Towarzystwo Polsko-Estońskie

Rozwijające się kontakty polityczne, wojskowe, gospodarcze i kulturalne pomiędzy Polską i Estonią doprowadziły do powstania (z inicjatywy Ministerstwa Spraw Zagranicznych) na początku lat 30. Towarzystwa Polsko-Estońskiego z siedzibą w Warszawie. Nominalnie prezesem był minister pracy i opieki społecznej Stefan Hubicki, a honorowym prezesem – gen. Edward Śmigły-Rydz. Rzeczywistą współpracę rozwijał wiceprezes ppłk Władysław Rusin i prezes zarządu – red. Władysław Ludwik Evert z „Polski Zbrojnej”. Najbardziej aktywne były oddziały w Warszawie, Wilnie, Krakowie i Lwowie.

Towarzystwo wydawało czasopismo „Nad Bałtykiem”, organizowało spotkania, odczyty, obchody święta narodowego Estonii, współpracowało z Towarzystwem Estońsko-Polskim w Tallinie.

W Gdyni orędownikiem współpracy z Estonią był jej konsul honorowy (od początku lat 20.) – Witołd Kukowski, odznaczony w 1932 r. Krzyżem Komandorskim Orderu Orła. Oddział gdyński Towarzystwa powstał w październiku 1936 r. z inicjatywy Stanisława Łęgowskiego i konsula honorowego Estonii Andrzeja Cienciały. Prezesem został A. Cienciała, wiceprezesem – S. Łęgowski, sekretarzem – Stanisław Jagodziński, skarbnikiem – S. Sobański. Komisja rewizyjna: Henryk Chudziński, Zdzisław de Teisseyre, Teodor Dembiński. Do założycieli należała też żona arch. Eugeniusza Maciejewskiego pochodząca z Estonii.

Oddział zajmował się popularyzacją nauki języka estońskiego, organizacją obchodów święta narodowego Estonii, spotkań z delegacjami Estonii przebywającymi w Gdyni, odczytów i spotkań dyskusyjnych.

Towarzystwo istniało do wojny, po niej Estonia stała się jedną z republik ZSRR. Odzyskała wolność w 1991 r., w 1996 r. powstało w Gdyni Stowarzyszenie Polska-Estonia.

autor: Ryszard Toczek (2006 r.)