Klub Sportowy Arka Gdynia – historia

Klub Sportowy Arka Gdynia jest kontynuatorem  tradycji swoich przedwojennych protoplastów: klubów KS Gdynia (1929 r.) i KS Kotwica (1934 r.). Po II wojnie światowej podmioty będące protoplastami dzisiejszego klubu wielokrotnie zmieniały nazwę i strukturę, przechodząc w liczne fuzje.

W 1952 r. po raz pierwszy pojawiła się nazwa Arka, a w 1953 r. zespół awansował do III ligi, rozpoczynając stałą obecność na wyższych szczeblach rozgrywek. W 1956 r. klub zdobył brązowy medal Mistrzostw Polski Juniorów, a w 1959 r. tytuł wicemistrza. W 1960 r. seniorzy po raz pierwszy awansowali do ówczesnej II ligi (obecnie I liga – drugi poziom rozgrywek). W latach 60. i 70. klub umacniał swoją pozycję i stabilizację.

W 1971 r. nastąpiła kolejna zmiana nazwy na Morski Związkowy Klub Sportowy Arka, klub przyjął barwy żółto-niebieskie i do dzisiaj jest to historyczna – święta dla kibiców nazwa klubu.  W latach  1974–1976 awansował do najwyższej ligi. Największym sukcesem tamtego okresu było zdobycie Pucharu Polski w 1979 r. po pokonaniu Wisły Kraków 2:1,  co dało Arce debiut w europejskich pucharach.

Klub miał kilku reprezentantów Polski, w tym Janusza Kupcewicza, największą legendę Arki. Lata 1983–1998 były trudniejsze – klub występował głównie w ówczesnej II i III lidze oraz przechodził reorganizacje. W 1991 r. właścicielami drużyny piłkarskiej stały się 3 przedsiębiorstwa: Harmon, Tomas i Maraton, powstaje HTM Arka [Harmon-Tomas-Maraton].

W 1998 r. reaktywowano Stowarzyszenie Miejski Gdyński Klub Sportowy Arka, który przejął sekcję piłkarską. W 2000 r. odbył się ostatni mecz na legendarnym  stadionie przy ul. Ejsmonda, a klub przekształcono w spółkę akcyjną której właściciel został Prokom Investments SA . W 2005 r. Arka po 23 latach wróciła do Ekstraklasy. Mimo degradacji w 2007 r., już w 2008 r. ponownie awansowała.

W kolejnych latach klub odnosił sukcesy młodzieżowe. W 2009 r. juniorzy Arki po 50 latach ponownie zdobyli medal Mistrzostw Polski, zostając trzecim zespołem w kraju w kategorii juniorów starszych. W 2010 r. juniorzy młodsi zdobyli srebrny medal, w 2012 r. juniorzy starsi – złote medale i tytuł Mistrza Polski, a w 2013 srebrne medale i tytuł Wicemistrza Polski.

W międzyczasie powstał nowy Stadion Miejski (2011 r.), a w 2016 r. Arka została mistrzem I ligi i wróciła do Ekstraklasy.

Złoty okres na koniec poprzedniej dekady i lata 2017–2018: Arka zdobyła Puchar Polski (2017 r.) oraz dwa Superpuchary Polski (2017 r., 2018 r.) i wystąpiła w eliminacjach Ligi Europy. Po spadku w 2020 r. klub dotarł kolejny raz do finału Pucharu Polski (2021 r.). W 2022 r. w wieku 66 lat zmarł nagle Janusz Kupcewicz – legenda Arki. Jego imieniem w 2025 r. nazwano plac przy stadionie. W 2025 r. Arka została mistrzem I ligi i po raz szósty awansowała do Ekstraklasy. W sezonie 2025/26 po raz 17 w historii reprezentowała Gdynię na najwyższym poziomie rozgrywek.

• 
  Arka Gdynia - Mistrz Polski Juniorów w 2012 r.
• 
  Jedenastka 90-lecia Arka Gdynia.
• 
  Arka Gdynia - wicemistrz Polski juniorów w 2022 r.
• 
  Józef Barbachen.
• 
  Zbigniew Bieliński.
• 
  Janusz Kupcewicz.
• 
  Tomasz Korynt.
• 
  Czesław Boguszewicz.
• 
  Dariusz Ulanowski.
• 
  Karol Czubak.

Lata 1929–1939

Klub Sportowy Arka Gdynia wywodzi swoje początki z działalności dwóch przedwojennych klubów sportowych: KS Gdynia, założonego w 1929 r., oraz KS Kotwica, utworzonego w 1934 r. przy Urzędzie Morskim.

