Hensel Stefan

Hensel Stefan (1920-1943) – szef Ekspozytury Zachód Oddziału II Związku Jaszczurczego w Gdyni, ps. Gustaw II.

• 
  Stefan Hensel.

Życiorys

Urodził się 14.11.1920 w Gostyniu, woj. poznańskie w rodzinie robotniczej. W 1936 r. wraz z rodzicami przybył do Gdyni. Pracował u adwo­kata, następnie do wybuchu wojny był urzędnikiem w Towarzystwie Transportowym Atlantic.

Jesienią 1940 r. zwerbowany został przez Andrzeja Eliaszewicza do Związku Jaszczurczego [ZJ], pojechał do Warszawy i złożył przysięgę przed Stanisławem Leonem Jeute, szefem Ekspozytury Z ZJ. Od jesieni 1941 r. pełnił funkcję kierownika gdyńskiej placówki wywiadu Zachód i wspólnie z A. Eliaszewiczem zorganizował duży, aktywny ośrodek wywiadowczy.

Posiadał kontakty z wywiadem Podokręgu Morskiego Związku Walki Zbrojnej-Armii Krajowej [ZWZ-AK] i z sieciami ofensywnego wywiadu dalekosiężnego KG ZWZ-AK (z Józefem Olszewskim ps. Andrzej, Antonim Wiśniewskim-Wiensem, Klemensem Wickim).

Współpracował z przedstawicielem wywiadu Okręgu Krakowskiego Edwardem Mellerem ps. Mewa. Do mieszkania Henslów przyjeżdżała Małgorzata Gostomska – łączniczka Adiutantury ZJ skierowana tam przez S. Jeutego.

Kierowany przez S. Hensla pion wywiadowczy zdobył szereg cennych informacji z portu i stoczni w Gdyni i w Gdańsku (m.in. dane dotyczące łodzi podwodnych, okrętów Wilhelm Gustlof, Robert Ley, Admirał Hipper, Cap Arkona, Graf Zeppelin, Gneisenau), a także z innych rejonów Pomorza: z Bydgoszczy, Włocławka, Władysławowa i Helu.

Rejestrował też nazwiska zbrodniarzy hitlero­wskich. Meldunki przekazywał przyjeżdżającym łącznikom, głównie Zenonowi Narojkowi oraz Edmundowi i Januszowi Koniecznym lub zawoził do Warszawy osobiście. Aresztowany został 11.04.1942 r. w Gdyni, w kilka dni później aresztowano także jego matkę Helenę. Przebywał w areszcie na Kamiennej Górze, później w Gdańsku, skąd przewieziono go do więzienia berlińskiego w Moabicie. Podczas przesłuchań w Gdańsku i w Berlinie był wraz z innymi członkami swojej grupy poddawany torturom. Stanął przed Sądem Wojennym Rzeszy, który zarzucał mu „zdradę stanu” i szpiegostwo. 20.11.1942 r. skazany został na karę śmierci, stracony 3.02.1943 r. Helenie Hensel karę śmierci zamieniono na 3 lata więzienia.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)