Świrski Jerzy

Świrski Jerzy Włodzimierz (1882-1959). Wiceadmirał, współorganizator Polskiej Marynarki Wojennej, szef Kierownictwa Marynarki Wojennej. Uhonorowany orderami i odznaczeniami rosyjskimi z okresu I wojny światowej – orderami św. Stanisława 2 i 3 stopnia z mieczami, św. Anny 2 i 3 stopnia z mieczami, św. Włodzimierza 4 stopnia z mieczami; w latach późniejszych odznaczony krzyżami: Wielkim, Komandorskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Niepodległości, złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości oraz brytyjskim orderem Łaźni, francuską Legią Honorową 2 i 3 stopnia i szwedzkim Orderem Miecza 1 stopnia.

• 
  Wiceadm. Jerzy Świrski
• 
  Wiceadm. Jerzy Świrski podczas obchodów Święta Morza w Gdyni
• 
  Obchody Święta Morza w Gdyni – wiceadm. Jerzy Świrski
• 
  Wiceadm. Jerzy Świrski na ORP Bałtyk
• 
  Wiceadm. Jerzy Świrski na ORP Bałtyk
• 
  Wiceadm. Jerzy Świrski podczas pogrzebu gen. Sikorskiego w Plymouth

Służba we Flocie Bałtyckiej i Flocie Czarnomorskiej

Urodził się 5.04.1882 r. w Kaliszu. Po ukończeniu dwóch klas szkoły realnej w Warszawie i Korpusu Kadetów w Moskwie w 1899 r. rozpoczął służbę w rosyjskiej marynarce wojennej. 6.05.1902 r. ukończył z drugą lokatą Morski Korpus Kadetów w Petersburgu i otrzymał nominację na miczmana. Później ukończył roczny kurs nawigacyjny dla oficerów.

Początkowo pełnił służbę we Flocie Bałtyckiej. W latach 1902-1903 był oficerem wachtowym i młodszym oficerem nawigacyjnym krążownika Askold. W latach 1903-1905 przebywał na urlopie zdrowotnym. Po powrocie do czynnej służby przeniesiony został do Floty Czarnomorskiej.

W 1912 r. awansowany do starszego lejtnanta. W latach 1912-1914 był flagowym oficerem nawigacyjnym brygady pancerników zaokrętowanym na pancerniku Pantielejmon. W okresie poprzedzającym wybuch I wojny światowej zajmował stanowisko zastępcy attaché morskiego przy ambasadzie rosyjskiej w Atenach.

Awansowany do stopnia kapitana drugiej rangi w grudniu 1914 r., przez prawie cały okres I wojny światowej zajmował stanowisko głównego oficera nawigacyjnego Floty Czarnomorskiej. W czerwcu 1918 r. został szefem Głównego Sztabu Morskiego w powstającym w Kijowie Ministerstwie Marynarki Ukraińskiej Republiki Ludowej.

Departament dla Spraw Morskich i Dowództwo Floty. Budowa portu gdyńskiego

W grudniu 1918 r., po rezygnacji ze służby w marynarce ukraińskiej, podporządkował się działającemu w Odessie Komitetowi Narodowemu Wojska Polskiego na Wschodzie. Z jego ramienia stanął na czele powstającej w Rosji południowej Ligi Odrodzenia Marynarki Polskiej.

We wrześniu 1918 r. przedstawił polskiemu przedstawicielowi w Kijowie memoriał o konieczności obecności eksperta ds. morskich przy delegacji polskiej, która miałaby uczestniczyć w konferencji pokojowej.

W marcu 1919 r. został wezwany do gen. Józefa Hallera do Paryża, gdzie przydzielono go do Komitetu Narodowego Polskiego, ale wkrótce, na własną prośbę, wyjechał do Warszawy. W kilka dni po przyjeździe złożył podanie do Sekcji Marynarki w Ministerstwie Spraw Wojskowych.

Do Marynarki Wojennej przyjęty został w maju 1919 r. na stanowisko szefa sekcji organizacyjnej w Departamencie dla Spraw Morskich. Wkrótce otrzymał nominację na stanowisko zastępcy szefa Departamentu dla Spraw Morskich, ponieważ faktycznie obowiązki te pełnił od kwietnia.

