Pomorzanin

Pierwszy okręt hydrograficzny Marynarki Wojennej. Banderę podniesiono na nim 1.05.1920 r.

• 
  Oficerowie okrętu hydrograficznego Pomorzanin
• 
  Okręt hydrograficzny Pomorzanin, kpt. Julian Laskowski z rodziną.
• 
  Załoga okrętu hydrograficznego Pomorzanin.
• 
  Kanał Kiloński zimą, okręt Pomorzanin.

Zbudowany został w stoczni braci Sachsenberg w Rosalu nad Elbą w 1893 r. Była to jednostka płaskodenna o kadłubie żelaznym, pocztowo-pasażersko-towarowa pod nazwą Deutschland.

W okresie I wojny światowej jako Wotan pełnił pomocniczą służbę patrolową. Departament Spraw Morskich Ministerstwa Spraw Wojskowych zakupił go pod koniec 1919 r. w Hamburgu za pośrednictwem firmy Behnke & Sieg, a ta za pośrednictwem braci Leszczyńskich sprzedała statek kpt. mar. woj. Józefowi Unrugowi, bowiem władze Gdańska nie uznawały jeszcze rządu polskiego. 10.02.1920 r. wcielono go pod nazwą Pomorzanin do Marynarki Wojennej, banderę podniesiono 1.05.1920 r.

„Jego port macierzysty porastał od strony morza pięknym sitowiem, wśród którego pluskały się zwykłe domowe kaczki. To był Puck, pierwszy port wojenny naszej marynarki” – pisał Kazimierz Orthwein.

Pierwszym kapitanem był Jerzy Rychłowski, po nim Tadeusz Bramiński.

W czasie wojny polsko-bolszewickiej, w sierpniu 1920 r. Departament Spraw Morskich wykorzystał „Pomorzanina” do przeprowadzenia pierwszej w dziejach polskiej floty akcji desantowej: okręt wyruszył na ratunek zagrożonemu internowaniem na Łotwie 18. Pułkowi Ułanów. Po zabraniu sprzętu wojennego, koni i części żołnierzy udał się do Gdańska. Ponieważ władze tego miasta nie wyraziły zgody na wyładunek, odbył się on w porcie puckim i na gdyńskiej plaży.

Od 1921 r. okręt prowadził prace hydrograficzne. 25.02.1922 r. został skreślony z listy okrętów Marynarki Wojennej i przekazany pod nazwą Kaszub do Departamentu Spraw Morskich Ministerstwa Przemysłu i Handlu. Pełnił służbę statku hydrograficznego Urzędu Morskiego, dodatkowo z jego usług korzystało Morskie Laboratorium Rybackie. W 1924 r. ponownie wrócił do Marynarki Wojennej i poprzedniej nazwy, pod którą służył do 14.10.1932 r.

Po demobilizacji kupili go Jerzy i Wanda Górniccy z Płocka. Po przebudowie w gdyńskiej stoczni na parowiec towarowy uprawiał żeglugę na trasie Tczew–Gdańsk–Gdynia pod nazwą Pomian, eksploatowany przez przedsiębiorstwo Polska Żegluga Rzeczna Vistula.

W czasie II wojny został zatopiony na terenie stoczni. W 1950 r. został pocięty na złom. Z inicjatywy Polskiego Towarzystwa Nautologicznego i Ligi Morskiej srebrna replika Pomorzanina przekazana została 11.11.1998 r. do kościoła garnizonowego na Oksywiu (model wykonali Ryszard i Grzegorz Sokołowscy w zakładzie Kolia).

autor: Daniel Duda (2006 r.)