Pruszkowski Kazimierz
Pruszkowski Kazimierz (1897-1969). Pułkownik piechoty, dowódca 1. Morskiego Pułku Strzelców, legionista. Podczas II wojny światowej walczył o obronę Gdyni i polskiego Wybrzeża. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari, Orderem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Grunwaldu III klasy oraz dwukrotnie Krzyżem Walecznych.
1897-1945
Urodził się 24.04.1897 r. w Żaczkach. Jego rodzicami byli Lucjan i Michalina z Leszczyńskich, którzy posiadali niewielki majątek ziemski na Kujawach. Po ukończeniu gimnazjum Rontalera w Warszawie wstąpił do wojska jako ochotnik i 20.11.1916 r. rozpoczął służbę w 3. Pułku Piechoty II Brygady Legionów. Po ukończeniu Szkoły Podchorążych w Ostrowii Mazowieckiej w 1918 r. jeszcze jako podchorążego przydzielono go do 7. Pułku Piechoty Legionów, gdzie 10.01.1920 r. otrzymał pierwszy stopień oficerski.
Na wojnie polsko-bolszewickiej walczył w szeregach 1. Pułku Piechoty. Za męstwo odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Po zakończeniu działań wojennych dalszą służbę pełnił w 23. Pułku Piechoty i 11. Pułku Piechoty w Tarnowskich Górach, gdzie awansował do stopnia kapitana.
Następnie przeszedł do szkolnictwa wojskowego – został wykładowcą i wychowawcą w Szkole Podchorążych Piechoty w Rawie Ruskiej. Wkrótce wrócił do swojego macierzystego 7. Pułku Piechoty Legionów, awansując w 1932 r. do stopnia majora. Następnie pełnił służbę kolejno na stanowisku kwatermistrza pułku, a później dowódcy 2. Batalionu 7. Pułku Piechoty Legionów.
W lutym 1938 r. objął dowództwo 1. Morskiego Batalionu Strzelców stacjonującego w Wejherowie. Wielokrotnie stwierdzał, że zastał jednostkę dobrze wyszkoloną i zagospodarowaną, ze wspaniałą kadrą oficerską i podoficerską. Często określał ją jako doborową.
19.03.1939 r., kilka dni przed ogłoszeniem częściowej mobilizacji, został awansowany na podpułkownika. Pełna mobilizacja zarządzona 28.08.1939 r. uruchomiła machinę wojenną ze wszystkimi konsekwencjami.
Został dowódcą 1. Morskiego Pułku Strzelców, który powstał z 1. Morskiego Batalionu Strzelców, i na tym stanowisku zastała go wojna. Przeważające siły nieprzyjacielskie zmusiły 1. Morski Pułk Strzelców do wycofywania się z okolic Wejherowa. Pomimo przytłaczającej przewagi wroga i dużych strat własnych wojska dowodzone przez niego, tworzące Oddział Wydzielony Wejherowo, do 8 września stawiały zacięty opór, następnie przez dwa kolejne dni prowadziły walki opóźniające pod Gniewowem, Zbychowem i Redą. Na Kępie Oksywskiej walczył do 19 września, dowodząc resztkami rozbitych pododdziałów. Po kapitulacji podzielił los swoich żołnierzy i znalazł się w niewoli.
W 1944 r. wrócił z oflagu do Wejherowa, jednak ówczesne władze nie zezwoliły mu na pobyt w tym mieście. Osiadł więc na kilkuhektarowym gospodarstwie we wsi Wiśniewka w powiecie Złotów.
Lata powojenne
Dzięki wydarzeniom 1956 r. i staraniom podkomendnych z 1. Morskiego Pułku Strzelców wrócił do miasta, którego bronił we wrześniu 1939 r.
Ostatni okres swego życia poświęcił działalności społecznej i kombatanckiej. Był częstym gościem 51. Batalionu Łączności Dowództwa Marynarki Wojennej. W 1957 r. otrzymał awans na stopień pułkownika. Zmarł 1.10.1969 r. w Gdyni. Pochowany został na cmentarzu Żołnierzy Polskich w Redłowie, obok swego dowódcy płk Stanisława Dąbka, wśród żołnierzy 1. Morskiego Pułku Strzelców.
Odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Grunwaldu III klasy oraz dwukrotnie Krzyżem Walecznych.
autor: Walter Pater (2006 r.)
