Ewert-Krzemieniewski Hilary
Ewert-Krzemieniewski Hilary (1885-1951). Adwokat, notariusz, wicewojewoda pomorski, członek gdyńskiego Magistratu, zastępca burmistrza Gdyni.
1885-1929
Urodził się 13.01.1885 r. w Kcyni, powiat Szubin, ojciec był nauczycielem. Studiował prawo we Wrocławiu, Monachium i Berlinie, odbył aplikację i zdał egzamin sędziowski. Był asesorem w Lęborku, adwokatem w Wągrowcu, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został starostą powiatowym w Wągrowcu. Potem był zastępcą dyrektora departamentu w Ministerstwie b. Dzielnicy Pruskiej, starostą w Czarnkowie i wicewojewodą pomorskim (zastępcą Stanisława Wachowiaka).
W 1926 r. zamieszkał w Gdyni (30.08.1926 r. zameldował się jako stały obywatel), był pierwszym adwokatem i notariuszem w mieście. Przez jego kancelarię przechodziły m.in. umowy i akty prawne zawierane przez Żeglugę Polską. 15.06.1927 r. Rada Miejska przyznała mu prawo swojszczyzny (bez tego nie można było sprawować służby społecznej) i został członkiem Magistratu. 10.11.1927 r. wybrano go na zastępcę burmistrza Augustyna Krausego. Gdy po lustracji dokonanej przez Urząd Wojewódzki w Toruniu 26.10.1928 r. Rada Miejska została rozwiązana i miesiąc później zawieszono w czynnościach burmistrza, kierowanie Magistratem powierzono Hilaremu Ewert-Krzemieniewskiemu. W kwietniu 1929 r. złożył rezygnację i powrócił do pracy w notariacie.
1930-1951
W 1930 r. utworzył (wraz z mecenasem M. Zawodnym) pierwszą w Gdyni spółkę adwokacką (w domu A. Krauzego przy ul. Abrahama). Po ustawowym rozdzielaniu adwokatury od notariatu (zasadę niełączenia tych zawodów wprowadzono w 1934 r.) utworzył pierwszą w mieście kancelarię typowo notarialną, którą prowadził do wybuchu II wojny światowej. Kancelaria mieściła się w budynku ZUS [Zakład Ubezpieczeń Społecznych], w okrągłym narożniku przy ul. 10 Lutego i 3 Maja na I piętrze. Mieszkał we własnej willi Krysia w Orłowie.
Wysoko ceniony jako doskonały prawnik i działacz społeczny. Od 1928 r. był naczelnikiem i honorowym członkiem dyrekcji Komunalnej Kasy Oszczędności w Gdyni. Był także: prezesem Komitetu Budowy Teatru, prezesem rady nadzorczej Miejskiego Towarzystwa Komunikacyjnego, członkiem-założycielem Towarzystwa Przyjaciół Gdyni, członkiem-założycielem Towarzystwa Przyjaciół Orłowa, prezesem kulturalno-oświatowego Towarzystwa Balto-Polonia, członkiem Rady Parafialnej parafii Najświętszej Marii Panny Królowej Polski; zasiadał w radzie nadzorczej Polskiego Zjednoczenia Rybaków Morskich sp. z o.o.
W 1937 r. został przewodniczącym Zarządu Okręgu Miejskiego Obozu Zjednoczenia Narodowego i członkiem Kaszubskiego Komitetu Budowy Koszar w Gdyni, od 1938 r. był w składzie Rady Okręgu Pomorskiego (obok Andrzeja Wachowiaka i Zofii Unrużyny).
Żona, Maria Ewert-Krzemieniewska, była prezeską gdyńskiego oddziału Białego Krzyża. W czerwcu 1930 r. zainicjowała uroczystości puszczania wianków na morzu i przez wiele lat organizowała je z coraz większym powodzeniem.
Lata okupacji przeżył w Generalnej Guberni (m.in. w Warszawie). Po wojnie wrócił do Gdyni, był notariuszem, ale działalności społecznej nie podjął.
Zmarł 24.03.1951 r., pochowany na cmentarzu na Oksywiu, obok córeczki, która zmarła w wieku 7 lat. Na grobie widnieje inskrypcja: „Panie daj spocząć, bardzom się utrudził”.
autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)
