 14 w Przychodni Portowej. Pierwszym kierownikiem był dr A. Unieszowski, który prowadził ambulatorium chirurgiczne, a po nim dr L. Tomaszunas. Lekarzami dyżurnymi byli m.in.: Franciszek Bardzik, Władysław Klimowicz, Leszek Aleksandrowicz.
Stacja posiadała 6-łóżkową salę obserwacyjną, 3 karetki (Škodę, Phenomena i Dodge’a), 2 do wyjazdów z lekarzem i 1 przewozową (tylko w dni powszednie). Z powodu nadmiaru pracy (pogotowie wzywano do wszystkich zachorowań) pacjenci czekali na karetkę ponad dobę. Ubezpieczalnia Społeczna podpisała więc kontrakty na wizyty domowe z prowadzącymi praktyki prywatne lekarzami Stefanem Dobrowolskim w Chyloni i Tomaszem Kamińskim w Orłowie oraz właścicielem kilku samochodów – Alojzym Paluchowskim. Stan taki istniał do chwili wyłączenia Pogotowia Ratunkowego ze struktur organizacyjnych Ubezpieczalni Społecznej.
1950
28.06.1950 r. Stację Pogotowia Ratunkowego przeniesiono na skwer Kościuszki, róg ul. Żeromskiego, i podporządkowano WSPR [Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego] PCK w Gdańsku. Tam też na I piętrze umieszczono ambulatorium chirurgicznie z rentgenem, prowadzone przez dr Edmunda Haka. Kierownikiem został dr Henryk Cetkowski, następnie dr Miron Michalczyk, dr Leon Binek (do 30.11.1956 r.) i dr Edward Przybylak. Ustalony został rejon działania obejmujący Gdynię z częścią powiatów wejherowskiego i puckiego. Pod koniec 1950 r. było 2 lekarzy etatowych i lekarze dyżurni. Przy pogotowiu zorganizowano czynne całą dobę ambulatorium ogólne z obsługą pielęgniarską.
1951
W 1951 r. Stacja Pogotowia Ratunkowego została przekazana pod względem administracyjnym i gospodarczym Wydziałowi Zdrowia w Gdyni, pod względem organizacyjnym nadal podlegała WSPR w Gdańsku.
1952-1960
W 1952 r. utworzono przy Wydziale Zdrowia w Gdyni Kolumnę Transportu Sanitarnego. W 1958 r. pogotowie ulokowano na parterze nowego budynku I Miejskiej Przychodni Rejonowej przy ul. Żwirki i Wigury, tam też uruchomiono ambulatorium chirurgiczne.
1960-1973
W 1960 r. wszystkie karetki (których było 5) zostały zradiofonizowane, gospodarkę transportową i zatrudnianie kierowców przejęła Wojewódzka Kolumna Transportu Sanitarnego w Gdańsku z siedzibą w Gdyni. Po odejściu dr E. Przybylaka w 1964 r. kolejnymi kierownikami Pogotowia Ratunkowego byli: Janusz Sepioło, Maurycy Strzałkowski, Maria Gregorkowa, Jan Nowoczyn. W czasie Grudnia ‘70 karetki przewoziły rannych robotników do szpitali i zajmowały się transportem krwi. Pracownicy pogotowia zbierali pieniądze na chleb dla strajkujących stoczniowców i przewozili go karetkami do stoczni.
1973-1985
W 1973 r. ambulatorium chirurgiczne wzmocniono pracownią rtg czynną całą dobę, a Pogotowie Ratunkowe zostało włączone do ZOZ [Zespół Opieki Zdrowotnej] nr 2. W 1974 r. dyrektorką została lek. med. Zofia Galon-Rzepczyńska. W pierwszych tygodniach stanu wojennego pogotowie w konspiracji z Solidarnością wielokrotnie przewoziło karetkami do stoczni w Gdańsku łączników związkowych przyjeżdżających koleją do Gdyni z innych miast Polski.
1985-1991
W 1985 r. utworzony został Oddział Pomocy Doraźnej na Obłużu, którym administrował ZOZ nr 1. Obszarem działania stacji było Obłuże, Oksywie i gmina Kosakowo. Uruchomiono tam zespoły lekarza ogólnego i pediatry oraz gabinety internistyczny, pediatryczny i chirurgiczny. W 1990 r. w organizację pracy włączono Nocną Poradnię Wenerologiczną, która mieściła się w Przychodni Rejonowej przy ul. Armii Krajowej, zlikwidowaną w 1998 r.
Po 1991
W 1991 r. ZOZ-y zostały rozwiązane, w ich miejsce powstały jednostki samodzielne organizacyjnie, m.in. Miejska Stacja Pogotowia Ratunkowego, w której skład weszły 2 Oddziały Pomocy Doraźnej w Gdyni i Gdyni-Obłużu. Dyrektorem został wybrany w drodze konkursu Andrzej Kolejewski.
W 1992 r. stacja w porozumieniu z Komisją Bezpieczeństwa Miasta oraz komendą policji uruchomiła (działającą przez rok) karetkę ratowniczo-interwencyjną. W skład zespołu wchodzili sanitariusz dyplomowany, policjant i kierowca. 14.12.1998 r. pogotowie zostało wpisane do rejestru sądowego jako Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, który zakończył współpracę z Wojewódzką Kolumną Transportu Sanitarnego i wyposażył stację we własny tabor sanitarny. Wraz z powstaniem Kasy Chorych podpisana została umowa o świadczeniu usług pomocy doraźnej, kontynuowana przez Fundusz Ochrony Zdrowia, a także o zabezpieczanie nocno-świątecznych wizyt domowych i ambulatoryjnych w imieniu podstawowej opieki zdrowotnej oraz zabezpieczanie imprez masowych. W 2000 r. dyrektorem został dr med. Marian Kentner. Od 1.07.2004 r. miejscem zawiadamiania o wypadkach i zachorowaniach jest Centrum Powiadamiania Ratowniczego.
autor: Andrzej Kolejewski (2006 r.)
