Miejskie Domy Mieszkalne

• 
  Gdynia Grabówek ul. Morska 108-112 – bloki mieszkalne, tzw. kolonia robotnicza.

W 1927 r. przystąpiło miasto do budowy pierwszego bloku Kolonii Robotniczej na Grabowie, ul. Morska 108/112. Budynek obejmować miał 90 mieszkań z tego 46 2-izbowych i 44 3-izbowych, przyznanych wyłącznie dla rodzin robotniczych. Wobec tego, że projekt nie odpowiadał planom rozbudowy Gdyni (nie wykorzystywał należycie parceli budowlanej), został przeprojektowany na 154 mieszkania, z tego 48 2-izbowych i 106 1,5-izbowych.

W bloku 108A były także 3 mieszkania 5,5-izbowe oraz 4 mieszkania 3,5-izbowe., a w przylegającym bloku 108C, z wejściem od ul. Lisa-Kuli (ob. Okrzei) były 3 mieszkania 5,5-izbowe, 3 mieszkania 3,5-izbowe oraz 2 mieszkania 2,5-izobwe. Różna struktura mieszkaniowa wynikała z zajęcia części parteru obu bloków na ochronkę, prowadzoną przez Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet. Wszystkie te mieszkania posiadały łazienki z ponad 2-metrowymi wannami i piecyki kolumnowe opalane węglem.

W 1930 r. Magistrat (który był inwestorem) zlecił budowę Gdyńskiemu Towarzystwu Przemysłowemu sp. z o.o. (Romuald Pitera, inż. B. Kowalski). Kierownikiem budowy z ramienia miasta był inż. arch. Jan Bochniak (autor projektu wspólnie ze Zbigniewem Rzepeckim). W skład zespołu mieszkaniowego wchodziło także przedszkole, od 1933 r. Szkoła Powszechna nr 7, sklepy.

W blokach 112A i 112C znajdowały się urzędy i instytucje. W bloku 112A: Miejski Urząd Stanu Cywilnego, Biuro Wojewódzkiego Funduszu Pracy, Komisariat Rady Szkolnej Miejscowej oraz duży Ośrodek Zdrowia nr 1, z dr Franciszkiem Neumannem jako kierownikiem. Blok 112C, z wejściem od ul. Lisa-Kuli (ob. Okrzei) zajmował Wydział Spraw Społecznych i Zdrowia z jego długoletnim szefem dr Józefem Stankiewiczem. III piętro zajmowało, zorganizowane przez Jana Skubiszewskiego, Pogotowie Opieki nad Nieletnimi, pełniące też rolę pogotowia opiekuńczego.

W 1937 r. zespół został rozbudowany z funduszów Towarzystwa Osiedli Robotniczych w Warszawie i własnych Towarzystwa Budowy Osiedli – 244 małych mieszkań 2-izbowych (czynsz 23 do 25 zł), wodociągi, kanalizacja, elektryczność, gaz, kąpielisko (11 wanien i 8 natrysków, 20 pralni i suszarni, wzorowe przedszkole prowadzone przez Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet, świetlice, czytelnia, biblioteka, prowadzone przez Stowarzyszenie Mieszkańców tego osiedla, 3 duże schrony na 1 tys. 300 osób. Bloki ustawione prostopadle do ul. Morskiej zostały zamknięte linią sklepów dla izolowania powierzchni zieleńców międzyblokowych.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)