Borowik Józef
hBorowik Józef (1891-1968). Ichtiolog, ekonomista, badacz, organizator administracji rybackiej. Inicjator utworzenia w 1921 r. Morskiego Urzędu Rybackiego w Wejherowie i działającego przy nim Morskiego Laboratorium Rybackiego.
1891-1920
Urodził się 19.03.1891 r. w Kownie, w rodzinie maszynisty kolejowego (ojciec pochodził z białoruskich chłopów, dziadek był powstańcem styczniowym, matka – córką holenderskich kolonistów osiadłych na Żmudzi). Studiował na wydziale przyrodniczo-matematycznym uniwersytetu w Petersburgu, za udział w demonstracjach studenckich został zesłany do Kurska. W 1914 r. ukończył studia i został zaangażowany w Ministerstwie Spraw Wojskowych na stanowisku okręgowego inspektora rybackiego w Uralsku. Przez 4 lata prowadził badania ichtiologiczne w naukowych stacjach doświadczalnych na terenie Rosji Środkowej. Współpracował z oddziałami „białych” na Uralu. W 1918 r. wyjechał do Japonii, skąd drogą okrężną dotarł w maju 1920 r. do Polski.
1920-1939
W czerwcu 1920 r. objął stanowisko inspektora rybackiego w Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie, zajmował się m.in. sporną kwestią uprawnień rybaków Wolnego Miasta Gdańska do połowów na polskich wodach terytorialnych. Zorganizował wydział rybacki przy Ministerstwie b. Dzielnicy Pruskiej w Poznaniu i został jego naczelnikiem.
Z inicjatywy Józefa Borowika w 1921 r. utworzono Morski Urząd Rybacki w Wejherowie oraz działające przy nim Morskie Laboratorium Rybackie. W grudniu 1927 r. był wicedyrektorem Państwowego Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego w Bydgoszczy, kierował pracami badawczymi w dziedzinie ichtiologii i objął kierownictwo utworzonego 2 lata wcześniej w Toruniu Instytutu Bałtyckiego.
W grudniu 1928 r. założył (i kierował do końca 1933 r.) fachowy miesięcznik „Ryba” poświęcony „zagadnieniom praktycznego rybactwa oraz propagandzie spożycia ryb”.
W październiku 1931 r. Instytut Bałtycki w gmachu Państwowej Szkoły Morskiej w Gdyni utworzył oddział, a w 1937 r. przeniósł się do Gdyni (na ul. Świętojańską 23). W ciągu niespełna 3 lat opublikował 30 pozycji z zakresu zagadnień gospodarczo-morskich, stosunków rolniczych na Pomorzu, etnografii i historii Prus Wschodnich.
J. Borowik pozyskał współpracę 110 wybitnych uczonych ze wszystkich ośrodków akademickich w kraju, publicystów i polityków, prowadził działalność redaktorską, publicystyczną i naukową. W 1935 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim uzyskał stopień doktora filozofii w zakresie geografii gospodarczej.
1939-1952
We wrześniu 1939 r. został aresztowany przez Gestapo, był więziony w Gdańsku i w obozie koncentracyjnym Stutthof, skąd przewieziono go do pracy przymusowej w królewieckiej fabryce dykty i płyt pilśniowych. Zwolniony w 1942 r., zamieszkał w Warszawie i w konspiracji kontynuował działalność Instytutu Bałtyckiego, z upoważnienia Delegatury Rządu organizując i finansując prace uczonych z różnych miast.
W 1945 r. osiadł w Bydgoszczy, reaktywował działalność Instytutu, którą szybko rozszerzył na Gdańsk, Gdynię i Szczecin, wznowił także działalność naukową i wydawniczą. W latach 1946-1949 był delegatem Rządu do Międzynarodowej Rady Badań Morza. W 1949 r. współorganizował Kongres Nauki Polskiej (3 lata później, w wyniku rezolucji Kongresu, rozpoczęła działalność Polska Akademia Nauk).
W połowie 1950 r. Instytut zawieszono (został reaktywowany w 1958 r., ale już bez jego twórcy).
II połowa XX w.
J. Borowik podjął pracę najpierw w Morskim Urzędzie Zdrowia, potem w morskiej filii Państwowego Zakładu Higieny w Gdyni, przekształconej w Morską Stację Sanitarno-Kwarantannową. W 1952 r. objął kierownictwo nowo utworzonej Pracowni Rybnej, zajmując się badaniem lodu, soli i octu pod kątem ich wpływu na zdatność spożywczą produktów rybnych. W 1954 r. pracownię włączono do Instytutu Medycyny Morskiej, a J. Borowik został adiunktem.
Po Październiku ‘56 wykładał w Wyższej Szkole Rolniczej w Olsztynie na stanowisku docenta, potem profesora. W 1961 r. przeszedł na emeryturę, zamieszkał w Sopocie, ożenił się z Marią Boduszyńską, pracował w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych w Warszawie, był członkiem wielu instytucji społeczno-naukowych.
Zmarł 8.05.1968 r., pochowany na cmentarzu Witomińskim.
autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)
