Wicki Klemens

Wicki Klemens (1911-1943). Podporucznik rezerwy Wojska Polskiego, oficer sieci wywiadu ofensywnego Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej w Gdyni. Współpracował ze Związkiem Jaszczurczym. Podczas pracy wywiadowczej przekazywał do Oddziału II Komendy Głównej Armii Krajowej informacje o próbach rakietowych V-l i V-2 w stacji doświadczalnej w Peenemünde na wyspie Uznam. Po aresztowaniu przez Gestapo w 1942 r. został skazany na śmierć przez ścięcie. Wyrok wykonano w Halle 11.10.1943 r.

Klemens Wicki.

1911-1939

Urodził się 8.10.1911 r. w Kielnie (powiat Wejherowo), jako jedno z 15 dzieci rol­ników Leona i Bronisławy z d. Skrzypkowskiej (ojciec był wójtem gminy Zalęże, człon­kiem Zarządu Pomorskiej Izby Rolniczej w Toruniu i delegatem na Ogólnopolski Kongres Rolni­czy w Warszawie, członkiem Powiatowej Komisji Poboro­wej w Kartuzach). Po ukończeniu szkoły po­wszechnej w Kłosowie uczył się w Gimnazjum Klasycznym w Wejherowie; na­leżał do ZHP [Związek Harcerstwa Polskiego]. Po maturze, którą złożył w Pry­watnym Koedukacyjnym Gimnazjum dr Zegarskiego w Gdyni, zo­stał powołany do odbycia służby wojsko­wej w Szkole Podchorążych Rezerwy w Zambrowie, po której otrzymał przydział do 71. Pułku Piechoty w Zambrowie. Następnie do 1939 r. pracował w firmie maklerskiej w Gdyni.

1939-1943

Przed rozpoczęciem działań wojennych został powołany do Batalionu Morskiego w Gdyni, zmobilizowanego jako Pułk Pie­choty Morskiej. Podczas kampanii wrześnio­wej uzyskał stopień podporucznika, brał udział w walkach pod Chwaszczynem, w Osowej i Wielkim Kacku. Ranny, przebywał w szpi­talu wojskowym w Gdyni. W styczniu 1940 r. przeniesiono go do Gdańska, a w czerwcu – do obozu jenieckiego w Toruniu. Zwolniony z obozu z po­wodu odniesionych ran, został skierowany do pracy w rolnictwie jako kontroler obór na te­renie wybrzeża gdyńskiego i przyległych powiatów. Zaprzyjaźniony z kpt. Marianem Przygodzkim z okresu wspólnego pobytu w szpitalu wojennym w Gdyni, został przez niego wpro­wadzony jako oficer wywiadu ZWZ-AK [Związek Walki Zbrojnej – Armia Krajowa] do ścisłej współpracy z Ekspozyturą Zachód wy­wiadu Związku Jaszczurczego, kontaktował się ze Stefanem Henslem, kierownikiem sieci Związku Jaszczurczego w Gdyni.

Dzięki pracy na terenie kilku powiatów mógł spotykać się z wieloma ludźmi bez wzbudzania podejrzeń. Zdobył gros informa­torów, a uzyskane od nich wiadomości o ru­chach w portach wojennym i handlowym w Gdyni i Gdańsku oraz o ruchach wojsk niemieckich przekazy­wał przez kpt. M. Przygodzkiego jego przełożo­nemu, Czesławowi Łasikowi, członkowi sieci wywiadu ofensywnego KG [Komenda Główna] ZWZ-AK o kryptonimie Stragan. Cenne informacje uzyskał po nawiąza­niu kontaktów z Marią Szymichowską z Kar­tuz, która pracując jako księgowa w majątku Borcz, poznała Albina Sulewskiego za­trudnionego w fabryce benzyny syntetycznej w Policach (Hydrierwerke Pölitz) koło Szcze­cina. A. Sulewski dostarczał wykradzione z archiwum zakładu oryginalne plany położenia fabryki, rozmieszczenia dział przeciwlotniczych, hal produkcyjnych i zbiorników z benzyną. Plany te, informacje o próbach rakietowych V-l i V-2 w stacji doświadczalnej w Peenemünde na wyspie Uznam, a także inne przekazywał do Oddziału II KG AK [Komendy Głównej Armii Krajowej].

Skutkiem aresz­towania przez Gestapo członków siatki wywia­dowczej C. Łasika i M. Przygodz­kiego, aresztowano również 26.06.1942 r. M. Szymichowską, A. Sulewskiego, Teofila Siegmuellera i innych. Po okrutnym śledztwie, prowadzonym przez Gestapo w Gdańsku, przekazano zatrzymanych do Alt Moabit – więzienia w Ber­linie. Rozprawa o szpiegostwo odbyła się przed Najwyższym Sądem Wojennym w Berlinie-Charlottenburgu. Klemens Wicki znalazł się w grupie skazanych na śmierć przez ścię­cie. Wyrok wykonano w Halle 11.10.1943 r. M. Przygodzki, skatowany podczas śledztwa w Gdańsku, przekazany do szpitala, uciekł po od­zyskaniu sił i do końca wojny ukrywał się w domu rodziny Wickich.

autor: Bogdan Chrzanowski (2009 r.)