Związek Towarzystw w Gdyni
Powstał na podstawie uchwały Klubu Polskiego w Gdyni 27.09.1925 r.
10.07.1929 r. uchwalono statut ZT [Związek Towarzystw]. Celem ZT było połączenie związków i towarzystw do celów pracy społecznej i kulturalnej. Członkami mogły być związki zawodowe i ideowe mające siedzibę na terenie Gdyni. Zadania ZS realizowano głównie poprzez organizację obchodów ważnych świąt gdyńskich oraz zbiórek funduszy, np. na budowę Domu Ludowego czy Domu Rzemieślnika. W 1932 r. skupiał 112 towarzystw podzielonych na 6 kategorii: 11 byłych wojskowych, 22 przysposobienia wojskowego, 26 kulturalno-oświatowych, 41 związków zawodowych i gospodarczych, 6 charytatywnych.
W 1936 r. ZT zorganizował akcję tworzenia na terenie miasta Obozu Zjednoczenia Narodowego, w tym samym roku ZT i Rada Miejska opracowały wspólnie memoriał O dalszy rozwój portu w Gdyni.
Reaktywowanie ZT nastąpiło w 1999 r. z inicjatywy Polskiego Towarzystwa Nautologicznego w Gdyni. W 2004 r. ZT skupiał 16 organizacji społecznych.
1925-1939. Powstanie i działalność
Początkowo ZT [Związek Towarzystw] działał jako nieformalne forum współpracy gdyńskich towarzystw, głównie w celu przygotowywania obchodów miejskich i państwowych świąt oraz uroczystości.
W połowie lat 20. powstał także ZT w Chyloni.
Pierwszym prezesem ZT został w 1928 r. dr Maksymilian Berger – prezes Związku Oficerów Rezerwy Okręgu Korpusu VIII i prezes Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny w Gdyni. W tym czasie ZT skupiał ok. 50 towarzystw.
Na walnym zebraniu 10.07.1929 r. uchwalono statut: „Celem Związku Towarzystw jest połączenie związków i towarzystw dla celów pracy społecznej i kulturalnej”. Członkami mogły być związki zawodowe i ideowe mające siedzibę na terenie Gdyni. Cel ten realizowano głównie poprzez organizację obchodów ważnych świąt gdyńskich: kolejne rocznice zaślubin z morzem, Święta Konstytucji 3 Maja, Niepodległości itp. Organizowano też inne uroczystości (np. związane z powitaniem i poświęceniem m/s Piłsudski 14.09.1935 r.).
ZT zaangażował się także w przygotowywanie dorocznych „kalendarzy imprez” organizowanych przez poszczególne stowarzyszenia: zbiórki funduszy (np. na budowę kościoła na Grabówku, Domu Ludowego czy Domu Rzemieślnika, a także na zakup samolotów dla uczestników międzynarodowych zawodów lotniczych w 1934 r.).
ZT urządzał również akcje protestacyjne przeciwko wystąpieniom polityków niemieckich kwestionujących polskość Pomorza.
W 1932 r. skupiał 112 towarzystw podzielonych na 6 kategorii: 11 byłych wojskowych, 22 przysposobienia wojskowego, 26 kulturalno-oświatowych, 41 związków zawodowych i gospodarczych, 6 charytatywnych.
W 1935 r. prezes M. Berger został przeniesiony do centrali Banku Gospodarstwa Krajowego w Warszawie, 30.04.1935 r. prezesem ZT (liczącego już 119 towarzystw) został Józef Jęczkowiak – radny miejski, dotychczasowy wiceprezes ZOR.
W 1936 r. ZT zorganizował akcję tworzenia na terenie miasta Obozu Zjednoczenia Narodowego, w tym samym roku ZT i Rada Miejska opracowały wspólnie memoriał O dalszy rozwój portu w Gdyni.
Reaktywacja i działalność po 1999 r.
Reaktywowanie ZT nastąpiło w 1999 r. z inicjatywy Polskiego Towarzystwa Nautologicznego w Gdyni.
11.11.1999 r. odbyło się walne zebranie z udziałem prezesów Harcerskiego Kręgu Morskiego ZHP, Koła Starych Gdynian, Ligi Morskiej i Rzecznej o/ w Gdyni, Polskiego Towarzystwa Nautologicznego, PTT-K O/Morski w Gdyni, Stowarzyszenia Absolwentów Szkół Morskich, Stowarzyszenia Starszych Mechaników Morskich, Towarzystwa Przyjaciół Daru Pomorza, Towarzystwa Miłośników Gdyni, Towarzystwa Pamięci Marszałka J. Piłsudskiego, Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Gdyni, Towarzystwa Przyjaciół Orłowa, Związku b. Więźniów Politycznych – Koło w Gdyni, Stowarzyszenia Gdynian Wysiedlonych.
Przyjęto deklarację o wznowieniu działalności, statut uchwalony w 1929 r. oraz komunikat upamiętniający 60. rocznicę zbrodni piaśnickiej.
Prezesem wybrano Ryszarda Toczka, wiceprezesem – Danutę Nowicką, sekretarzem – Krystynę Sudziarską, skarbnikiem – L. Rezlera.
Do 2004 r. ZT opracował oraz przekazał opinii publicznej i władzom miasta 13 wystąpień i opracowań, w tym: Kartę zasad działania stowarzyszeń w Gdyni, Listę strat osobowych Gdyni w 1939-1945 (5 wydań), Forum Morskie w Gdyni, Dom Zaruskiego – Narodowy Ośrodek Żeglarstwa w Gdyni, Założenia polityki morskiej państwa. Zgłoszono szereg propozycji i wniosków: wszczęcia przez IPN śledztwa w sprawie zbrodni piaśnickiej, rozwoju sektora organizacji pozarządowych w województwie pomorskim, upamiętnienia wybitnych gdynian: Mariusza Zaruskiego, Juliana Rummla, Witolda Bublewskiego i Stanisława Ludwiga, budowy Domu Kwiatkowskiego i in.
W 2004 r. ZT skupiał 16 organizacji społecznych. Siedziba: przy Towarzystwie Miłośników Gdyni. Znakiem graficznym ZT nawiązuje do znaku Gdyńskiego Komitetu Obywatelskiego założonego w 1999 r. – koło ratunkowe w kolorze pomarańczowym z napisem: GDY – 5.
autor: Ryszard Toczek (2006 r.)
