Honorowi obywatele Gdyni
Honorowe Obywatelstwo Gdyni jest przyznawane od 1928 r. przez radnych miejskich. Pierwsze tytuły otrzymali: prezydent RP Ignacy Mościcki, marszałek Józef Piłsudski i minister Eugeniusz Kwiatkowski. Później do grona wyróżnionych dołączyli m.in.: Lech Wałęsa, Jan Nowak-Jeziorański, Andrzej Wajda, Sue Ryder.
Historia tytułu
„Jest w zwyczaju we wszystkich miastach świata, że za wybitne zasługi położone dla danej miejscowości czy instytucji naukowej przez ludzi wielkich, lub po prostu pragnąc złożyć hołd w uznaniu ich pracy, miasta nadają obywatelstwa honorowe osobom, które pragną w wyjątkowy sposób uczcić” – uznała Rada Miejska i we wrześniu 1928 r. postanowiła nadać pierwsze Honorowe Obywatelstwa Gdyni: „Pierwszemu Obywatelowi Rzplitej Prezydentowi dr. Ignacemu Mościckiemu, twórcy niepodległości Marszałkowi [Józefowi] Piłsudskiemu oraz ministrowi przemysłu i handlu Eugeniuszowi Kwiatkowskiemu. W związku z tym ulica Nadbrzeżna zostanie przemianowana na ul. Prezydenta Mościckiego, tzw. promenada od przystani do Riwiery ul. ministra Kwiatkowskiego. Polecono Magistrowi wybrać odpowiednio reprezentacyjną ulicę dla nadania jej nazwy Marszałka Piłsudskiego”.
14.03.1930 r. honorowe obywatelstwo przyznano generałowi broni w stanie spoczynku Józefowi Hallerowi, „który pierwszy w imieniu władz polskich objął w posiadanie Gdynię na czele wojsk polskich”.
Okres Polski Ludowej
24.01.1946 r. tytuł otrzymał Kazimierz Rusinek, co tak zapisano w protokole z posiedzenia Miejskiej Rady Narodowej: „klub radnych PPS [Polska Partia Socjalistyczna] MRN m. Gdyni wnosi o nadanie Honorowego Obywatelstwa Gdyni tow. Rusinkowi za to, że wykazał się zainteresowaniem potrzebami gdyńskiej masy pracującej, przekazując dla Gdyni 30 ton odzieży i obuwia, będącej w posiadaniu CK Związków Zawodowych”.
W 1949 r. obywatelem honorowym został Konstanty Rokossowski – człowiek współodpowiedzialny za stalinowskie represje w Polsce.
W 1970 r. „za szczególne zasługi w wyzwoleniu Gdyni” uhonorowano radzieckiego oficera Amazaspa Chaczaturowicza Babadżaniana.
W 1977 r. tytuł otrzymał wiceadmirał Floty Bałtyckiej Nikołaj Iwanowicz Szablikow – „za udział w walkach o wyzwolenie tego miasta, a także za wieloletnią pracę na rzecz umocnienia polsko-radzieckiego braterstwa broni”.
Wyróżnieni po 1989 r.
W wolnej Polsce pierwsze Honorowe Obywatelstwo Gdyni otrzymał ks. prałat Hilary Jastak. 12.06.1991 r. wyróżniono go „w uznaniu wybitnych, godnych najwyższego szacunku i wdzięczności zasług położonych dla mieszkańców Gdyni na polach działalności duszpasterskiej, charytatywnej, umacniania więzi społeczności kaszubskiej, wspierania niezależnych ruchów społecznych”.
18.05.1994 r. pierwszą (i jak dotąd jedyną) honorową obywatelką została Angielka Sue Ryder, główna fundatorka Oddziału Onkologicznego Szpitala Morskiego im. PCK w Gdyni-Redłowie.
20.12.1995 r. Rada Miasta Gdyni zdecydowała o przyznaniu 2 tytułów honorowych: prezydentowi RP Lechowi Wałęsie i Janowi Nowakowi-Jeziorańskiemu – „nieugiętemu bojownikowi wolnej myśli i słowa, obrońcy duchowej tożsamości Polaków, wielkiemu patriocie”.
27.10.1999 r. honorowym obywatelem został Ryszard Kaczorowski – ostatni prezydent RP na uchodźstwie – „symbol niezachwianego patriotyzmu, uosabiający ciągłość legalnej władzy w kraju, najpierw okupowanym przez hitlerowców, potem zaś przez 50 lat pozbawionym prawdziwej wolności przez Sowietów”.
23.08.2000 r. uhonorowano reżysera Andrzeja Wajdę.
W 2002 r. wyróżniono abp. ks. Tadeusza Gocłowskiego.
24.03.2004 r. honorowym obywatelem Gdyni został Władysław Bartoszewski.
28.04.2004 r. tytuł otrzymał Piotr Pawłowski, twórca Fundacji Polska bez Barier, współorganizator konkursu Gdynia bez barier.
Pozbawieni obywatelstwa
22.09.2004 r. Rada Miasta zapisała w regulaminie, że „sprzeniewierzenie się osób, którym nadane zostało honorowe obywatelstwo, zasadom będącym podstawą ich nadania, upoważnia Radę Miasta do pozbawienia honorowego obywatelstwa”. I od razu skorzystała z tego prawa, odbierając jednogłośnie 4 honorowe tytuły: Kazimierzowi Rusinkowi, Konstantemu Rokossowskiemu, Amazaspowi Chaczaturowiczowi Babadżanianowi, Nikołajowi Iwanowiczowi Szablikowi. Z wnioskiem o pozbawienie tych osób honorowego obywatelstwa wystąpiły organizacje kombatanckie.
autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)
