Magazyn nr 4

Data powstania: 1929 r.

Lokalizacja: Gdynia-Śródmieście (Port), ul. Polska / Nabrzeże Polskie

Obiekt nieistniejący

• 
  Nabrzeże Polskie z zabudowaniami magazynowymi – Magazyn nr 4 (na dalszym planie) i Magazyn nr 3 (widoczny fragmentarycznie).
• 
  Nabrzeże Polskie z widocznymi magazynami – Magazynem nr 4 i Magazynem nr 3 (na pierwszym planie).

Magazyn nr 4 – eksperymentalny budynek portowy Gdyni

Magazyn nr 4, zaprojektowany w 1929 r., to jeden z pierwszych budynków zapleczowych gdyńskiego portu drobnicowego, w którym zastosowano innowacyjne rozwiązania konstrukcyjne i przestrzenne. Zlokalizowany w pierwszej linii Nabrzeża Polskiego, pełnił funkcję uniwersalnego magazynu o łącznej powierzchni użytkowej 5,85 tys. m². Jego projekt, zgodny z zasadami projektowania hal przemysłowych, rozpoczęto od określenia przekroju, który determinował typ konstrukcji i zastosowane materiały.

Budynek zbudowano na planie prostokąta o wymiarach 80 × 40 m, wykorzystując 2-nawowy układ przestrzenny, zwany „bliźniaczym”. Składał się on z 2 równoległych naw o szerokości 20 m każda. Konstrukcję wykonano w technologii tradycyjnej – murowanej, z drewnianą konstrukcją dachową opartą na kratownicowych wiązarach (bindrach). Rozwiązanie to było ekonomiczne i szybkie w realizacji, jednak wiązało się z pewnymi ograniczeniami. Gęsto rozmieszczone podpory utrudniały swobodę manewrowania wewnątrz budynku, a ograniczony dostęp światła naturalnego, zapewniany jedynie przez świetliki w centralnej części naw, negatywnie wpływał na jego funkcjonalność.

Magazyn nr 4 był budynkiem eksperymentalnym, który nie stał się wzorem dla kolejnych realizacji na terenie portu. Jego projekt stanowił jednak istotny krok w poszukiwaniu optymalnych rozwiązań konstrukcyjnych dla przyszłych magazynów dostosowanych do dynamicznie rozwijających się potrzeb portu.

Budynek, określany także jako rządowy, został zbudowany przez Urząd Morski i wkrótce wydzierżawiony spółce American Scantic Line. Firma specjalizowała się w obsłudze pasażerskiej, towarowej i pocztowej na trasie Sztokholm – Helsinki – Gdynia – Kopenhaga – Nowy Jork. Na elewacjach magazynu pojawiły się szyldy z nazwą firmy (AMERICAN SCANTIC LINE), a w 1931 r. wschodnią elewację szczytową uzupełniono o niewielką dobudówkę biurową.

Ceglane elewacje magazynu, choć proste, zostały starannie wykończone, podkreślając charakter budynku jako jednego z pierwszych świadectw rozwoju portu. Jego architektura była nie tylko praktyczna, ale również stanowiła wizualny symbol międzynarodowych kontaktów Gdyni w początkowym okresie jej dynamicznego rozwoju.

autorka: Anna Orchowska (2024 r.)

Bibliografia

A. Orchowska, Frontem do morza, 2023, s. 162-163.