Lata 1946–1964

Po II wojnie światowej nastąpiła reaktywacja przedwojennych klubów sportowych oraz powstawanie nowych. W 1946 r. wznowił działalność KS Kotwica jako Związkowy Klub Sportowy Kotwica, a równolegle powstał Rybacki Klub Sportowy MIR [Morski Instytut Rybacki]. Rok później doszło do fuzji ZKS Kotwica, KS Portowiec oraz KS Marynarz, w wyniku której utworzono Klub Sportowy Morski Gdynia, występujący w B klasie.

W 1949 r. KS Morski połączono z KS Czyn, działającym przy Spółdzielni Wydawniczej Czytelnik, tworząc Związkowy Klub Sportowy Związkowiec, który w tym samym roku zajął pierwsze miejsce w B klasie. Również w 1949 r. KS MIR połączył się z innymi klubami, tworząc Spójnię Gdynia, której piłkarze po kolejnych przekształceniach zostali przeniesieni do Kolejarza Gdynia.

W 1951 r., po likwidacji Zrzeszenia Sportowego Związkowiec, zespół przeniesiono do Federacji Sportowej Kolejarz. Rok później Kolejarz został podzielony na koła sportowe funkcjonujące przy większych zakładach pracy. Sekcje piłkarska i lekkoatletyczna znalazły się w Kole Sportowym Kolejarz przy Zarządzie Portu Gdynia, które w 1955 r. przyjęło nazwę KS Doker, a w 1957 r. – Robotniczy Klub Sportowy Doker.

W 1952 roku z Kolejarza Gdynia wyodrębniono Koło Sportowe Kolejarz Arka, działające przy Przedsiębiorstwie Połowów i Usług Rybackich Arka. Był to pierwszy moment pojawienia się obecnej nazwy klubu. W 1953 r. Kolejarz Arka awansował do III ligi i od tego czasu nie występował już w niższych klasach rozgrywkowych.

W 1955 r. klub przyjął nazwę Robotniczy Klub Sportowy Arka Gdynia. W 1956 r. juniorzy Arki, prowadzeni przez trenera Józefa Barbachena, zdobyli brązowy medal mistrzostw Polski, a w 1959 r. tytuł wicemistrzowski. W 1960 r. drużyna seniorska po raz pierwszy awansowała do II ligi, w której łącznie występowała przez 25 sezonów. W 1964 r. doszło do połączenia RKS Arka i RKS Doker w Morski Związkowy Klub Sportowy.

Lata 1971–1982

W 1971 r. klub przyjął nazwę Morski Związkowy Klub Sportowy Arka oraz barwy żółto-niebieskie. Najbardziej rozpoznawalną sekcją była piłka nożna, obok której funkcjonowały m.in. tenis ziemny, pływanie i żeglarstwo. Lata 70. XX w. uznawane są za pierwszy najlepszy okres w historii klubu.

W 1974 r. Arka po raz pierwszy awansowała do najwyższej klasy rozgrywkowej. W 1976 r. ponownie uzyskała awans i występowała w elicie nieprzerwanie do 1982 r. W 1979 r. klub odniósł pierwszy historyczny sukces, zdobywając Puchar Polski po zwycięstwie 2:1 nad Wisłą Kraków, w finale rozegranym na stadionie Motoru Lublin, po bramkach Tadeusza Krystyniaka i Janusza Kupcewicza. Było to pierwsze takie trofeum zdobyte przez drużynę z polskiego Wybrzeża.

Zdobycie Pucharu Polski dało Arce prawo gry w Pucharze Zdobywców Pucharów. W pierwszej rundzie drużyna pokonała Beroe Stara Zagora 3:2, jednak po porażce 0:2 w rewanżu odpadła z rozgrywek. W tym okresie klub wychował reprezentantów Polski: Janusza Kupcewicza, Czesława Boguszewicza oraz Tomasza Korynta.

Lata 1983–1998

Po 1982 roku nastąpił okres słabszych wyników sportowych. Arka występowała naprzemiennie w II i III lidze, a w celu ratowania klubu przeprowadzono liczne reorganizacje. Część sekcji została rozwiązana lub usamodzielniona, w tym tenis ziemny i piłka nożna.

W 1991 r. właścicielami drużyny piłkarskiej zostały przedsiębiorstwa Harmon, Tomas i Maraton, czego odzwierciedleniem był skrót HTM w nazwie klubu. W tym okresie niepomierną rolę w utrzymaniu Arki na szczeblu centralnym odegrał trener, współwłaściciel i prezes Jacek Dziubiński. W 1996 r. powołano Rugby Club Arka Gdynia. Dwa lata później reaktywowano Stowarzyszenie Miejski Gdyński Klub Sportowy Arka, które ostatecznie przejęło sekcję piłkarską.

