Magazyn Aukcji Owocowych

Autor projektu: arch. Wacław Tomaszewski

Data projektu/budowy: 1933 r.

Lokalizacja: Gdynia Śródmieście (Port), Nabrzeże Francuskie / Nabrzeże Belgijskie

Widok zewnętrzny magazynów owocowych przy nabrzeżu francuskim.

Nowoczesność, funkcjonalność i architektoniczna ekspresja handlu owocami południowymi

Zlokalizowany na „szczycie” Mola Pasażerskiego magazyn powstał w 1933 r. jako wspólny obiekt 2 użytkowników: nowo utworzonej spółki Aukcje Owocowe oraz Towarzystwa Ekspedycyjnego Warta Sp. z o.o. Inicjatorem powstania ośrodka była Izba Przemysłowo-Handlowa w Gdyni, działająca z polecenia Ministerstwa Przemysłu i Handlu, które dążyło do rozwoju profesjonalnego rynku hurtowego dla importowanych owoców południowych.

Projekt opracował architekt Wacław Tomaszewski, który zastosował nowoczesny żelbetowy szkielet konstrukcyjny z murowanym wypełnieniem oraz dach wsparty na drewnianych wiązarach systemu „STEPHAN”. W części należącej do Aukcji Owocowych przewidziano przestronną halę o powierzchni 4 tys.140 m², z salą aukcyjną i chłodniami – w tym tzw. „bananiarnią”. Obiekt wyposażono w instalacje elektryczne, ogrzewanie oraz specjalistyczne urządzenia chłodzące. Współpracujący z W. Tomaszewskim inżynier Lucjan Hoffman opracował innowacyjną metodę ogrzewania sztapli towaru bez potrzeby nagrzewania całej kubatury.

Elewacja frontowa magazynu Aukcji Owocowych, zwrócona w kierunku wejścia do portu, stała się jego architektoniczną wizytówką. Szczyt budynku, zakomponowany schodkowo, przysłaniał skosy dachu i przyciągał uwagę wyrazistym wertykalnym rysunkiem filarków. Urozmaicony rytm pionów, kontrast między gładkim tynkiem a ceramiczną cegłą licową oraz charakterystyczne detale – uproszczone konsole na szczytach pilastrów i przestrzenny, ażurowy szyld „AUKCJE OWOCOWE” – nadawały budynkowi silny wyraz plastyczny. Nad wejściem wkomponowano również maszt flagowy, będący symbolicznym znakiem aktywności międzynarodowego handlu owocami.

Część magazynowa Warty, o powierzchni 3 tys. 400 m², przeznaczona była do składowania drobnicy – głównie skór w balach – w specjalnie przystosowanych komorach. Choć mniej reprezentacyjna, elewacja Warty harmonijnie dopełniała całość założenia, zamykając jego kompozycję od strony zachodniej, w kierunku sąsiadującego Magazynu Tranzytowego.

Styl architektoniczny zespołu łączył cechy umiarkowanego modernizmu z geometryzacją i detalami typowymi dla nurtu art déco. Funkcjonalna forma została w pełni podporządkowana rytmowi pracy portowej, a wyraziste elewacje podkreślały prestiż nowych funkcji gospodarczych, które Gdynia pełniła w latach 30. XX w.

Budowę rozpoczęto w sierpniu 1933 r., a już w listopadzie obiekt przyjął pierwsze ładunki – tempo realizacji stało się symbolem gdyńskiego portowego „cudu gospodarczego”.

Budynek rozebrano wkrótce po zakończeniu II wojny światowej w związku ze znacznym stopniem zniszczenia.

autorka: Anna Orchowska (2025 r.)

Bibliografia

A. Orchowska, Frontem do morza: plan, budowa i architektura portu w Gdyni, Gdańsk, s. 276-280.