Zegarski Teofil

Zegarski Teofil (1884-1936) – wybitny pedagog, założyciel, właściciel i dyrektor pierwszej szkoły średniej w Gdyni.

• 
  Teofil Zegarski – założyciel pierwszej szkoły średniej w Gdyni.
• 
  Orłowo – budynek przy al. Zwycięstwa, w którym mieściło się Gimnazjum Koedukacyjne dr Zegarskiego.

Życiorys

Urodził się 17.12.1884 r. w Grabowie (powiat Starogard), ojciec był rolnikiem. Po skończeniu pelplińskiego Collegium Marianum zdał maturę w wejherowskim gimnazjum (należał do tajnego koła filomackiego). Za wybitne wyniki został uhonorowany nagrodą cesarza. Dzięki pomocy kanoników z kurii diecezjalnej mógł się dalej kształcić. W kwietniu 1906 r. zapisał się do Seminarium Duchownego w Pelplinie. W 1907 r. przeniósł się na uniwersytet we Fryburgu Badeńskim, gdzie studiował – obok teologii – filozofię, historię i filologię germańską. Na życie zarabiał jako korektor w Wydawnictwie Herdera.

W 1910 r. uzyskał doktorat, obroniwszy pracę Polska a sobór w Bazylei. W 1913 r. złożył na uniwersytecie berlińskim dodatkowy, państwowy, egzamin z pedagogiki, dający uprawnienia wykładowcy szkół wyższych. W latach 1915-1919 był wicedyrektorem prywatnego Heidelberg College – nauczał łaciny, niemieckiego, historii oraz propedeutyki filozofii. Od 1916 r. wykładał także filozofię i socjologię na tamtejszym uniwersytecie.

Gdy Polska odzyskała niepodległość, wrócił do kraju (namówiony przez Kamila Kantaka i Michała Szucę). Został powołany na stanowisko delegata rządu do spraw szkolnictwa w Gdańsku. Później był naczelnikiem Wydziału Szkolnictwa Powszechnego w Kuratorium Okręgu Szkolnego Pomorskiego w Toruniu, wizytatorem w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Warszawie, kuratorem Okręgu Szkolnego Poleskiego w Brześciu. Od 1922 r. do śmierci był prezesem Bractwa Pomorskiego.

Po 7 latach służby państwowej zdecydował, że czas na realizację planów – chciał utworzyć w Polsce szkołę na wzór Heidelberg College. Przyjechał z rodziną do Gdyni i tu w sierpniu 1927 r. otworzył pierwszą szkołę średnią – Prywatne Koedukacyjne Gimnazjum. W 1928 r. został członkiem Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (w latach 1930-1934 był jego prezesem) i członkiem rady nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej przy Towarzystwie Robotników Katolickich.

Kres działalności szkoły położyła przedwczesna śmierć T. Zegarskiego – zmarł 15.12.1936 r. w wieku zaledwie 52 lat. Został pochowany na cmentarzu przy kościele św. Józefa w Kolibkach (obok brata ks. Stanisława Zegarskiego). Po wojnie jego prochy przeniesiono na cmentarz parafialny w Małym Kacku.

8.06.1990 r. z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Gdyni na budynku dawnej szkoły odsłonięto tablicę ku czci dr. Teofila Zegarskiego. Uchwała o nadaniu jednej z ulic jego imienia nie została zrealizowana z powodu wybuchu II wojny światowej. Dopiero w 1995 r. uliczkę w Orłowie nazwano na cześć tego wybitnego pedagoga.

Miał żonę Jadwigę Zegarską i 4 dzieci: Marię Borkowską, Irenę Becker, Witolda Zegarskiego i Edwarda Zegarskiego.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006.)