Domy mieszkalne Urzędu Morskiego nr 1 i 3 Pasiaki

Autor projektu: inż. arch. Adam Kuncewicz

Data powstania: 1930-1931

Lokalizacja: Gdynia-Śródmieście (Port), ul. Bernarda Chrzanowskiego 11 i 13

Domy mieszkalne Urzędu Morskiego nr 1 i 3 Pasiaki wzdłuż ul. Mostowej.

Pasiaki w zespole administracyjnym portu gdyńskiego

W latach 1930-1931 zrealizowano dwa wielorodzinne budynki mieszkalne dla pracowników Urzędu Morskiego, które uzupełniły przestrzenne rozwiązanie zespołu administracyjnego portu. Budynki zaprojektowano w układzie lustrzanym po obu stronach ul. Mostowej, prostopadłej do ul. Centralnej. Kompozycja przestrzenna została podporządkowana dominancie architektonicznej – osiowo usytuowanej wieży zegarowej gmachu Urzędu Morskiego. Projekty opracował inż. arch. Adam Kuncewicz na początku 1929 r.

Prostopadłościenne bryły budynków podzielono na trzy niezależne segmenty, z których każdy obsługiwała centralnie zlokalizowana klatka schodowa. Boczne segmenty zaakcentowano w formie ryzalitów, natomiast wejścia prowadzące do centralnych klatek schodowych flankowały maszty flagowe, co podkreślało ich reprezentacyjny charakter. Na trzech kondygnacjach mieszkalnych zaprojektowano po 6 mieszkań na segment, co w sumie dawało 18 lokali w budynku. Skrajne segmenty mieściły mieszkania 2,5-izbowe, a centralne – 3-izbowe. Klatki schodowe łączyły elewację frontową od strony ulicy z elewacją tylną od strony podwórza, co zwiększało funkcjonalność i wygodę użytkowania.

Architekturę budynków wyróżniała wertykalna artykulacja elewacji uzyskana dzięki zastosowaniu wklęsło-wypukłych pasów wykończonych cegłą licową i tynkiem. Wszystkie elewacje zachowały spójną estetykę, wzbogaconą zdwojonymi pionowymi oknami doświetlającymi klatki schodowe, inspirowanymi przeszklonymi otworami typu „termometr”. Wyrazista wertykalna artykulacja elewacji obu budynków przyczyniła się do nadania im potocznej nazwy Pasiaki.

Budynki Urzędu Morskiego nr 1 i 3 były ważnym uzupełnieniem zespołu administracyjnego portu, harmonijnie wpisując się w jego układ przestrzenny. Ich funkcjonalny podział i charakterystyczna architektura łączyły nowoczesność z estetycznymi rozwiązaniami modernistycznymi, tworząc spójną całość z dominującym gmachem Urzędu Morskiego. Pasiaki są przykładem starannie zaprojektowanej zabudowy mieszkaniowej okresu międzywojennego, gdzie funkcjonalność harmonijnie łączy się z charakterystyczną formą architektoniczną.

autorka: Anna Orchowska (2024 r.)

Bibliografia

A. Orchowska, Frontem do morza, Gdańsk, s. 180-182.