Muzeum Miejskie w Gdyni

Zostało utworzone 5.06.1936 r. zarządzeniem komisarza rządu, kierownikiem była dr Janina Krajewska. W chwili powołania miało 796 obiektów zmagazynowanych w dwóch działach: etnograficznym i prehistorycznym. Kolejne siedziby Muzeum Miejskiego: lokal Towarzystwa Budowy Osiedli, pomieszczenia Komisariatu Rządu, budynek byłej Lecznicy Nadmorskiej, willa Tusia, pomieszczenia przy ul. Starowiejskiej 50 w budynku Miejskich Zakładów Elektrycznych. Działalność Muzeum Miejskiego przerwał wybuch II wojny światowej. Zbiory muzealne prawdopodobnie uległy rozproszeniu.

• 
  Ul. Waszyngtona, willa Tusia – jedna z kolejnych siedzib Muzeum Miejskiego, oraz budynek Żeglugi Polskiej.
• 
  Janina Krajewska – dyrektorka Muzeum Miejskiego.

Zbiory i pierwsze działy muzealne

Muzeum czynne było codziennie od 10 do 13 i od 15 do 18. Bilet wstępu kosztował 20 gr. Kierownikiem placówki była dr Janina Krajewska – inicjatorka powołania muzeum. Wchodziło początkowo w skład Oddziału Oświaty i Kultury Wydziału Opieki Społecznej i Zdrowia Komisariatu Rządu, od 5.11.1937 r. kierownik podlegał naczelnikowi Wydziału Opieki Społecznej i Zdrowia, a 1.06.1938 Muzeum ponownie podporządkowano Oddziałowi Oświaty i Kultury, który włączono do Wydziału Ogólnego.

W chwili powołania muzeum posiadało 796 obiektów zmagazynowanych w dwóch działach: etnograficznym i prehistorycznym. Podstawowym źródłem zdobywania eksponatów muzealnych były wykopaliska interwencyjne oraz zakupy od mieszkańców powiatów: morskiego, kościerskiego, kartuskiego i częściowo chojnickiego. Zebrany materiał pozwolił na wyodrębnienie na ekspozycji muzealnej kilku działów obrazujących przemysł, rolnictwo i szeroko pojętą sztukę ludową.

Szczególnie bogaty był dział zdobnictwa ludowego, w którym pokazywano czepce haftowane złotą, srebrną i jedwabną nicią, drukowane ręcznie tkaniny, malarstwo na szkle i rzeźby. Interesująco przedstawiał się także dział meblarstwa ludowego i kaszubskiej ceramiki.

W materiale prehistorycznym znajdującym się w muzeum przeważały popielnice oraz ozdoby z brązu i żelaza pochodzące z cmentarzysk ciałopalnych. Eksponaty archeologiczne, których ilość była mniejsza w stosunku do etnograficznych znalazły się w zbiorach jeszcze przed oficjalnym utworzeniem Muzeum Miejskiego. Pochodziły one z zabezpieczonych przez J. Krajewską miejsc, w których prowadzono prace budowlane (teren Redłowa, Wielkiego Kacka). Po raz pierwszy tego typu znalezisko odkryto w kwietniu 1933 r.

Pracownicy i kolejne siedziby muzeum

Na siedzibę zbiorów władze miasta przeznaczyły początkowo lokal Towarzystwa Budowy Osiedli, następnie pomieszczenia w budynku Komisariatu Rządu, zaś w styczniu 1934 r. zbiory znalazły miejsce w pokojach byłej Lecznicy Nadmorskiej, na kolejny rok w willi Tusia, a w końcu przy ul. Starowiejskiej 50, w budynku Miejskich Zakładów Elektrycznych.

Oprócz J. Krajewskiej w muzeum zatrudniono preparatora, specjalistę od konserwacji zabytków – najpierw był nim Jan Golar, a od 1938 r. mgr Władysław Kołodziej; zatrudniona była także Anna Pietrowiec – rzeźbiarka, absolwentka Pomorskiej Szkoły Sztuk Pięknych.

Działalność Muzeum Miejskiego przerwał wybuch II wojny światowej. W październiku 1939 r. władze niemieckie usunęły J. Krajewską z zajmowanego stanowiska, w listopadzie wysiedliły z Gdyni. Zbiory muzealne prawdopodobnie uległy rozproszeniu. Po wojnie J. Krajewska nie wróciła do Gdyni; objęła dyrekcję Muzeum Etnograficznego w Łodzi. Niewielka część przedwojennych eksponatów znajduje się prawdopodobnie w Muzeum Etnograficznym w Gdańsku – Oddziale Muzeum Narodowego, oraz w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach.

autorka: Barbara Mikołajczuk (2006 r.)