Szkoła Handlu Morskiego i Techniki Portowej - budynek

Autor projektu: Wacław Tomaszewski

Data budowy: 1928-1929

Lokalizacja: Gdynia-Grabówek, ul. Morska 79

• 
  Szkoła Handlu Morskiego i Techniki Portowej – zdjęcie archiwalne
• 
  Budynek Szkoły Handlu Morskiego i Techniki Portowej (obecnie się Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego nr 1) – zdjęcie współczesne.
• 
  Portal wejściowy – zdjęcie współczesne.
• 
  Fragment dekoracyjnego wykończenia elewacji budynku.

Architektura i historia

W 1928 r. Wacław Tomaszewski, absolwent Wydziału Architektury Politechniki w Karlsruhe (1910 r.), otrzymał największe zlecenie architektoniczne w swojej karierze zawodowej – Zespół Szkół Zawodowych na Grabówku w Gdyni.

To imponujące wielkością, prestiżowe zadanie architekt rozumiał jako monumentalne, silne osiowe rozwiązanie architektoniczno-przestrzenne.

Centrum całego układu stanowił gmach Szkoły Handlu Morskiego i Techniki Portowej (później Instytut Handlu Morskiego i Techniki Portowej), oddany do użytku 1.10.1929 r. Budynek usytuowany został przy otwartym na Szosę Gdańską (obecna ul. Morska) dziedzińcu, zamkniętym z prawej strony gmachem Państwowej Szkoły Morskiej, z lewej zaś gmachem Bursy. Kompleks zawierał również domy mieszkalne dla profesorów oraz warsztaty szkolne.

Gmach Szkoły Handlu Morskiego i Techniki Portowej posiada symetryczną fasadę z fakturalnym wystrojem elewacji i oryginalnym detalem w stylu art déco. Osiowość kompozycji podkreśla masywny portal. Wrażenie monumentalności potęguje dodatkowa kondygnacja w postaci „belwederu”, o płaskim dachu będącym centrum całego założenia, która stanowi również historyczne odniesienie do architektury pałacowej.

Elewacja frontowa z rzędami identycznych prostokątnych okien jest kompozycją wertykalną. Przestrzenie między oknami mają formę płytkich pilastrów. Strefę płaszczyzn między pilastrami i oknami wypełnia geometryczna kompozycja – „jodełka”, ułożona z szarej cegły cementowej.

Portal wejściowy gmachu ma formę ryzalitu. Bazy portalu zostały wyznaczone poziomymi rzędami wysuniętych cegieł. W zwieńczeniu umieszczono sferę pionowych pasów cegieł wyznaczającą zasięg arkady. Samo wnętrze arkady podzielono na 2 strefy. W jednej trzeciej jej wysokości znajduje się wejście, a powyżej, przeszklona powierzchnia dzielona segmentowymi słupami.

Najwyższa kondygnacja budynku została wykończona jasnoszarym tynkiem dostosowanym do barwy cegieł cementowych, pod którym widoczne są czerwone cegły konstrukcji.

Wnętrze budynku zdobi centralnie umiejscowiona reprezentacyjna klatka schodowa.

W. Tomaszewski w projekcie Szkoły Handlu Morskiego i Techniki Portowej w nowatorski sposób podszedł do tematu oświetlenia. Wszystkie pomieszczenia w gmachu zostały bowiem silnie doświetlone, a aule zyskały dodatkowe światło dzięki świetlikom.

Obecnie w budynku mieści się Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego nr 1.

autorka: Weronika Mojska (2020 r.)