Po przejęciu przez Polskę Pomorza został mianowany dowódcą Wybrzeża Morskiego z siedzibą w Pucku. W czasie, gdy szef Departamentu dla Spraw Morskich – kadm. Kazimierz Porębski – podczas bitwy warszawskiej objął na froncie polsko-rosyjskim dowództwo odcinka, powierzono mu kierownictwo Departamentu dla Spraw Morskich. W Pucku, zweryfikowany do stopnia komandora, zaangażował się w tworzenie warunków niezbędnych do budowania polskiej floty wojennej.

Od 1921 r. był w składzie komisji budowy portu gdyńskiego. W celu lepszego nadzorowania prac w 1924 r. przeniósł Dowództwo Floty z Pucka do Gdyni.

Kierownictwo Marynarki Wojennej, lata wojenne, Londyn

Decyzją prezydenta z 19.05.1925 r. mianowany został szefem KMW [Kierownictwo Marynarki Wojennej]. Z objęciem przez niego tego stanowiska łączy się wyprowadzenie Marynarki Wojennej ze stanu stagnacji. 1.01.1931 r. mianowany został kontradmirałem. W 1930 r. został wybrany do Rady Głównej Ligi Morskiej i Kolonialnej.

Wobec groźby wybuchu wojny i braku nadziei na bezpośrednią pomoc flot sprzymierzonych w maju 1939 r. uzyskał zgodę marsz. Edwarda Rydza-Śmigłego na odesłanie do Wielkiej Brytanii trzech najwartościowszych jednostek floty. Było to następstwem polsko-brytyjskich rozmów sztabowych w maju 1939 r.

Jeszcze w toku agresji niemieckiej, gdy na wybrzeżu toczyły się walki, na polecenie władz naczelnych państwa zarządził ewakuację KMW do Pińska. Podczas ewakuacji z kilkoma współpracownikami dołączył do naczelnego dowództwa, z którym z 17 na 18 września, po agresji radzieckiej, w Kutach przekroczył granicę polsko-rumuńską. Po krótkim pobycie w Bukareszcie 6 października znalazł się w Paryżu, a następnego dnia złożył gen. Sikorskiemu raport, w którym proponował odtworzenie Polskiej Marynarki Wojennej w charakterze floty sojuszniczej Anglii i Francji.

Został mianowany na szefa reaktywowanego KMW i zorganizował jego kierownictwo w paryskim hotelu Regina. W jego gestii skoncentrowane były wszystkie sprawy dotyczące Marynarki Wojennej.

Jeszcze w grudniu 1939 r. KMW zostało przeniesione do Londynu, gdyż istniała konieczność stałego kontaktu z władzami brytyjskimi oraz polskimi okrętami bazującymi w portach Wielkiej Brytanii, jak również nadzoru nad polskimi ośrodkami szkoleniowymi. Wymagał tego także dalszy rozwój Polskiej Marynarki Wojennej, która w latach II wojny światowej, działając z baz brytyjskich, przeżywała swoje wielkie dni. Polskie okręty wraz z jednostkami państw sojuszniczych uczestniczyły w operacjach na wielu morzach, rozsławiając banderę polską. Niemały jest udział w tym Jerzego Świrskiego awansowanego 19.11.1941 r. do stopnia wiceadmirała.

Wobec zakończenia działań wojennych powstał problem rozwiązania polskich sił zbrojnych na Zachodzie, także Polskiej Marynarki Wojennej, którą od 1925 r. kierował. Ponieważ spodziewał się, że większość marynarzy pozostanie w Wielkiej Brytanii, zabiegał o stworzenie podstawy egzystencji dla nich.

Zamieszkał w Londynie, gdzie zmarł 12.06.1959 r. Pochowany został na cmentarzu w Brompton.

Oprócz orderów i odznaczeń rosyjskich z okresu I wojny światowej – orderów św. Stanisława 2 i 3 stopnia z mieczami, św. Anny 2 i 3 stopnia z mieczami, św. Włodzimierza 4 stopnia z mieczami – odznaczony był krzyżami: Wielkim, Komandorskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Niepodległości, złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości oraz brytyjskim orderem Łaźni, francuską Legią Honorową 2 i 3 stopnia i szwedzkim Orderem Miecza 1 stopnia.

Na cmentarzu Marynarki Wojennej na Oksywiu jest tablica poświęcona jego pamięci, postawiona w 80. rocznicę utworzenia Polskiej Marynarki Wojennej.

autor: Walter Pater (2006 r.)