Związek Rezerwistów RP w Gdyni
Ogólnopolskie stowarzyszenie rezerwistów i byłych wojskowych. Związek organizował ćwiczenia i szkolenia, członkowie tworzyli strukturę organizacyjną na wzór wojskowej (plutony, kompanie, bataliony itd.). Gdyńskie Koło Związku Rezerwistów i byłych Wojskowych RP powstało w październiku 1930 r., zadania zarządu Koła pełnił zarząd Obwodu (powiatowy) Związku.
Historia – kalendarium
1930
W październiku 1930 r. powstało Gdyńskie Koło Związku Rezerwistów.
1931
W 1931 r. powstały koła w Witominie i Orłowie.
1932
W 1932 r. Związek Rezerwistów przyłączył się do akcji Komitetu Samowystarczalności Gospodarczej dla popierania rodzimej wytwórczości (i bojkotu gdańskiej).
W kwietniu 1932 r. powstało Koło na Obłużu (prezes – T. Cemenko), zebranie przyjęło rezolucję wzywającą do rozwoju Związku i do obrony przed Niemcami.
W lipcu 1932 r. powstało Koło w Chyloni (prezes – Leon Andrzejewski). Liczba członków związku pozwoliła sformować batalion.
We wrześniu 1932 r. Związek Rezerwistów wystąpił z inicjatywą stworzenia na Pomorzu armii rezerwowej.
W listopadzie wyodrębniło się samodzielne Koło w Orłowie (40 członków), prezesem został Konstanty Kozłowski, a także powstało autonomiczne Koło Związku Rezerwistów Marynarki Wojennej (z sekcjami oficerów i szeregowych), prezesem został Witold Skup.
W grudniu 1932 r. usamodzielniło się również Koło w Małym Kacku (70 członków) z prezesem Bolesławem Zadurskim, powstało także nowe Koło w Cisowej (prezes – F. Grabarczyk, wiceprezes – A. Małkowski, sekretarz – Potyrała) i w Wielkim Kacku (prezes – F. Piotrowski).
Rozwój organizacyjny spowodował powstanie w grudniu 1932 r. Zarządu Grodzkiego Związku Rezerwistów (prezes – L. Andrzejewski, wiceprezes – Józef Langiewicz). Przyjęto rezolucję o rozwoju Związku, o walce z kryzysem, o wychowaniu młodego pokolenia. Poszczególne Koła organizowały zawody strzeleckie, ćwiczenia polowe, marsze nocne.
1934
W lutym 1934 r. prezesem Koła został Stanisław Majewski, I wiceprezesem – Maksymilian Berger, II wiceprezesem – Ferdynand Podhorodecki, sekretarzem – Zygmunt Mroczkiewicz, skarbnikiem – Władysław Czubała, kierownikiem referatu opieki społecznej – dr Ludwik Dzius, kierownikiem referatu sportowego – Jerzy Michalewski. Przy Związku Rezerwistów powstała w 1934 r. Rodzina Rezerwistów pod przewodnictwem Ireny Sokołowej, żony komisarza Franciszka Sokoła (powołano również Rodzinę Koła Marynarzy Związku Rezerwistów).
W kwietniu 1934 r. powstało Koło Portowe na Grabówku z prezesem Janem Mieszczanowskim.
W lipcu – Koło w Małym Kacku z prezesem Łuczakiem.
W IV rocznicę powstania Związku Rezerwistów, w październiku 1934 r., odbyły się akademia i koncert w wykonaniu Julii Gorzechowskiej i Zdzisława Roesnera, a także defilada tysiąca członków Związku.
W grudniu na walnym zebraniu wybrano zarząd, który nie uzyskał zatwierdzenia. Zarząd Główny Związku Rezerwistów wyznaczył komisarza Związku (Józefa Kesslera), a następnie – w porozumieniu z komisarzem rządu – komisaryczny zarząd powiatowy: prezes – Stanisław Majewski, I wiceprezes – mjr dypl. Julian Michalik, II wiceprezes – Konstanty Jacynicz.
W Związku nastał kryzys łączony z wykluczeniem Ferdynanda i Jana Podhorodeckich z zarządów kół dzielnicowych Gdynia i Grabówek. Komisaryczny zarząd na posiedzeniu w lutym 1934 r. mianował komisaryczny zarząd Koła na Grabówku (prezes – W. Pusławski) i wykluczył ze związku szereg działaczy, m.in. F. i J. Podhorodeckich.
1936
W 1936 r. powstało Koło Związku Rezerwistów na Pogórzu.
W październiku 1936 r. powstał Podokręg Morski Związku Rezerwistów, prezesem został mjr dypl. J. Michalik, I wiceprezesem – F. Podhorodecki, sekretarzem – Marian Pisarek, skarbnikiem – Michał Drwęga
1937
W 1937 r. powstało Koło w Kosakowie. Ogółem Związek liczył już 20 kół (dzielnicowych i zakładowych).
1938
W lutym 1938 Koło Związku Rezerwistów w Małym Kacku oraz Placówka Powstańców i Wojaków się połączyły. Prezesem został kpt. rez. Zygmunt Bereźnicki.
Ryszard Toczek (2006 r.)
