Kamienica Józefa i Weroniki Nierzwickich, ul. Portowa 8

Autor projektu: Roman Wojkiewicz

Data budowy: 1928 r.

Lokalizacja: Gdynia - Śródmieście, ul. Portowa 4

• 
  Fragment budynku przy ul. Portowej 8 widoczny po lewej stronie
• 
  Budynek przy ul. Portowej 8

Architektura i historia

Kamienica przy ul. Portowej 4 zbudowana została przez Józefa i Weronikę Nierzwickich. Jej projekt został sporządzony w lipcu 1927 r. przez budowniczego Romana Wojkiewicza, właściciela przedsiębiorstwa budowlanego R. Wojkiewicz, budowniczy. Gdynia-Pomorze, absolwenta Państwowej Szkoły Budowniczej w Poznaniu, który przyjechał do Gdyni w 1922 r. Zezwolenie na budowę wydane zostało 26.08.1927 r. przez burmistrza Augustyna Krauzego, odbiór w stanie gotowym budynku odbył się w sierpniu rok później, a jego koszt oszacowano na 91 tys. zł. Właściciel kamienicy, J. Nierzwicki, był mistrzem piekarskim i pochodził z Lubichowa na Kociewiu. Razem z żoną Weroniką przyjechali do Gdyni około 1908 r. i kupili tu niewielki wiejski dom przy obecnej ul. Portowej. Po zbudowaniu kamienicy przenieśli się do niej na pierwsze piętro, z zamiarem wynajmowania pozostałej części pomieszczeń.

Kamienica Nierzwickich była budynkiem mieszkalno-handlowym. Była pierwotnie 3,5-piętrowa i stosunkowo wąska od frontu, oparta o plan zbliżony do kwadratu o długości 13 m od ulicy i 12,2 m z boku. Budynek otrzymał formy klasycyzmu akademickiego, z wyjątkowo bogatą – jak na warunki gdyńskie – oprawą rzeźbiarską. Ogólna kompozycja fasady była asymetryczna, 5-osiowa w pasie pięter, 3-osiowa w parterze, zwieńczona pierwotnie 2-osiową, asymetrycznie położoną facjatką poddasza (dziś nieistniejącą). Skrajne osie okienne pięter ujęte zostały gładkimi jońskimi pilastrami porządku wielkiego o stylizowanych głowicach, a w pionie pod facjatką umieszczono szerokie balkony. Pola pomiędzy oknami zostały ozdobione stiukowymi płaskorzeźbami o treści alegoryczno-zodiakalnej (Wodnik, Panna, Bliźniaki) i festonami, a owalny tympanon nad wejściem wypełniono stylizowaną główką kobiecą z rogiem obfitości i inicjałami właścicieli: JWN. Kamienica przykryta była wysokim dachem 2-spadowym o układzie kalenicowym, z lukarnami, kryjącym mieszkalne poddasze. Do lat 90. XX w. kształt przestrzenny budynku pozostał niezmieniony, lecz w 1992 r. nadbudowano go o jedną kondygnację. Po tej zmianie w miejscu dawnej facjatki poddasza widnieje dziś dodatkowy pas czwartego piętra, ze żłobkowanymi lizenami i oknami nawiązującymi rytmem do artykulacji niższych kondygnacji.

W domu był parter z lokalami handlowymi oraz duże, 4-pokojowe mieszkania na piętrach, z których każde zajmowało całą kondygnację. Rozplanowano je według tradycyjnego schematu, z trzema głównymi pokojami od frontu, a z sypialnią, służbówką, kuchnią i łazienką z WC umieszczonymi rzędem w trakcie tylnym. Te ostatnie pomieszczenia przylegały do znajdującej się z boku klatki schodowej, z podestu której wchodziło się do wewnętrznego korytarza mieszkań. Był to dom murowany z cegły, ze stropami wspartymi na belkach drewnianych, z drewnianymi schodami, wysokim, dwuspadowym dachem drewnianym, ogrzewany piecami.

W latach 30. cały parter w kamienicy Nierzwickich był wynajmowany. Najpierw część pomieszczeń została zajęta przez zakład krawiecki Kazimierza Balcerowicza i skład galanterii J. Szramy, a także warsztat obuwniczy M. Marczyka. Natomiast w 1933 r. przeprowadził się tu z położonego niemal naprzeciw domu Edwarda Kasprzyckiego przy Placu Kaszubskim 3 znany zegarmistrz i jubiler Józef Kliks ze swym sklepem jubilerskim, najstarszym tego typu w Gdyni, założonym już w 1928 r. W listopadzie 1935 r. J. Kliks otrzymał dodatkowo pozwolenie na budowę na tyłach kamienicy Nierzwickich parterowego, tymczasowego budynku gospodarczego, również z przeznaczeniem na zakład zegarmistrzowsko-jubilerski. Jego firma miała już wówczas dużą renomę i działała w tym miejscu jeszcze długo po wojnie.

autorka: Maria Jolanta Sołtysik (2024 r.)

Bibliografia

Księga adresowa Gdynia (Port). Lipiec 1931 r.

Księga adresowa Gdyni. Czerwiec 1933 r.

M.J. Sołtysik, Na styku dwóch epok. Architektura gdyńskich kamienic okresu międzywojennego, Gdynia: Wydawnictwo „Alter Ego” Sławomir Kitowski, 2003.