Morgenstern-Podjazd Tadeusz

Morgenstern-Podjazd Tadeusz (1895-1973). Adiutant Kazimierza Porębskiego, brał udział w zaślubinach Polski z morzem w Pucku, komendant Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej, dowódca ORP Błyskawica i dywizjonu kontrtorpedowców, zastępca szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej. Odznaczony m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, dwukrotnie Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Kawalerskim Legii Honorowej, szwedzkim Krzyżem Komandorskim Orderu Miecza, duńskim Krzyżem Komandorskim Dannebroga.

• 
  Okręt Rzeczypospolitej Polskiej Wicher, kpt. Tadeusz Podjazd-Morgenstern w Lizbonie (drugi od prawej strony).
• 
  Komendant szkoły kmdr Tadeusz Podjazd-Morgenstern - wręczanie dyplomów.
• 
  Tadeusz Podjazd-Morgenstern (z lewej) i płk Marcin Woyczański w ogrodzie willi Piłsudskiego.

1985-1939

Urodził się 9.11.1895 r. w Czerniowcach na Bukowinie. Pochodził z rodziny o rodowodzie niemieckim. Rodzina jego osiadła na ziemi tarnowskiej, uległa polonizacji; ojciec brał udział w powstaniu styczniowym 1863 r. Maturę zdał w 1913 r. w Krakowie, zaliczył 2 semestry studiów prawniczych w Wiedniu i w 1914 r. wstąpił do austro-węgierskiej marynarki wojennej.

W odpowiedzi na apel płk mar. Bogumiła Nowotnego wzywającego Polaków – byłych marynarzy floty austro-węgierskiej, do powrotu do Polski i rodzącej się marynarki wojennej zadeklarował powrót do kraju. Dzień przed ukazaniem się rozkazu naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego o powołaniu marynarki polskiej został adiutantem B. Nowotnego, pierwszego szefa Sekcji Marynarki przy Ministerstwie Spraw Wojskowych. 10.02.1920 r. jako adiutant kadm. Kazimierza Porębskiego, szefa Departamentu Spraw Morskich, brał udział w zaślubinach Polski z morzem w Pucku.

W lipcu 1920 r. skierowany został do organizującego się w Toruniu Pułku Morskiego i wziął udział w wojnie z bolszewickim najazdem (odznaczony Orderem Wojennym Virtuti Militari i Krzyżem Walecznych). Po rozformowaniu Pułku Morskiego odkomenderowany do Dywizjonu Ćwiczebnego; został dowódcą kanonierki Generał Haller; dowodził również ORP [Okręt Rzeczypospolitej Polskiej] Jaskółka, grupą trałowców i ORP Komendant Piłsudski.

W latach 1925-1927 był kierownikiem Wydziału Regulaminów i Wyszkolenia Kierownictwa Marynarki Wojennej, w 1927 r. wrócił do Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej na stanowisko dyrektora nauk.

W latach 1928-1933 dowodził kolejno torpedowcem ORP Krakowiak oraz niszczycielem ORP Wicher. Następnie był komendantem Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu. W 1938 r. został pierwszym dowódcą niszczyciela ORP Błyskawica, by jeszcze w tym samym roku objąć dowodzenie dywizjonem kontrtorpedowców w Gdyni. Do lipca 1939 r. był zastępcą dowódcy Rejonu Umocnionego Hel.

1939-1945

W 1939 r. został komendantem Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej w Bydgoszczy, z którą podczas kampanii wrześniowej ewakuował się do Horodyszcza i 19 września rozkazał rozformowanie. 23 września opuścił Polskę i przedostał się do Francji. Pod koniec 1939 r. został pierwszym attaché morskim w Szwecji. Po przyjeździe do Anglii mianowany zastępcą szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej. Z funkcji tej odwołano go jesienią 1942 r. i powierzono mu rolę attaché morskiego przy Ambasadzie RP w Waszyngtonie, którą pełnił do lipca 1945 r.

Po 1945

Po powrocie do Londynu w sierpniu 1945 r. objął stanowisko komendanta Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej i jednocześnie dowódcy ORP Bałtyk.

Marynarkę opuścił w 1947 r. w stopniu komandora (dopiero 1.01.1964 r. polskie władze na wychodźstwie uhonorowały go stopniem kontradmirała).

Po demobilizacji zamieszkał w Londynie, oddawał się pracy społecznej w Stowarzyszeniu Samopomoc Marynarki Wojennej, przez wiele lat był prezesem Zarządu Głównego.

Zmarł w Londynie 5.10.1973 r., pochowany na cmentarzu w Putney Vale.      

Odznaczony m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, dwukrotnie Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Kawalerskim Legii Honorowej, szwedzkim Krzyżem Komandorskim Orderu Miecza, duńskim Krzyżem Komandorskim Dannebroga.

autor: Daniel Duda (2006 r.)