Lata 2000–2008

W 2000 r. rozegrano ostatni mecz na stadionie przy ul. Ejsmonda, będącym historyczną siedzibą klubu. 18 sierpnia 2000 roku powstała Sportowa Spółka Akcyjna Arka Gdynia, której pakiet kontrolny objęła spółka Prokom Investments SA. Szkoleniem młodzieży zajęło się Stowarzyszenie Inicjatywa Arka Gdynia.

W 2005 roku, po 23 latach przerwy, Arka ponownie awansowała do Ekstraklasy. W 2007 r. zmarł Zbigniew Bieliński, a numer 5, z którym występował, został zastrzeżony jako pierwszy w historii klubu. Numer 12 przeznaczono symbolicznie dla kibiców. W tym samym roku klub został zdegradowany decyzją Wydziału Dyscypliny Polskiego Związku Piłki Nożnej o jedną klasę rozgrywkową. W efekcie sezon 2007/2008 zespół spędził w ówczesnej II lidze (obecna I liga), startując z karą -5 punktów. W 2008 r. zdegradowana Arka – 2-miesięcznym oczekiwaniu na decyzję PZPN – po raz czwarty uzyskała awans do najwyższej klasy rozgrywkowej - ekstraklasy.

Lata 2009–2016

W 2009 r. juniorzy Arki prowadzeni przez Jacka Dziubińskiego po 50 latach zdobyli brązowy medal mistrzostw Polski, a kibice wybrali jedenastkę 80-lecia klubu, z Januszem Kupcewiczem na czele. W kolejnych latach młodzieżowe drużyny Arki zdobywały medale mistrzostw Polski, w tym złoto juniorów starszych w 2012 r. pod wodzą trenera Roberta Wilczyńskiego. W 2010 roku ostatni raz na boisku w meczu oficjalnym zagrał Dariusz Ulanowski. Do niego należy rekord występów w żółto-niebieskich barwach. Jako jedyny przekroczył barierę 400 spotkań -  zagrał 422 razy. Został wybrany do jedenastek 80-lecia i 90-lecia Arki.

W 2011 r. oddano do użytku Stadion Miejski w Gdyni, na którym rozegrano mecz otwarcia z Beroe Stara Zagora. W 2016 r. Arka została mistrzem I ligi i po raz piąty awansowała do Ekstraklasy, rozpoczynając drugi najlepszy okres w swojej historii.

Lata 2017–2025

W 2017 r. większościowym właścicielem klubu został Dominik Midak. W tym samym roku Arka po raz drugi zdobyła Puchar Polski, pokonując Lecha Poznań 2:1 na Stadionie Narodowym, po bramkach Rafała Siemaszko i Luka Zarandii, a także zdobyła Superpuchar Polski i występowała w eliminacjach Ligi Europy. Stoczyła zacięte mecze z  FC Midtjylland (3:2 w Gdyni i 1:2 na wyjeździe).

W 2018 r. klub ponownie dotarł do finału Pucharu Polski oraz zdobył Superpuchar Polski rewanżując się Legii i wygrywając 3:2. Bramki zdobyli: Luka Zarandia, Andrij Bogdanov i Michał Janota. W 2019 r. wybrano jedenastkę 90-lecia Arki, a piłkarzem jubileuszu ponownie został Janusz Kupcewicz.

W 2020 r. właścicielem klubu został Michał Kołakowski, a spółka przyjęła nazwę Arka Gdynia SA. Po spadku do I ligi Arka w 2021 r. ponownie wystąpiła w finale Pucharu Polski, przegrywając z Rakowem Częstochowa 1:2. Honorową bramkę zdobył Mateusz Żebrowski.

W 2022 r. zmarł Janusz Kupcewicz, najwybitniejszy piłkarz w historii klubu, którego imieniem w 2025 r. nazwano plac przy Stadionie Miejskim.

W 2023 roku Arka prowadzona przez trenera Roberta Wilczyńskiego zdobyła wicemistrzostwo Polski w Centralnej Lidze Juniorów U 18.

W 2024 r. większościowym udziałowcem klubu został Marcin Gruchała. W sezonie 2024/25 Arka została mistrzem I ligi i po raz szósty awansowała do Ekstraklasy. Karol Czubak w rundzie jesiennej został najlepszym strzelcem w historii Arki. Dla Arki był to 35 sezon na drugim szczeblu rozgrywek w Polsce.

W sezonie 2025/26 klub po raz siedemnasty w historii występuje w najwyższej klasie rozgrywkowej w Polsce.

autor: Tomasz Rybiński (2026 r.)