Sopoćko Eryk

Sopoćko Eryk (1919-1943). Porucznik Marynarki Wojennej, pisarz, autor nagradzanych wspomnień wojennych. Podczas II wojny światowej brał udział w walce zakończonej zniszczeniem niemieckiego pancernika Bismarck. Zginął 8.10.1943 r., pełniąc służbę oficera wachtowego na pomoście bojowym Orkana, który zatonął storpedowany przez niemiecki okręt podwodny U 378 w czasie osłaniania konwoju na północnym Atlantyku.

Życiorys

Urodził się 4.04.1919 r. w Kijowie w Ukrainie. W 1938 r. ukończył Korpus Kadetów w Rawiczu i rozpoczął naukę w SPMW [Szkoła Podchorążych Marynarki Wojennej] w Bydgoszczy. W lipcu 1939 r., jako starszy marynarz podchorąży, w ramach praktyki morskiej na transportowcu Wilia opuścił Gdynię. W Casablance (Maroko) został przeniesiony na żaglowy okręt szkolny Iskra, który od 25.08.1939 r. kontynuował rejs do Las Palmas na Wyspach Kanaryjskich. Wobec wybuchu II wojny światowej podróż szkolna Iskry i Wilii została przerwana. 2 września okręt powrócił do Casablanki. Podchorążych i stałe załogi okrętów przetransportowano w październiku do Bordeaux (Francja), następnie do Landerneau koło Brestu i utworzono z nich Oddział Wydzielony Marynarki Wojennej. 21.11.1939 r. oddział wyjechał do Plymouth (Wielka Brytania). Tam kontynuował naukę w SPMW, odtworzonej w Devonport na okręcie-bazie Gdynia. Odbywał staże najpierw na niszczycielu Grom, następnie na okręcie podwodnym Orzeł.

8.04.1940 r., podczas patrolu u wybrzeży norweskich, Orzeł zatopił niemiecki transportowiec wojsk Rio de Janeiro uczestniczący w operacji desantowej przeciw Norwegii. Napisane latem 1941 r. wspomnienia z tej akcji, zatytułowane Na podwodnym patrolu, zostały w 1942 r. wyróżnione II nagrodą w konkursie na pamiętnik bojowy ogłoszonym przez tygodnik „Wiadomości Polskie” wychodzący w Londynie.

W 1940 r. wrócił do SPMW, aby kontynuować zajęcia teoretyczne. Na początku marca 1941 r. podchorążych starszego kursu skierowano na praktykę na duże okręty marynarki brytyjskiej. Bosmanmat podchorąży Eryk Sopoćko odbywał staż na pancerniku Rodney, który w maju wziął udział w walce zakończonej zniszczeniem niemieckiego pancernika Bismarck. Wrażenia z tej bitwy opisał na łamach polskiej prasy ukazującej się w czasie wojny w Wielkiej Brytanii i w książce wydanej w języku angielskim Gentelman, the Bismarck has been sunk. Była to jedna z dwóch pierwszych książek, które na ten temat ukazały się w Wielkiej Brytanii już w 1942 r.

Następnie odbył praktykę na krążowniku Birmingham oraz na uzbrojonym transportowcu wojskowym Cathay. Nauka tego rocznika zakończyła się promocją w Devonport 3.09.1941 r. Po ukończeniu szkoły mianowany został podporucznikiem marynarki w korpusie oficerów morskich i do końca stycznia 1942 r. znajdował się w dyspozycji kierownictwa Komendy Uzupełnień Floty. Z tego okresu pochodzą jego obie książki oraz sztuka teatralna.

Od lutego do maja 1942 r. odbył kolejny staż na patrolowcu Fishguard. Następnie był słuchaczem IV Kursu Oficerów Broni Podwodnej i jako ponadetatowy oficer broni podwodnej pełnił służbę na okręcie podwodnym Sokół. 20.07.1943 r. rozpoczął służbę na niszczycielu Orkan jako oficer broni podwodnej. Zginął 8.10.1943 r., pełniąc służbę oficera wachtowego na pomoście bojowym Orkana, który zatonął storpedowany przez niemiecki okręt podwodny U 378, w czasie osłaniania konwoju na północnym Atlantyku. 30.05.1944 r. został pośmiertnie awansowany na stopień porucznika marynarki.

Działalność literacka

Zadebiutował na początku 1942 r. książką Orzel`s patrol zawierającą opowiadanie napisane po polsku, ale wydane w języku angielskim, będące efektem jego przeżyć na Orle. Książka spotkała się z wyjątkowo dobrym przyjęciem. Jeszcze wyżej oceniono drugą książkę, wspomnienia ze stażu na pancerniku Rodney i opis działań przeciw niemieckiemu pancernikowi Bismarck. Napisana jesienią 1941 r., wydana została także w języku angielskim w 1942 r. Miał przygotowaną do druku trzecią książkę – zbiór reportaży i opowiadań o działalności Polskiej Marynarki Wojennej (niektóre z nich zostały wydrukowane po śmierci autora na łamach „Polski na Morzach”).

Pisał i publikował (w wychodzącej w Wielkiej Brytanii polskiej prasie) artykuły i szkice wspomnieniowe o różnych epizodach swej służby w Marynarce Wojennej, a także niezwiązane z nią opowiadania dotyczące wydarzeń II wojny światowej na morzu. Ostatnie reportaże powstały latem 1943 r. Wygłaszał odczyty o Marynarce Wojennej na konferencjach prasowych w Ministerstwie Obrony Narodowej. U schyłku okupacji Towarzystwo Wydawnicze „Załoga” przygotowywało w kraju nielegalnie druk jego książki Orzeł patroluje. Prawdopodobnie wybuch powstania warszawskiego przerwał realizację tego projektu. Najwięcej jego utworów (14) opublikowano w „Polsce na Morzach”, 7 opowiadań wydrukował „Dziennik Żołnierza”, tylko nieliczne przedrukowały pisma krajowe.

autor: Walter Pater (2009 r.)