Malessa Stanisław
Malessa Stanisław (1898-1980). Urbanista, specjalista od planowania przestrzennego, naczelnik Wydziału Ekonomicznego Komisariatu Rządu w Gdyni. Czuwał nad celowością i planowym rozwojem gospodarki miasta. W maju 1934 r. został uczestnikiem Studium dla badania zagadnień rozwojowych portowego miasta Gdyni, powołanego przez Franciszka Sokoła. Dzięki Studium powstał pierwszy (5-letni) plan strategiczny Gdyni, podpisany przez komisarza rządu 17.09.1935 r. Po wojnie został dyrektorem Regionalnej Dyrekcji Planowania Przestrzennego w Szczecinie, w latach 50. – wykładowcą na Wydziale Architektury i Urbanistyki Politechniki Gdańskiej, prowadził także stałe konsultacje na Politechnice Wrocławskiej, działał w Towarzystwie Urbanistów Polskich, był pracownikiem naukowym Polskiej Akademii Nauk.
Życiorys
Urodził się 7.02.1898 r. w Zawistach-Kozianach w rodzinie szlacheckiej, szkołę średnią ukończył w Odessie. W 1930 r. został zastępcą naczelnika Wydziału Finansowego magistratu w Gdyni, w 1931 r. naczelnikiem Wydziału Ekonomicznego i członkiem sekcji ekonomiczno-gospodarczej stałego Komitetu Technicznego. Czuwał nad celowością i planowym rozwojem gospodarki miasta. Występował na konferencjach gospodarczych, referując politykę gospodarczą miasta oraz postulaty w obszarze współpracy gospodarczej Gdyni i gmin sąsiednich (głównie w zakresie zaopatrzenia Gdyni w artykuły rolno-spożywcze).
Był znany z odważnych, z reguły prawidłowych sądów. Jednocześnie „była to, mimo swego nieokiełznania, umysłowość skierowana naprzód, ogarniająca zagadnienia perspektywicznie, w sposób już niejako planistyczny” (B. Kasprowicz).
W maju 1932 r. został filistrem Koła Filistrów Korporacji Lechia (hasłem było: „Per Mare et Gdynia ad Potestatem Poloniae”).
We wrześniu Rada Miejska wybrała go członkiem Komisji Statystyki Rolnej.
W marcu 1934 r. wszedł w skład komitetu Instytutu Wydawniczego Państwowej Szkoły Morskiej, a w maju został uczestnikiem Studium dla badania zagadnień rozwojowych portowego miasta Gdyni, powołanego przez Franciszka Sokoła. Udział w Studium był dla Stanisława Malessy ważnym etapem w rozwoju działalności zawodowej. Wykazano wówczas najważniejsze uwarunkowania rozwoju miasta – w tym również poważne błędy popełnione w pierwszym okresie rozwoju miasta, których skutki ograniczały jego progresję. Dzięki Studium powstał pierwszy (5-letni) plan strategiczny Gdyni, podpisany przez komisarza rządu 17.09.1935 r. Założenia planu referował S. Malessa w marcu 1935 r., na posiedzeniu Komisji Międzyministerialnej dla Rozbudowy Miasta i Portu Gdyni.
Został też członkiem Komitetu Funduszu Pracy. Jego kwalifikacje w zakresie planowania rozwoju spotkały się z uznaniem wicepremiera i ministra skarbu inż. Eugeniusza Kwiatkowskiego.
Pod koniec 1935 r. przy Gabinecie Ministra Skarbu powstało Biuro Planowania Gospodarczego, którego kierownictwo powierzono S. Malessie. Uczestniczył jednak nadal w ważniejszych spotkaniach w Gdyni, a szczególnie utrzymywał kontakt z F. Sokołem.
W 1937 r. został zaproszony (razem z F. Sokołem) przez wojewodę pomorskiego do Komisji Regionalnego Planu Zabudowy północnej części województwa pomorskiego.
W 1938 r. wydał Możliwości rozwoju gospodarczego Karpat Polskich. Po wojnie został dyrektorem Regionalnej Dyrekcji Planowania Przestrzennego w Szczecinie, w latach 50. – wykładowcą na Wydziale Architektury i Urbanistyki Politechniki Gdańskiej, prowadził także stałe konsultacje na Politechnice Wrocławskiej, działał w Towarzystwie Urbanistów Polskich, był pracownikiem naukowym Polskiej Akademii Nauk.
Zmarł w Gdańsku 15.05.1980 r.
autor: Ryszard Toczek (2006 r.)
