Dom Bawełny - historia

Otwarty 26.09.1938 r. przy ul. Derdowskiego 7. Zainaugurował działalność w naszym kraju Zrzeszenia Interesantów Handlu Bawełną, noszącego w latach 1947-1974 nazwę Izba Arbitrażowa Bawełny, a od 1974 r. – Izba Bawełny w Gdyni.

• 
  Dom Bawełny – Gdynia ul. Derdowskiego (róg Żeromskiego)
• 
  Dom Bawełny – zniszczenia wojenne

Historia

Gmach, projektowany przez inż. Wacława Tomaszewskiego (wzniesiony w 11 miesięcy), odpowiadał wymogom Departamentu Rolnictwa USA [United States of America – Stany Zjednoczone Ameryki], który opracował najlepsze warunki techniczne dla klasyfikacji bawełny. Stosownie do tych wymogów front od ul. Derdowskiego stoi idealnie w kierunku północnym, na szczycie zaś nad salami arbitrażowymi jest dach ze szkła nachylony nad nimi dokładnie pod kątem 54 st. (szerokość geograficzna Gdyni), w ten sposób uzyskując najbardziej naturalne światło, które, po odbiciu od łukowej ściany, padać miało na rozłożoną na stole bawełnę.

Pomieszczenia dla klasyfikacji bawełny, o najwyższym wówczas światowym standardzie i do dziś należące do jednych z najlepszych na świecie, były pierwszymi w Europie. I, II i III piętro zostały przewidziane na lokale biurowe do wynajęcia; IV – na salę arbitrażową, podręczny magazyn prób oraz pokój klasyfikatorów; V – na sekretariat, gabinet dyrektora, pokój głównego klasyfikatora oraz sale konferencyjne. Na dole było 12 garaży. Wolne lokale biurowe chętnie zajmowały firmy związane z bawełną: Edward T. Robertson & Son. Cotton Controllers, Towarzystwo Ekspedycyjno-Kontrolne Bawełny, Zjednoczeni Ekspedytorzy Bawełny, Gdyńskie Towarzystwo Handlu Zamorskiego, Gdyńskie Towarzystwo Importu Bawełny, Krawu. Towarzystwo dla Handlu Bawełną, Merkur spółka dla handlu bawełną, Sebascotton Import Bawełny.

Po wkroczeniu do Gdyni niemieckich wojsk okupacyjnych Dom Bawełny zajęła niemiecka marynarka wojenna, niszcząc dokumenty i bibliotekę. Większa część budynku została zniszczona podczas jednego z alianckich nalotów w 1943 r., reszta gmachu ucierpiała w marcu 1945 r. Stopień zniszczeń sięgał 75 proc.

Po reaktywowaniu Zrzeszenia jego członkowie przystąpili do odbudowy. W skład komitetu weszli: Wacław Tomaszewski, Jerzy Główczewski i Witold Tubielewicz. Ministerstwo Odbudowy Kraju zapewniło możliwość kupowania reglamentowanych towarów po cenach urzędowych, a przetarg na budowę wygrała firma Inż. Krzyżanowski i S-ka. Oficjalne otwarcie nastąpiło 6.06.1948 r. z udziałem przedstawicieli rządu (wśród gości był Eugeniusz Kwiatkowski).

W 1960 r. podjęto decyzję o dobudowie jednego skrzydła z wejściem od ul. Żeromskiego. Powołano nowy komitet w składzie: W. Tomaszewski, Zbigniew Krajewski, wiceprezes Izby Arbitrażowej Bawełny i dyrektor Władysław Sztelman. Budowa skrzydła trwała do 1969 r. Ma 7 kondygnacji, znalazła tu siedzibę firma Polcargo, a po 1989 r. także wiele innych firm.

Obecnie Izba Bawełny w Gdyni zajmuje, jak dawniej, IV i V piętro w starszym skrzydle budynku. Pozostała powierzchnia wynajmowana jest innym firmom.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)