Mokwa Marian

Mokwa Marian (1889-1987) – artysta malarz. Założyciel i pierwszy prezes Związku Artystów Plastyków Nadmorskich, wykładowca w Pomorskiej Szkoły Sztuk Pięknych.

• 
  Marian Mokwa.
• 
  Marian Mokwa przy pracy.
• 
  Pejzaż nadmorski, papier, akwarela (20,4 x 27 cm).
• 
  Łodzie na plaży, płótno, olej (104,5 x 185 cm).
• 
  M/s Batory, papier, akwarela (29,5 x 24 cm).
• 
  Nokturn, płótno, olej (50,1 x 70,3 cm).
• 
  Szkic do panoramy Gdyni na Powszechną Wystawę Krajową, karton, ołówek (18,1 x 23,9 cm).
• 
  Port I – statek w porcie gdyńskim, papier, akwarela (104,5 x 185 cm).
• 
  Orłowo, papier, akwarela (14 x 18 cm).

Życiorys

Urodził się 9.04.1889 r. w Malarach pow. Chojnice w zamożnej rodzinie chłopskiej. Kształcił się w Collegium Marianum w Pelplinie i gimnazjum starogardzkim. W 1906 r. wstąpił na Akademię Sztuk Pięknych w Norymberdze, po jednym semestrze przeniósł się do Akademii w Monachium, a po roku do Berlina.

W 1910 r. odbył praktykę w zakresie malarstwa monu­mentalnego na zamku w Malborku oraz w katedrze w Płocku pod kierownictwem Władysława Drapiewskiego, a w kościerskim Bazarze została zorganizowana pierwsza wystawa jego prac.

Pracował w „Gazecie Grudziądzkiej" na etacie rysownika. Pod koniec 1910 r. jako wysłannik tej gazety i korespondent „Les Illustrations" i „Sfire" wyjechał na Bałkany, przez Serbię dotarł do Turcji. W latach 1911-1914 odbył liczne podróże na Bliski Wschód, zdobył rozgłos jako akwarelista Orientu. W momencie wybuchu I wojny światowej, jako obywatel Prus został powołany do armii (pełnił w niej obowiązki malarza wojennego).

W 1918 r. osiedlił się w Sopocie. Malował w tym okresie akwarele oraz obrazy olejne, głównie o tematyce morskiej, a także krajobrazy kaszubskie i portrety. W 1922 r. zawarł związek małżeński ze znaną skrzypaczką, uczennicą Ignacego Paderewskiego, Stefanią Łukowicz, z którą miał 2 córki i syna.

W 1923 r. odbyły się jego wystawy indywidualne w Londynie i Berlinie, a w 1924 r. w warszawskiej Zachęcie. Dzięki nim zyskiwał coraz większy rozgłos jako malarz morza. W latach 1925-1927 wydawał z własnych funduszy miesięcznik artystyczno-literacki „Fale”. W latach 1931-1933 w Gdyni przy ul. 3 Maja zbudował pawilon o powierzchni 1tys. 100 m² z przeznaczeniem na galerię malarstwa marynistycznego. 28.06.1934 r. nastąpiło otwarcie Galerii Morskiej, w której zaprezentował własny cykl kompozycji historycznych złożony z 44 obrazów poświęconych polskiej obecności nad Bałtykiem, na piętrze – ok. 500 obrazów o tematyce morskiej, a także prace innych malarzy Wybrzeża. W galerii odbywały się ponadto koncerty muzyczne i przedstawienia teatralne, mieściła się w niej również kino Lido.

W 1933 r. był Mokwa jednym z założycieli i pierwszym prezesem Związku Artystów Plastyków Nadmorskich. W 1938 r. został wykładowcą w Pomorskiej Szkole Sztuk Pięknych. W 1939 r. zdobył pierwszą nagrodę na III Wystawie Morskiej oraz dyplom honorowy Ligi Morskiej i Ko­lonialnej za całokształt twórczości.

Wybuch II wojny przerwał działalność galerii, cykl historyczny został spalony, pozostałe płótna rozgrabione. Lata okupacji przeżył w Sopocie. Po wojnie bezskutecznie zabiegał o reaktywowanie działalności galerii.

Oprócz morskich pejzaży malował w tym okresie także płótna poświęcone pracy w portach i stoczniach oraz portrety ludzi morza. W 1955 r. wypłynął w rejs na pokładzie statku rybackiego Fryderyk Chopin. Plonem tej podróży było 65 obrazów i ponad 100 szkiców.

W 1959 r. jako jedyny Polak brał udział w wystawie marynistycznej w Royal Society oraz Society of British Marina Painters. W 1979 r. odbyła się w Muzeum Narodowym w Gdańsku duża jubileuszowa wystawa jego prac. W ciągu 80 lat twórczej pracy jego malarstwo eksponowane było na ponad 100 wystawach indywidualnych. Jego płótna znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie i Gdańsku, w licznych muzeach historycznych, a także w zbiorach publicznych i prywatnych. Był wielokrotnie nagradzany, m.in. Nagrodą Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za całokształt twórczości (1977 r.).

Został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, otrzymał wiele medali i tytułów honorowych. Należał do grona członków Gdańskiego Towarzystwa Naukowego. Łącznie namalował ok. 8 tys. obrazów i setki rysunków i akwarel.

Zmarł 15.06.1987 r. w Sopocie. Pochowany został na miejscowym Cmentarzu Katolickim.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)