Magazyn nr 3

Data powstania: 1930 r.

Lokalizacja: Gdynia-Śródmieście (Port), ul. Polska / Nabrzeże Polskie

Obiekt nieistniejący

• 
  Budowa Magazynu nr 3
• 
  Magazyn nr 3

Magazyn nr 3 – początek planowych inwestycji zaplecza składowego portu gdyńskiego

Magazyn nr 3, należący do grupy „rządowych” magazynów realizowanych przez państwo, stał się punktem wyjścia dla planowych inwestycji w zaplecze składowe portu. Oddany do użytku w 1930 r., wyznaczył moment rozpoczęcia działalności gdyńskiego portu drobnicowego. Zlokalizowany przy Nabrzeżu Polskim, w centralnym punkcie portu, budynek pełnił funkcję magazynu krótkoterminowego. Jego trwała konstrukcja, określana jako „stała”, wyróżniała go na tle wcześniejszych, prowizorycznych magazynów.

Magazyn wzniesiono na planie prostokąta o wymiarach 120 × 58 m, z układem 3-nawowej hali. Charakterystyczny przekrój poprzeczny z podwyższoną nawą główną pozwalał na efektywne doświetlenie wnętrza dzięki dodatkowym pasom okien. Było to pierwsze zastosowanie tzw. „typu gdyńskiego” układu 3-nawowego, który później stał się wzorem dla kolejnych realizacji.

Pod budynkiem zrealizowano podpiwniczenie o powierzchni 500 m², w którym zlokalizowano m.in. pomieszczenia chłodnicze połączone rurociągiem z sąsiadującą Chłodnią Portową. Tego rodzaju zaplecze techniczne zwiększało funkcjonalność obiektu i dostosowywało go do potrzeb portu drobnicowego.

Magazyn nr 3 zaprojektowano w duchu nowej architektury, z wyraźnym podkreśleniem struktury budynku. Ceglane lizeny, skontrastowane z gładkimi, tynkowanymi polami, odwzorowywały układ konstrukcyjny. Boczne elewacje wyróżniała rytmiczna, wertykalna kompozycja z ukośnymi profilami lizen, natomiast elewacje szczytowe przyciągały uwagę dynamicznym uskokowym ornamentem ceglanym oraz czterema okrągłymi polami imitującymi statkowe bulaje.

Wnętrze magazynu wyróżniały fakturalne okrągłe pola wykonane z ukośnie ułożonej cegły, które nadawały budynkowi industrialny, a jednocześnie nowoczesny portowy charakter. Wyraźna pionowa artykulacja oraz nawiązanie w formie do umiarkowanego modernizmu uczyniły Magazyn nr 3 wyjątkowym zarówno pod względem estetyki, jak i funkcjonalności.

Magazyn nr 3 nie tylko spełniał swoje podstawowe funkcje magazynowe, ale także stanowił wzorcowy przykład modernistycznej architektury przemysłowej, która odpowiadała na potrzeby dynamicznie rozwijającego się portu w Gdyni. Był to pierwszy budynek, który w pełni zrealizował koncepcję trwałego, nowoczesnego zaplecza składowego w polskim porcie morskim.

autorka: Anna Orchowska (2024 r.)

Bibliografia

A. Orchowska, Frontem do morza, Gdańsk, s. 244-246.

A. Orchowska-Smolińska, Architektura portu gdyńskiego lat międzywojennych – najcenniejsze spośród niezachowanych budynków, „Rocznik Gdyński” 2009, nr 21, Gdynia 2010, s. 167.

M. Sołtysik, Gdynia miasto dwudziestolecia międzywojennego. Urbanistyka i architektura, Warszawa 1993, s. 114-116.