Okoniewski Stanisław

Okoniewski Stanisław Wojciech (1870-1944) – biskup diecezji chełmińskiej, działacz społeczny i wielki miłośnik morza, szczególnie związany z Gdynią. Angażował się w działalność charytatywną, rozwój życia religijnego i inicjatywy społeczne, a także wspierał wydarzenia i inwestycje związane z polskim wybrzeżem.

Po wybuchu II wojny światowej opuścił Pelplin i przebywał na emigracji, ostatecznie osiadając w Lizbonie, gdzie zmarł w 1944 r. Po latach jego szczątki sprowadzono do Polski.

• 
  Wizyta biskupa morskiego Stanisława Okoniewskiego w Gdyni.
• 
  Wizyta Biskupa Stanisława Okoniewskiego w Urzędzie Morskim w Gdyni (z prawej Stanisław Łęgowski - dyrektor Urzędu Morskiego).

Dzieciństwo i młodość

Urodził się 21.04.1870 r. we wsi Popowo koło Kościana jako najstarszy syn w licznej rodzinie wiejskiego nauczyciela. Z domu wyniósł głębokie wychowanie patriotyczne. W Poznaniu w 1891 r. zdał egzamin dojrzałości. W latach 1891-1895 studiował teologię w Seminarium Duchownym w Poznaniu i w Gnieźnie. 25.06.1895 r. w katedrze gnieźnieńskiej otrzymał święcenia kapłańskie.

Posługa kapłańska i działalność społeczna

Pełnił obowiązki wikariusza w Biezdrowie, penitencjarza i kaznodziei katedralnego w Poznaniu, a jednocześnie lektora języka polskiego w seminarium, wydawcy miesięcznika „Przegląd Kościelny”.

W latach 1905-1916 był proboszczem w Bninie. Za aktywne poparcie w 1906 r. strajku szkolnego dzieci w obronie języka polskiego w nauczaniu religii został skazany na 6 tygodni więzienia i odbył karę we Wronkach. Później był m.in. proboszczem w parafii Kościelec i jednym z założycieli komitetu wydawniczego pism ojców Kościoła w Poznaniu.

Sakrę biskupią otrzymał w katedrze pelplińskiej w 1926 r., a senat Uniwersytetu Jagiellońskiego nadał mu tytuł doktora honoris causa z dziedziny teologii.

Był wielkim społecznikiem wrażliwym na biedę i krzywdę; darował ziemię pod budowę nowego osiedla domków jednorodzinnych dla pelplińskich robotników (Okoniewo), zakupił średniowieczny zamek w Bierzgłowie pod Toruniem i po odrestaurowaniu przeznaczył na dom wakacyjny dla kleryków, z jego inicjatywy powstał Związek Towarzystw Dobroczynnych oraz komitety parafialne pomocy bezrobotnym (późniejszy Caritas).

Posługa biskupia i działalność morska

Przeprowadził dwa Kongresy Eucharystyczne: w Toruń w 1929 r. i Gdyni w 1939 r. Był członkiem kilku komisji Episkopat Polski i tłumaczył na język polski encykliki papieskie.

Kochał morze i najmłodsze miasto swojej diecezji – Gdynię, święcił wszystkie ważniejsze obiekty w mieście i porcie, a także transatlantyki, na których odbył kilka podróży. Wyznaczył na 29 czerwca (Piotra i Pawła) dzień Święta Morza i został honorowym przewodniczącym komitetu jego obchodów, ustanowił w Gdyni 4 nowe parafie, poświęcił kamień węgielny pod Bazylikę Morską na Kamiennej Górze, Nazywany był Biskupem Morskim.

Okres wojny i emigracji

W uznaniu zasługi dla Polski i Pomorza otrzymał liczne odznaczenia, m.in. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1928 r.), Krzyż Niepodległości (1934 r.) i Wielką Wstęgę Orderu Polonia Restituta (1936 r.). Na początku II wojny światowej opuścił Pelplin i 16.09.1939 r. przekroczył granicę z Rumunią. Do czerwca 1940 r. przebywał w Rzymie, skąd przez Paryż udał się do Madrytu.

W 1942 r. wyjechał do Lizbony, gdzie zmarł 1.05.1944 r.

Upamiętnienie

Jego prochy po latach przywieziono do Pelplina w 1972 r. i złożono w podziemiach katedry. W gdyńskim kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa znajduje się tablica poświęcona jemu oraz biskupowi Konstantemu Dominikowi.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)